وی با اشاره به جایگاه دانشگاه در کشور پس از انقلاب اسلامی گفت: دانشگاه منزلت و جایگاه ویژهای دارد. بهخصوص در سالهای بعد از انقلاب، دانشگاه یک ماموریت فرابخشی را بر عهده گرفت. دانشگاه در همه دنیا ماموریت مشخصی دارد، اما در کشور ما یک مأموریت فراتر از ظرفیت محدوده ترسیمشده برای دانشگاه شکل گرفت و دانشگاه این ماموریت را بهخوبی انجام داد.
معاون اول رئیسجمهور افزود: تشکلهایی که مراقب هستند تا شان و منزلت دانشگاه حفظ شود و برای رسیدن به این جایگاه تلاش میکنند، اهمیت زیادی دارند. کانون استادان دانشگاه نیز در همین چارچوب شکل گرفته است.
وی ادامه داد: در مقطعی صحبتهای مفصلی میان استادان دردمند دانشگاه وجود داشت که از ظرفیت دانشگاه استفاده نمیشود. جای بحث نیست که باید تلاش کرد این ظرفیت بروز کند. واقعیت این است که هنوز در هیچ زمینهای، نه فقط سیاسی بلکه در زمینههای صنفی، اجتماعی و فرهنگی، تشکلها خیلی نمیتوانند محوریت کار را بر عهده بگیرند.
معاون اول رئیسجمهور با اشاره به تشکیل کانون استادان دانشگاه ایران اظهار کرد: این کانون تشکیل شد و البته با گرفتاریهایی هم روبهرو بود، اما روند خوبی را طی کرد. نگاه موسسان و اعضای آن در اساسنامه مشخص است. قانون، کانون صنفی است، اما شاید وظایف فراصنفی که در اساسنامه برای آن در نظر گرفته شده و ارتباطی که با آن مسئولیت فرابخشی که اشاره کردم دارد، فوقالعاده بالاست.
عارف گفت: با وجود اینکه تا به حال به نوعی تعهد یکطرفه بر عهده این بخش بود این مجموعه راه را ادامه داد.
جنگهای آینده جنگهای فناوری است
معاون اول رئیسجمهور با اشاره به شرایط کشور و تغییر ماهیت جنگها در جهان گفت: این دولت از روز اول با جنگ روبهرو شد. بعد هم برای ما دانشگاهیها قابل پیشبینی بود که شاید از اواسط دهه ۹۰، جنگهای آینده جنگهای فناوری است. افسران جنگهای آینده دانشمندان جوان دانشگاهها هستند و جنگ امروز جنگ علم و فناوری است که ما در آن دست برتر داشتیم.
عارف ادامه داد: دیگر جنگ، جنگ فیزیکی، تانک و توپ و تفنگ و اینها نخواهد بود. دیگر بازده جنگ جهانی دوم را در عصر اطلاعات کسی نمیپذیرد. اینکه از راه دور تعداد قابل توجه و بالایی از انسانها را از بین ببرند، تجهیزات را نابود کنند یا آثار تمدنی را از بین ببرند و افتخار کنند که یک کشور متمدن را به عصر حجر برگرداندهاند، از افتخارات عصر اطلاعات در دنیای امروز تلقی میشود.
وی گفت: هیچکس هم اعتراض نمیکند که این حرف در شاخصها و معیارهای جنگل هم پذیرفته نیست، چون به هر حال حیوانات جنگل هم حرصشان حدی دارد، اما انسان اگر در آن مسیر بیفتد، حرصش هیچ حدی ندارد.
معاون اول رئیسجمهور با اشاره به نمونههایی از جنگ و رفتار قدرتهای جهانی اظهار کرد: آنها می گویند نفت را میبریم، اتفاقی برای رئیسجمهوری یک کشور میافتد، گوشی و زندان و مسائل دیگر مطرح میشود، ۷۰ تا ۸۰ هزار نفر مردم در یک منطقه مانند غزه شهید می شوند و هیچ اتفاقی نمیافتد، بعد هم شعار تمدن و حقوق بشر میدهند اما در عین حال برخی دلشان میسوزد که یک فرد در یک گوشه دنیا یک ماه زندان رفته است؛ اینها معیارهای حاکم بر تمدن امروز است.
عارف در ادامه با اشاره به ناترازیهای موجود در کشور گفت: با این ناترازی که امروز هم با آن روبهرو هستیم، باید با توجیه و زمینهسازی آن را حل کنیم.
وی افزود: برای اینکه این کار را انجام دهیم، اولین مسئلهای که من در دانشگاه صنعتی شریف مطرح کردم این بود که نگاه اداری را از دانشگاه برداریم. دانشگاه اداره نیست که بخواهیم یک آییننامه هماهنگ و موارد مشابه را اجرا کنیم.
دانشگاه نهاد دولتی نیست
معاون اول رئیسجمهور تأکید کرد: دانشگاه را یک نهاد علمی عمومی میدانیم، نه دولتی.
عارف گفت: نگاهی که زمانی در دانشگاه تهران داشتم و آن را دنبال میکردم، متاسفانه دیگر دورانش تمام شد و نشد آن را ادامه دهم. اگر بخواهیم همچنان همان نگاهی را که تا به حال به دانشگاه داشتهایم ادامه دهیم، مسائلی که اینجا به آنها اشاره شد، هر روز وجود خواهد داشت.
