خبرگزاری مهر، گروه استانها: صبح امروز یاسوج حال و هوای دیگری داشت، شهری که کوچه‌ها و خیابان‌هایش در سایه پرچم‌های عزا، نوای سوگواری حضرت فاطمه زهرا(س) و زمزمه‌های صلوات، رنگ و بوی دلدادگی گرفته بود، مقصد، تنها یک امامزاده و مسیر، تنها چند کیلومتر پیاده‌روی نبود، اینجا قرار بود روایت پیوند یک ملت با اعتقادات، تاریخ و آرمان‌هایش در قالب آیینی به نام حرم تا حرم بازخوانی شود.
مردم از ساعت‌های ابتدایی صبح خود را به امامزاده عبدالله(ع) رسانده بودند؛ پیر و جوان، زن و مرد، کودک و نوجوان، خانواده‌ها و گروه‌های مختلف مردمی، هر کدام با حال و هوایی متفاوت اما با مقصدی مشترک، برخی پرچم‌های عزا در دست داشتند، عده‌ای تصاویر شهدا را حمل می‌کردند و گروهی نیز با چشمانی اشک‌آلود، خود را برای بدرقه مسافرانی آماده کرده بودند که نامشان با واژه شهادت گره خورده است.
در میان جمعیت، حضور عشایر کهگیلویه و بویراحمد جلوه‌ای ویژه داشت. مردانی با پوشش محلی و برنوهایی بر دوش، نمادی از هویت عشایری و روحیه سلحشوری مردمان این دیار، در کنار دیگر اقشار مردم حرکت می‌کردند. برنوهایی که در این مراسم نه نشانه میدان نبرد، بلکه یادآور تاریخ مردمانی بود که غیرت، وفاداری و دفاع از سرزمین را در حافظه جمعی خود زنده نگه داشته‌اند.
در سوی دیگر جمعیت، نوجوانان و جوانان دهه هشتادی و نودی حضور داشتند؛ نسلی که شاید روزهای جنگ تحمیلی را ندیده باشد، اما امروز در کنار نسل‌های پیش از خود، در آیین تشییع شهدا شرکت کرده بود. کودکانی که دست در دست پدر و مادر قدم برمی‌داشتند و جوانانی که با پرچم‌های ایران و تصاویر شهدا، مسیر حرم تا حرم را طی می‌کردند، تصویری از استمرار یک فرهنگ در میان نسل‌های مختلف جامعه ساخته بودند.
از امامزاده عبدالله(ع) تا شاه مختار(ع)؛ مسیر عاشقی زیر گام‌های مردم
حرکت جمعیت از حرم مطهر امامزاده عبدالله(ع) آغاز شد؛ مسیر پیاده‌روی حرم تا حرم، این بار با عطر شهادت و سوگواری بانوی دو عالم همراه شده بود. پیکرهای مطهر شهدای خوشنام در میان دستان مردم حرکت می‌کرد و هر قدم، فرصتی برای زمزمه فاتحه، صلوات و ادای احترام به مقام شهیدان بود.
در طول مسیر، حضور نیروهای نظامی، انتظامی و بسیجیان نیز جلوه‌ای از همراهی مجموعه‌های مختلف با این مراسم را به نمایش گذاشت. نیروهایی که در کنار مردم و دوشادوش خانواده‌ها، در آیین تشییع و بدرقه شهدای خوشنام حضور یافته بودند.
صدای نوحه و مرثیه با شعارهای حماسی درهم می‌آمیخت. یک سو نام حضرت زهرا(س) و یاد غربت و مظلومیت ایشان بر زبان‌ها جاری بود و سوی دیگر، نام شهدا و آرمان‌هایی که آنان برای پاسداری از آن جان خود را تقدیم کردند.
در این میان، سکوت برخی لحظات مراسم از هر شعاری رساتر بود؛ زمانی که نگاه‌ها به تابوت‌های شهدا دوخته می‌شد و دست‌هایی برای لمس پرچم‌های پوشاننده پیکرهای مطهر پیش می‌آمد. گویی هر فرد در دل خود حرفی برای گفتن داشت؛ حرفی از جنس سپاس، دلتنگی، عهد و وفاداری.
حرکت جمعیت به سمت امامزاده شاه مختار(ع) ادامه یافت و مسیر، به صحنه‌ای از همبستگی اجتماعی تبدیل شد؛ مسیری که در آن تفاوت سن، شغل، پوشش و جایگاه اجتماعی معنایی نداشت و همه در یک صف، برای بدرقه شهدایی قدم برمی‌داشتند که نامشان در میان مردم با عنوان خوشنام و گمنام شناخته می‌شود.
نماز بر پیکر شهدا؛ لحظه‌ای که آسمان و زمین به هم رسیدند
با رسیدن کاروان تشییع به مقصد، آیین اقامه نماز بر پیکر مطهر شهدای خوشنام برگزار شد؛ لحظه‌ای که حال و هوای مراسم را دگرگون کرد.
