در حالی که بازار کلی ارزهای دیجیتال پس از اوجگیری بیت کوین ماهها در رکود و اصلاح فرو رفته بود، گوشهای فراموششده از بازار دست به شگفتیسازی زد. بخش ارزهای دیجیتال متمرکز بر حریم خصوصی نهتنها مسیر خود را از کل بازار جدا کرده، بلکه رشد خیرهکنندهای را به ثبت رسانده است که در صدر آن، جهش ۲,۴۹۶ درصدی ارز دیجیتال زیکش (Zcash) خودنمایی میکند.
این رشد انفجاری باعث شد زیکش از رتبه ۸۲ بازار به جمع ۱۰ ارز دیجیتال برتر صعود کند. اما چه عواملی آتش این جهش کمسابقه را شعلهور کردند و چرا منتقدان و تحلیلگران کهنهکار همچنان نسبت به پایداری این رالی به دیده تردید نگاه میکنند؟ در ادامه براساس گزارش بیت کوین نیوز (news.bitcoin.com)، ابعاد مختلف این رویداد، دادههای آنچین و هشدارهای مهم پیرامون آن را بررسی میکنیم.
چرا بخش حریم خصوصی تنها برنده بازار قرمزپوش است؟
دادههای گلسنود (Glassnode) تا اوایل سپتامبر نشان میدهد ارزهای حریم خصوصی تنها بخش اصلی بازار به شمار میروند که بالاتر از سطوح اوج بیت کوین در اکتبر ۲۰۲۵ معامله میشوند. در حالی که بیت کوین حدود ۳۶ درصد پایینتر از سقف تاریخی خود قرار دارد و میانه ۲۰۰ ارز دیجیتال برتر بازار افت سنگین ۵۸ درصدی را ثبت کردهاند، حوزه حریم خصوصی رشدی معادل ۲۱۳ درصد را به نمایش گذاشته است.
در مقایسه با سایر بخشها، عمق این واگرایی آشکارتر میشود:
- بخش حریم خصوصی (Privacy): ۲۱۳+ درصد رشد
- امور مالی غیرمتمرکز (DeFi): ۲۷- درصد افت
- بخش بازیهای بلاک چینی (Gaming): ۷۴- درصد ریزش
حتی در بازگشت اخیر بازار که ۹۱.۵ درصد از ۲۰۰ ارز دیجیتال برتر طی ۳۰ روز در محدوده مثبت قرار گرفتند، باز هم ارزهای حریم خصوصی با ثبت جهش ماهانه ۹۰ درصدی پیشتاز بلامنازع بودند.
سلطه ۳۳ میلیارد دلاری زیکش بر بازار
ارزش بازار تجمیعی ارزهای دیجیتال حریم خصوصیِ حاضر در فهرست ۲۰۰ دارایی برتر، از ۷.۱ میلیارد دلار در سال گذشته به رقم چشمگیر ۳۳.۶ میلیارد دلار رسیده است. نکته جالب توجه اینجاست که تقریباً نیمی از این سرمایه عظیم تنها طی یک ماه گذشته وارد این بخش شده است.
محرک اصلی این صعود غولآسا، رمزارز بومی شبکه زیکش یعنی ZEC است. زیکش با رشدی ۲,۴۹۶ درصدی، قیمت خود را از محدوده ۱۰۰ دلار به بالای ۱,۲۰۰ دلار رسانده و اکنون ۶۲ درصد از کل ارزش بازار حوزه حریم خصوصی را در اختیار دارد.
با این حال، این موج صعودی تنها محدود به زیکش نیست و تمام هشت دارایی حوزه حریم خصوصی که دستکم یک سال سابقه معاملاتی دارند، روندی صعودی را تجربه کردهاند:
- سبد داراییهای حریم خصوصی حتی با حذف زیکش، طی یک سال گذشته ۸۵ درصد و از زمان سقف بیت کوین ۵۶ درصد رشد کرده است.
- ارز دیجیتال مونرو تقریباً دو برابر شده است.
- پروژههای دش (DASH)، مونرو (XMR) و هورایزن (ZEN) همگی در بازه ۹۰ روزه بازدهی بهتری نسبت به بیت کوین ثبت کردهاند.
- در میان ۲۵ دارایی بزرگ بازار، تنها ZEC، HYPE، XMR و WBT بالاتر از سطوح اکتبر گذشته قرار دارند که دو مورد از آنها مستقیماً به حوزه حریم خصوصی تعلق دارند.
