خبرآنلاین: در ماه دسامبر پیش رو، بهاصطلاح «لباس انتقام» پرنسس دایانا برای نخستین بار در نزدیک به سه دهه گذشته، در یک حراجی عرضه خواهد شد. این لباس از جنس ابریشم مشکی و طراحیشده توسط کریستینا استامبولیان، که دایانا در ژوئن ۱۹۹۴ در مهمانی «ونتیتی فِیری» در گالری سرپنتاین لندن به تن داشت، ستاره اصلی یک حراجی شامِ ویژه مد در مرکز حراجی ساتبیز در نیویورک خواهد بود که در تاریخ ۹ دسامبر [۱۸ آذر ۱۴۰۵] برگزار میشود. قیمت تخمینی این لباس بین ۱۵۰,۰۰۰ تا ۳۰۰,۰۰۰ دلار برآورد شده است.
لباسهای اندکی بودهاند که از مرزهای دنیای مد فراتر رفته و به لحظهای چنین تعیینکننده در فرهنگ عامه تبدیل شوند؛ درست مانند این «لباس مشکی کوتاه» (LBD) که حتی صفحه ویکیپدیای اختصاصی خود را نیز دارد. تصویر پرنسس دایانا با شانههای برهنه در آن لباس مشکیِ چسبان و یقهباز، با گردنبند مروارید در گردن، و ناخنها و رژلب قرمز خیرهکننده، به یکی از مهمترین عکسهای زندگی او تبدیل شد. بیش از ۳۰ سال بعد، این تصویر همچنان به عنوان نمونهای از تواناییِ لباسها در بیانِ آنچه پوشنده ترجیح میدهد ناگفته باقی بماند، مورد مطالعه قرار میگیرد.
البته که ماجرای پشت پرده این اتفاق، تقریباً به اندازه خودِ لباس مشهور شده است. در همان روز، قرار بود مصاحبهای تلویزیونی با همسر جداشده دایانا، یعنی پرنس چارلز (که در آن زمان پرنس بود)، پخش شود که در آن به خیانتهای خود در طول دوران ازدواجشان پرداخته بود. دایانا در ابتدا قصد داشت لباس دیگری را برای حضور در گالری سرپنتاین بپوشد، اما در آخرین لحظه تصمیم خود را تغییر داد. او این طراحیِ مدل استامبولیان با مدل یقهباز (آستیندار/دکلته) را سه سال بود که داشت، اما پیش از این آن را برای یک حضور عمومی، «بیش از حد جسورانه» میدانست. آنا هاروی، استایلیست سابق او، بعدها به یاد آورد که دایانا «میخواست میلیونها دلار (بسیار باشکوه و خیرهکننده) به نظر برسد.»
این اتفاق، نمونهای استثنایی از درکِ رو به رشدِ دایانا از قدرت دنیای مد بود. او به جای اینکه در شبِ مورد توجه قرار گرفتنِ زندگی خصوصیاش توسط جهان، خود را از دیدهها پنهان کند، تصویری کاملاً متفاوت و با اعتمادبهنفستر از خود ارائه داد؛ تصویری که در سالهای پایانی عمرش، به سبکی مطمئن و پیشرو در مد تبدیل شد. این لباس پس از آن به «لباس انتقام» شهرت یافت و نامی بخشید به پدیدهای در سبک پوشش که توسط نسلهای مختلف از سلبریتیها، هنگام مواجهه با جداییها و رسواییهای عمومی، تکرار شده است.
دایانا دیگر هرگز آن لباس را در محافل عمومی نپوشید. در ژوئن ۱۹۹۷، او این طراحیِ استامبولیان را در میان ۷۹ لباسی قرار داد که شخصاً برای کمک به خیریههای مبارزه با سرطان و ایدز به حراج گذاشته بود. این لباس توسط صاحبان فعلیاش خریداری شد و از آن زمان نزد آنها مانده است. حراجِ دسامبر امسال، آن میراث خیریه را تداوم خواهد بخشید؛ چراکه بخشی از عایدی حاصل از آن، از طرف بیمارستان سلطنتی ادینبرو به خیریه NHS Lothian اهدا خواهد شد.
سبک و استایل دایانا زمانی واقعاً شکوفا شد که از محدودیتهای سلطنتی رها گشت. پس از جدایی از پرنس چارلز در سال ۱۹۹۲، او با مجموعهای از گزینههای جدید و طراحان بیشماری که مشتاق بودند او را لباس بپوشانند، روبهرو شد. آن زنی که جرأت کرد در سال ۱۹۹۶ در «مت گالا» یک لباس مشکیِ ساده و ظریف (slip dress) از برند دیور، یا در همان سال در «جشن بنیاد هارت»، لباس فیت و چسبان فیروزهای ورساچه را به تن کند، دیگر همان «دایانای خجالتی» نبود که پشت پلیورهای گشاد پنهان میشد. این دوران، دوران اوج او بود؛ دورانی که در آن با اعتمادبهنفس و کاملاً مقتدر بر سرنوشت خود مسلط بود، و همهچیز با همین یک لباس شروع شد.
علاوه بر این، اگر بگوییم افسانهپردازی پیرامون این لباس در طول دهههای دوری از میز حراج، تنها شدت یافته است، اغراق نکردهایم. کریستینا استامبولیان بعدها نسخهای مشابه از لباس اصلی را با همان اندازهها و همان پارچهها تولید کرد که آن نسخه نیز درنهایت به حراج گذاشته شد. سریال «تاج» (The Crown) نیز این استایل را برای نقشآفرینی الیزابت دِبیکی در نقش دایانا بازسازی کرد؛ آن نسخه نیز در میان صدها قطعهای که از این سریال نتفلیکس در سال ۲۰۲۴ به حراج گذاشته شد، به فروش رسید.
در اوایل امسال، حتی خودروی جگریرنگ «جگوار XJ۴۰ Sovereign» که دایانا در مراسم سرپنتاین از آن پیاده شد نیز به یک کالای کلکسیونی تبدیل شد و در ماه ژوئن در حراجی به قیمت ۶۶,۲۵۰ پوند فروخته شد. شاید این گواهی بر این واقعیت باشد که تقریباً هر شیئی که در مدار آن دقایق کوتاه در باغ کینگزتن قرار گرفته، بار فرهنگی خاص خود را پیدا کرده است.
با این حال، لباس اصلی همچنان اثرِ تعیینکننده و نمادین باقی مانده است. این لباس پیش از رسیدن به نیویورک، در لندن، هنگکنگ و ژنو به نمایش گذاشته خواهد شد و سپس پیش از حراج ۹ دسامبر، برای عموم قابل مشاهده خواهد بود. تقریباً ۳۲ سال پس از آنکه پرنسس دایانا برای نخستین بار با این لباس بر چمنهای سرپنتاین قدم گذاشت، این «لباس انتقامِ بیبدیل» آماده است تا با مخاطبان جدیدی روبهرو شود.
