بوی قهوه برای بسیاری از افراد یادآور شروع یک روز تازه است؛ اما آیا این عطر به‌تنهایی و بدون نوشیدن قهوه هم می‌تواند حال‌وهوای ما را تغییر دهد؟ نتایج یک مطالعه جدید نشان می‌دهد استشمام عطر قهوه تازه‌دم‌شده ممکن است در مدت پنج دقیقه با کاهش برخی احساسات منفی و تغییراتی در فعالیت مغز همراه شود.
پژوهشگران دانشگاه داروسازی شووا در ژاپن، در این مطالعه ۲۰ دانشجوی ۲۰ تا ۲۹ ساله را بررسی کردند. شرکت‌کنندگان در معرض عطر قهوه تازه‌دم‌شده قرار گرفتند و بدون نوشیدن آن، به مدت پنج دقیقه بوی قهوه را استشمام کردند. پژوهشگران سپس تغییرات خلق‌وخو و برخی شاخص‌های فیزیولوژیک آنان را ارزیابی کردند.
پنج دقیقه بوی قهوه و کاهش احساسات منفی
نتایج ارزیابی‌ها نشان داد شرکت‌کنندگان پس از پنج دقیقه استشمام عطر قهوه، کاهش خستگی، تنش و اضطراب، سردرگمی و احساس افسردگی و دلسردی را گزارش کردند. با این حال، احساس سرزندگی آنان افزایش معناداری نداشت.
این یافته نشان می‌دهد اثر احتمالی عطر قهوه بیشتر با کاهش برخی احساسات ناخوشایند ارتباط دارد تا افزایش محسوس انرژی. این تفاوت اهمیت دارد؛ زیرا تأثیر معمول قهوه بر هوشیاری و انرژی اغلب به مصرف آن و دریافت کافئین نسبت داده می‌شود، در حالی که شرکت‌کنندگان این پژوهش هیچ قهوه‌ای ننوشیدند.
فعالیت مغز چه تغییری کرد؟
پژوهشگران برای بررسی واکنش مغز، فعالیت الکتریکی آن را با استفاده از دستگاه الکتروانسفالوگرافی یا EEG اندازه‌گیری کردند. نتایج نشان داد شاخص مورد استفاده برای ارزیابی وضعیت آرامش نیز پس از استشمام عطر قهوه افزایش یافت.
با این حال، تفسیر این نتیجه به احتیاط نیاز دارد. تغییر ثبت‌شده نسبتاً محدود بود و به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که عطر قهوه مغز را از نظر فیزیولوژیک آرام می‌کند. برای مشخص شدن معنای این تغییر و ارتباط آن با تجربه ذهنی افراد، به پژوهش‌های بیشتری نیاز است.
آیا عطر قهوه بر ضربان قلب هم اثر می‌گذارد؟
در بخش دیگری از مطالعه، ضربان قلب و تغییرپذیری ضربان قلب شرکت‌کنندگان نیز بررسی شد؛ اما در این شاخص‌ها تغییر معناداری مشاهده نشد. بنابراین، یافته‌های پژوهش بیشتر به تغییرات گزارش‌شده در خلق‌وخو و برخی الگوهای فعالیت مغز محدود می‌شود و شواهد روشنی از تغییر واکنش‌های قلبی‌عروقی ارائه نمی‌دهد.
نتایج را تا چه اندازه باید جدی گرفت؟
هرچند نتایج این مطالعه جالب توجه است، تعداد کم شرکت‌کنندگان و محدود بودن شرایط آزمایش، تعمیم آن به همه افراد را دشوار می‌کند. همچنین، کاهش احساسات منفی پس از استشمام عطر قهوه لزوماً به معنای اثبات یک اثر درمانی نیست.
در مجموع، این پژوهش احتمال می‌دهد که تجربه بوی قهوه، حتی بدون نوشیدن آن، با تغییرات کوتاه‌مدت در خلق‌وخو همراه باشد. با این حال، برای تعیین میزان اثرگذاری این عطر، دوام تغییرات و سازوکار احتمالی آن، انجام مطالعات گسترده‌تر ضروری است.