ردپای نهنگهای بیت کوین پیش از رالی بزرگ
افشاگریهای اخیر نشان میدهد صعود زیکش کاملاً اتفاقی یا صرفاً حاصل جو هیجانی خردهفروشان نبوده است. دن هلد (Dan Held)، مدیر ارتقای بازاریابی سابق صرافی کراکن (Kraken) و از سرمایهگذاران اولیه بیت کوین، فاش کرد که ماهها پیش از شکستن سطح ۱,۰۰۰ دلاری، برخی از کهنهکارترین نهنگهای بازار او را به خرید زیکش تشویق میکردند.
به گفته هلد، این توصیهها از جانب افرادی با داراییهای هشت و نهرقمی مطرح شده بود که از سال ۲۰۱۳ در بیت کوین فعال بودهاند. این نهنگها در بازه قیمتی بین ۱۰۰ تا ۴۰۰ دلار اقدام به انباشت زیکش کرده بودند و برای تأمین سرمایه این معامله، بین یکپنجم تا یکهشتم از ذخایر بلندمدت بیت کوین خود را به فروش رسانده بودند.
علاوه بر این، راهاندازی و ورود سرمایه سنگین به صندوق قابلمعامله بورسی زیکش متعلق به گریاسکیل تحت عنوان ZCSH، شتاب حرکت صعودی را دوچندان کرد؛ هرچند گزارشها حاکی از آن است که بخش عمدهای از جریان نقدینگی اولیه توسط شرکتهای وابسته به گروه ارز دیجیتال (DCG) تأمین شده است.
چرا کارشناسان بنیاد زیکش را زیر سؤال میبرند؟
علیرغم سودهای نجومی، بسیاری از چهرههای سرشناس جامعه ارز دیجیتال نسبت به بنیادی بودن این رشد ابراز تردید کردهاند. چون وانگ (Chun Wang)، یکی از بنیانگذاران استخر استخراج افتوپول (F۲Pool)، این رالی را صرفاً سوار شدن بر موج روایتها (Narrative Bid) توصیف کرده و معتقد است داشتن ارزش بازار بزرگ به معنای کسب جایگاه واقعی نیست.
چون وانگ در نقد ساختار شبکه زیکش تأکید کرد:
ارزش بازار بزرگ لزوماً به این معنا نیست که یک رمزارز جایگاه خود را به دست آورده است. پولی که برخلاف بیت کوین عرضه خصوصی آن قابل راستیآزمایی و بررسی دقیق نیست و پس از چهار سال وجود یک باگ، نیازمند وصله اضطراری شد، یک پول سخت و قابل اعتماد محسوب نمیشود.
وانگ به مسائلی همچون پاداش اولیه بنیانگذاران، اختلافات مدیریتی و آسیبپذیری کشفشده در استخر حریم خصوصی اورچارد (Orchard) اشاره کرد. او همچنین این نکته را مطرح ساخت که حریم خصوصی اختیاری در زیکش، کاربرد واقعی کافی برای توجیه چنین ارزشگذاری بالایی ایجاد نکرده است.
دن هلد نیز با دیدگاه وانگ همنظر است و خاطرنشان میکند که روایتها اغلب پس از حرکت قیمت شکل میگیرند، نه پیش از آن. او با اشاره به ابهامات گذشته پیرامون میزان دقیق ZEC در گردش میگوید پذیرش عدم شفافیت در عرضه برای داراییهایی که ادعای طلای دیجیتال بودن دارند، خطایی نابخشودنی است.
جمعبندی
بخش حریم خصوصی با لیدری مقتدرانه زیکش توانسته خلاف جریان کل بازار شنا کند و سودهای شگفتانگیزی را نصیب حامیان زودهنگام خود سازد. این دستاورد، حوزه ناشناسی از بازار را دوباره بر سر زبانها انداخته است.
با این وجود، خریداران جدید باید هوشیار باشند؛ ورود در قیمتهای بالای ۱,۲۰۰ دلار آن هم در شرایطی که نهنگها در سطوح زیر ۴۰۰ دلار انباشت کردهاند، ریسک بسیار بالایی دارد. تداوم جایگاه زیکش در جمع ۱۰ دارایی برتر به این بستگی خواهد داشت که آیا این پروتکل میتواند کاربرد واقعی و بنیادهای فنی خود را فراتر از یک رالی روایتمحور اثبات کند یا خیر. سرمایهگذاران باید مدیریت ریسک سختگیرانه را در اولویت قرار داده و از خرید هیجانی در اوجهای قیمتی پرهیز کنند.