معاون اول رئیس جمهور تصریح کرد: دانشگاه باید یک نهاد علمی باشد که وظیفهاش تولید علم و ارائه فتوای علمی است. دانشگاه نباید نگاه کند که دولت فتوای علمی آن را عمل میکند یا نه. اگر دولت عمل نکرد، نباید دانشگاه از ارائه نظر علمی خودداری کند.
وی ادامه داد: همانطور که در بحث فتوا، کسی دنبال این نیست که مقلد عمل میکند یا نه، فتوا باید یک تکلیف ارزشی برای فرد حقیقی و حقوقی باشد. بله، فتوای علمی را دولتها باید عمل کنند، چون این فتوای علمی میتواند مشکلی را حل کند.
معاون اول رئیسجمهور تاکید کرد: این موضوع در همه زمینههاست، نه فقط در زمینه اقتصاد که همه میفهمیم امروز چه مشکلی داریم.
عارف با اشاره به وضعیت اقتصادی کشور گفت: امروز مسئله جدی ما گرانی است. راهکاری نیست که دو مدیر بنشینند و آن را حل کنند. اینکه چقدر این مسئله قابل حل است، به یک اجماع علمی نیاز دارد.
از مردم عذرخواهی میکنیم
وی افزود: ما واقعا از مردم عذرخواهی میکنیم و شرمندهایم که امروز دخل و خرج مردم، بهخصوص حقوقبگیرها، جوابگو نیست.
معاون اول رئیسجمهور گفت: نمیشود تورم ۲۰ درصد و رشد ۵ درصد داشته باشیم. نمیشود تورم ۴۰ درصد باشد و در دو سال گذشته رشد حقوق ۲۰ درصد باشد. اگر امسال تورم بالای ۶۰ یا ۷۰ درصد باشد و رشد حقوق را ۲۰ درصد بدهیم، نمیشود زندگی کرد.
عارف ادامه داد: حالا چه باید کرد؟ ما نمیخواهیم آینده را بدهکار کنیم. نمیخواهیم خطا کنیم. نمیخواهیم انفال را بیاوریم و هزینه کنیم.
وی گفت: ما حق داریم از انفال بهرهبرداری کنیم، اما کاری که اضافه بر آن انجام میدهیم متعلق به دولت است و دولت میتواند آن را خرج کند. نمیتوانیم نفت خام را بفروشیم و خرج کنیم؛ این ثروت متعلق به نسل آینده است.
معاون اول رئیسجمهور افزود: این بحثها امروز هم به وجود نیامده است. ما این بحثها را داریم و دانشگاه باید به ما کمک کند.
عارف با اشاره به ترکیب دانشگاهیان در دولت چهاردهم اظهار کرد: این دولت، دولت دکتر پزشکیان که خود استاد برجسته گروه پزشکی است. بنده هم معلم دانشگاه هستم و استادان دیگری نیز در دولت حضور دارند. تلاش ما این بوده است که دانشگاهی فکر کنیم، چون احساس میکنیم این نیاز کشور است.
معاون اول رئیسجمهور در بخش دیگری از سخنان خود با تاکید بر نقش دانشگاهیان در جنگهای آینده گفت: افسران جنگهای آینده دانشمندان جوان دانشگاهها هستند. آنها فرماندهی میکنند؛ جنگ، جنگ علم است، جنگ، جنگ فناوری است.
عارف افزود: شما ببینید در بخشهایی ما دست برتر داشتیم، که همان دانشجویان شما، جوانان برجسته، دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری ما هستند که در مراکز پژوهشی، داخل دانشگاهها و مراکز پژوهشی دفاعی و راهبردی کار میکنند، این پیروزیها مدیون تلاش آنهاست.
دشمن سر عقل بیاید
وی اظهار کرد: امیدواریم دشمن سر عقل بیاید و یک بار هم که شده به میثاقش وفادار بماند و این یادداشت تفاهمی که امضا شده، عمل شود. البته اگر این اتفاق افتاد، تازه تمام نمیشود؛ ما تازه مسئلهمان با نظام سلطه شروع میشود.
عارف گفت: ۴۰ سال بهصورت غیرمستقیم با ما میجنگیدند و حمله میکردند، اما امروز رسما وارد میدان شدهاند و جنگیدهاند.
وی افزود: سه راهبرد اقتصادی، اجتماعی و زدن یا متوقف کردن پیشرفت علم و فناوری، محور اصلی آنهاست و در هر سه بخش، بهخصوص بخش سوم، دانشگاه باید میدانداری کند.
معاون اول رئیسجمهور ادامه داد: امروز باید تلاش ما این باشد که نیازهای علمی و نیازهای فناوری و اولویتهای فناوری را مشخص کنیم تا در وهله اول بتوانیم همعرض باشیم و بعد برتر باشیم.
عارف با بیان اینکه دشمن به آخرین دستاوردهای علمی مجهز است، گفت: ما هم توانایی آن را داریم، هم پتانسیلش را داریم و هم نیروهایی داریم که در داخل کشور هستند. بسیاری از جوانان برجسته ما در خارج از کشور نیز آمادگی دارند.
معاون اول رئیسجمهور این ظرفیت را «ظرفیت علمی کشور» دانست و اظهار کرد: چون ما در آینده باید راهبرد پژوهش، راهبرد آموزش و راهبرد نوآوریمان را به سمت نیازهای کشور ببریم. بنابراین باید با انسجام بیشتری در این مسیر حرکت کنیم