مردم گرد پیکرهای مطهر شهدا جمع شدند و در صفوف نماز ایستادند. دیگر خبری از شتاب قدم‌ها نبود؛ جمعیتی که کیلومترها مسیر را با شور و اشتیاق پیموده بود، اکنون در سکوتی آمیخته با اندوه و احترام، برای شهدا نماز می‌خواند.
دستانی که تا دقایقی پیش پرچم و تصاویر شهدا را حمل می‌کردند، برای دعا به سوی آسمان بلند شده بود. زمزمه آمین در میان جمعیت می‌پیچید و نگاه‌های اشک‌آلود، روایتگر احساساتی بود که شاید در واژه‌ها نمی‌گنجید.
پس از اقامه نماز، مراسم تشییع و وداع با شهدای خوشنام ادامه یافت. مردم با نزدیک شدن به پیکرهای مطهر، آخرین نگاه‌ها و سلام‌های خود را نثار شهدا کردند، وداعی که برای بسیاری از حاضران، نه پایان یک مراسم، بلکه تجدید عهدی دوباره با راه شهیدان بود.
هم‌زمانی این آیین با سالروز شهادت حضرت فاطمه زهرا(س)، بر عمق معنوی مراسم افزوده بود؛ بانویی که نامش با مظلومیت، ولایت‌مداری و دفاع از حقیقت گره خورده و یادآوری آن، در چنین روزی، پیوند میان فرهنگ فاطمی و فرهنگ شهادت را در ذهن حاضران پررنگ‌تر می‌کرد.
چهار روایت از یک حماسه؛ مردم چرا به بدرقه شهدا آمدند؟
در حاشیه این مراسم، شهروندان یاسوجی در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، هر کدام از زاویه‌ای متفاوت درباره حضور خود در آیین پیاده‌روی حرم تا حرم و تشییع شهدای خوشنام سخن گفتند، روایت‌هایی که در کنار یکدیگر، تصویری از انگیزه‌ها و احساسات مردم در این روز را ترسیم می‌کند.
علی یزدانی، یکی از شهروندان یاسوجی در گفت و گو با خبرنگار مهر با اشاره به حضور اقشار مختلف مردم در این مراسم اظهار کرد: امروز آمده‌ایم به شهدا بگوییم اگرچه سال‌ها از روزهای دفاع و ایثار گذشته، اما راهشان در دل مردم زنده است و نسل ما خود را از این مسیر جدا نمی‌داند.
حسین فاطمی دیگر شهروند حاضر در مراسم در گفت و گو با خبرنگار مهر ، با اشاره به حضور جوانان و نوجوانان در این آیین گفت: «شاید نسل جدید جنگ را ندیده باشد، اما وقتی جوانان و نوجوانان را در کنار تابوت شهدا می‌بینیم، می‌فهمیم که خاطره ایثار و فداکاری هنوز میان نسل‌ها جریان دارد.
نرگس حسینی نیز در گفت و گو با خبرنگار مهر با اشاره به تقارن تشییع شهدا با سالروز شهادت حضرت فاطمه زهرا(س) بیان کرد: آمده‌ایم در روز شهادت بانوی بزرگی که الگوی صبر و دفاع از حق است، به شهدا سلام کنیم و امیدوارم بتوانیم در زندگی، حتی به اندازه قدمی کوچک، ادامه‌دهنده راه انسان‌های فداکار باشیم.
قاسم انوری، یکی دیگر از شهروندان یاسوجی هم در گفت و گو با خبرنگار مهر با اشاره به حضور عشایر و اقشار مختلف مردم در مراسم عنوان کرد: «وقتی عشایر با لباس محلی و برنو، در کنار زن و مرد و پیر و جوان در یک مسیر حرکت می‌کنند، می‌بینیم که شهدا متعلق به یک گروه و نسل نیستند؛ آنها سرمایه مشترک همه مردم ایران هستند.»
برنو در کنار پرچم؛ روایت هویت و وفاداری مردمان زاگرس
یکی از تصاویر ماندگار مراسم امروز، حضور عشایر با پوشش محلی و برنوهای بر دوش بود؛ تصویری که در کنار پرچم‌های ایران، پرچم‌های عزاداری و تابوت‌های شهدا، جلوه‌ای خاص به مراسم بخشیده بود.
کهگیلویه و بویراحمد سرزمین مردمانی است که تاریخ و هویتشان با مفاهیمی همچون غیرت، مهمان‌نوازی، ایستادگی و دفاع از سرزمین پیوند خورده است. حضور عشایر در چنین مراسمی، تنها یک مشارکت نمادین نبود؛ بلکه بازتابی از پیوند هویت بومی با باورهای دینی و ملی مردم این استان به شمار می‌رفت.
در میان جمعیت، مردان و زنان عشایری در کنار شهروندانی از محلات مختلف یاسوج حرکت می‌کردند. لباس‌های محلی، سربندها و پرچم‌ها، در کنار حضور خانواده‌هایی که کودکان خود را نیز به مراسم آورده بودند، ترکیبی از سنت و نسل جدید را به نمایش می‌گذاشت.
این تصویر از آن جهت اهمیت داشت که مراسم، محدود به یک گروه خاص نبود. از مردان سالخورده‌ای که شاید خاطرات روزهای دفاع مقدس را در ذهن داشتند تا نوجوانانی که تجربه‌ای از آن دوران ندارند، همه در کنار یکدیگر حضور داشتند.
نسلی که شهدا را ندیده، اما با نامشان قدم برمی‌دارد
شاید یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های مراسم امروز یاسوج، حضور چشمگیر جوانان و نوجوانان بود؛ نسلی که در دنیایی متفاوت از نسل‌های گذشته زندگی می‌کند، اما در چنین مناسبت‌هایی فرصت پیدا می‌کند تا ارتباط خود را با مفاهیمی همچون فداکاری، ایثار و مسئولیت اجتماعی بازتعریف کند.
دختران و پسران جوانی که در میان جمعیت حرکت می‌کردند، کودکانی که با کنجکاوی به تابوت‌های شهدا نگاه می‌کردند و خانواده‌هایی که دست فرزندانشان را گرفته بودند، همگی بخشی از تصویری بودند که امروز در مسیر حرم تا حرم شکل گرفت.
در این میان، حضور بانوان نیز چشمگیر بود. زنانی که با پوشش‌های مختلف و همراه با فرزندان خود در مراسم شرکت کرده بودند، نشان دادند که آیین‌های مذهبی و بزرگداشت شهدا همچنان در فضای خانوادگی و اجتماعی جایگاه ویژه‌ای دارد.
برای بسیاری از خانواده‌ها، حضور در این مراسم فرصتی بود تا فرزندان خود را با مفهوم شهادت و جایگاه شهدا آشنا کنند؛ نه فقط با بیان خاطرات و روایت‌ها، بلکه با حضور در صحنه‌ای واقعی که در آن مردم برای احترام به مقام شهید گرد هم آمده‌اند.
فاطمیه و شهادت؛ دو روایت از یک مسیر
تقارن آیین پیاده‌روی حرم تا حرم با سالروز شهادت حضرت فاطمه زهرا(س)، به مراسم امروز معنایی فراتر از یک تشییع معمولی بخشیده بود.
در فرهنگ شیعی، حضرت زهرا(س) نماد دفاع از حقیقت، مظلومیت، وفاداری به ولایت و ایستادگی در مسیر اعتقاد است. از همین رو، برگزاری مراسم تشییع شهدا در سالروز شهادت آن حضرت، فرصتی برای بازخوانی پیوند میان سیره فاطمی و فرهنگ ایثار و شهادت فراهم کرد.
مردمی که از امامزاده عبدالله(ع) تا امامزاده شاه مختار(ع) قدم برداشتند، در واقع دو مناسبت را در کنار یکدیگر گرامی داشتند؛ سوگواری برای بانوی دو عالم و ادای احترام به انسان‌هایی که جان خود را در مسیر دفاع از میهن و ارزش‌هایشان فدا کرده‌اند.
در این میان، نام شهدا بیش از هر چیز در ذهن حاضران طنین‌انداز بود؛ شهدایی که ممکن است بسیاری از مردم جزئیات زندگی و هویتشان را ندانند، اما حضور پیکرهای مطهرشان کافی بود تا جمعیتی از اقشار و نسل‌های مختلف برای بدرقه آنان گرد هم آیند.
یاسوج؛ شهری که با شهدا وداع کرد و با آرمان‌هایش تجدید پیمان بست
آیین امروز یاسوج با اقامه نماز، تشییع و وداع با پیکر مطهر شهدای خوشنام، به صحنه‌ای از حضور هم‌زمان ایمان، هویت محلی و همبستگی اجتماعی تبدیل شد.
از عشایری که با برنوهای بر دوش و پوشش اصیل خود در مسیر حضور یافتند تا نوجوانان دهه هشتادی و نودی، از بانوان و خانواده‌ها تا نیروهای نظامی، انتظامی و بسیجیان، همه در یک قاب مشترک قرار گرفتند؛ قابی که محور آن شهدا و مقصدش پاسداشت یاد و راه آنان بود.
امروز در یاسوج، فاصله میان نسل‌ها با قدم‌هایی که در مسیر حرم تا حرم برداشته شد، کوتاه‌تر به نظر می‌رسید. پیرمردی که با چشمانی اشک‌آلود زیر لب فاتحه می‌خواند، نوجوانی که پرچم ایران را در دست گرفته بود، مادری که فرزندش را برای بدرقه شهدا همراه آورده بود و مرد عشایری که با برنو بر دوش در صف تشییع حرکت می‌کرد، همگی روایتگر یک حقیقت مشترک بودند: شهدا در حافظه این سرزمین تنها نام‌هایی در کتاب‌های تاریخ نیستند.
در روز شهادت حضرت فاطمه زهرا(س)، یاسوج از امامزاده عبدالله(ع) تا امامزاده شاه مختار(ع) قدم برداشت، مسیری که در پایان آن، نماز و وداع بر پیکر شهدا برگزار شد، اما پیام آن در خیابان‌های شهر باقی ماند؛ پیامی از وفاداری، همدلی و پیوند نسل‌ها با آرمان‌هایی که به نام شهدا شناخته می‌شوند.
