به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، مراسم رونمایی و بررسی کتاب «ایران و آمریکا، تعامل یا تقابل» تالیف حسین موسویان، دیپلمات پیشین کشورمان و نویسنده کتاب ایران و آمریکا روز دوشنبه با حضور سه دیپلمات پیشکسوت، دو کارشناس ارشد روابط بین الملل و با پیام علی اکبر صالحی، وزیر پیشین امور خارجه و رئیس بنیاد ایرانشناسی برگزار شد.
در این نشست سید محمد کاظم سجادپور، عضو هیات علمی دانشکده روابط بینالملل و دیپلمات ارشد پیشین ایران، عباس ملکی، عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی شریف، مجید تفرشی، سندپژوه و پژوهشگر تاریخ دیپلماسی ایران و دیاکو حسینی، تحلیلگر ارشد روابط بینالملل در خصوص این اثر صحبت کردند.
در این نشست، سید حسین موسویان، دیپلمات ارشد پیشین جمهوری اسلامی ایران و استاد دانشگاه پرینستون، به عنوان نویسنده اثر، ابعاد گوناگون این کتاب، چرایی نگارش آن در شرایط بحرانی، و اهداف پژوهشی خود برای ارائه راهکارهای دیپلماتیک به سیاستگذاران را تشریح کرد.
بیشتر بخوانید
>>>> گزارش کامل نشست رونمایی از کتاب «ایران و آمریکا: تعامل یا تقابل» در خبرآنلاین
تفاوت اثر جدید با کتابهای پیشین و سیر تاریخی روابط
سید حسین موسویان در ابتدای سخنان خود با اشاره به پیشینه آثار و پژوهشهای قبلی خود درباره تاریخ روابط تهران و واشنگتن اظهار داشت: در زمان انتشار این اثر، بسیاری از مخاطبان و کارشناسان سوال میکردند که تفاوت این کتاب با آثار قبلی چیست و آیا مطالب آن تکرار پژوهشهای گذشته است یا خیر. در کتاب نخست من، تاریخ روابط ایران و آمریکا از ابتدای برقراری روابط رسمی طبق قرارداد ۱۹۵۵ و مشخصاً از دوران پس از کودتای ۱۹۵۳ (۱۳۳۲) تا پیش از انقلاب اسلامی بررسی شده بود. در آن دوره ۱۰۰ ساله، دو کشور رابطهای حسنه و مبتنی بر احترام متقابل داشتند و واشنگتن به عنوان وزنه تعادلی در برابر نفوذ تاریخی بریتانیا و روسیه در منطقه از ایران حمایت میکرد.
وی افزود: بخش دوم کتاب قبلی به تحولات پس از پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۹۷۹ (۱۳۵۷) و آغاز دوران تنش، قطع روابط رسمی و غیبت آمریکا در معادلات منطقهای میپرداخت. بخش سوم نیز تحولات را تا حدود سال ۱۳۹۸ (۲۰۱۹) پوشش میداد. با پایان یافتن دوران ریاستجمهوری ترامپ، بنده تصیم به بازنشستگی گرفتم، اما احساس کردم لازم است تاریخ تحولات دیپلماتیک میان دو کشور در سه دوره باراک اوباما، دونالد ترامپ و جو بایدن (دوران سیاست «نه توافق، نه بحران») تدوین شود تا یک مجموعه جامع و تکمیلشده در اختیار جامعه علمی و اجرایی قرار گیرد.
بیشتر بخوانید
>>>>کتاب موسویان زیر تیغ نقد؛ عباس ملکی: نمیتوان گفت اوباما همیشه سیاست تعامل داشت
تحلیل روانشناختی، وزن شخصیتها و پیشبینی بازگشت ترامپ
استاد دانشگاه پرینستون با اشاره به محاسبات زمانی خود برای نگارش و انتشار این کتاب در داخل کشور گفت: در بهار سال ۱۴۰۲ و در دوران ریاستجمهوری جو بایدن، این تحلیل برای من تقویت شد که مذاکرات هستهای میان ایران و آمریکا به سرانجام ملموسی نخواهد رسید و شانس پیروزی مجدد جمهوریخواهان در انتخابات آمریکا بالاست. با توجه به این احتمال که بازگشت مجدد دونالد ترامپ میتواند مخاطرات و فجایع جدیدی را برای امنیت ملی ایران به همراه داشته باشد، تصمیم گرفتم پیش از اتمام کامل پروژه بزرگتر انگلیسیام، بخشهای تحلیلی مربوط به این سه دوره را به فارسی آماده کرده و سریعاً برای انتشار در داخل کشور ارسال کنم.
نویسنده کتاب «ایران و آمریکا» تصریح کرد: یکی از محوریترین جنبههای این کتاب، ارزیابی «عامل انسانی» و «وزن شخصیتها» در شکلدهی به روند دیپلماسی است. در این اثر، تفاوتهای رفتاری دونالد ترامپ و باراک اوباما و همچنین ساختار تیمهای مشاوران آنها بررسی شده است. اوباما در دوره اول با افرادی نظیر هیلاری کلینتون رویکرد متفاوتی داشت و در دوره دوم با حضور چهرههایی مانند جان کری، ویلیام برنز و رابرت مالی مسیر متفاوتی را طی کرد. در سمت مقابل، ترامپ شخصیتی است که تمایل شدیدی دارد روند مذاکرات مستقیماً با شخص او پیش برود و از ابزارهای رسمی دیپلماتیک دوری میجوید. هدف من از تدوین این مباحث این بود که سیاستگذاران داخلی با شناخت دقیق از نحوه تصمیمگیری ترامپ و رفتارهای شخصیتی او، راهکارهایی را اتخاذ کنند تا کشور در صورت بازگشت او وارد فاز بحران و جنگ ناخواسته نشود.
بیشتر بخوانید
>>>> انتقاد تفرشی از نگاه قالبی به آمریکا؛ روابط ایران و آمریکا نیازمند لایهبندی است/ دیپلماسی مردممحور حلقه مفقوده سیاست خارجی ایران است
نقش تخریبی لابیها و موانع ساختاری در مسیر تعامل
موسویان با تشریح عوامل بیرونی که مانع از شکلگیری یک دیپلماسی پایدار میان تهران و واشنگتن شدهاند، خاطرنشان کرد: موضوع مهم دیگری که در این کتاب به تفصیل به آن پرداختهام، نقش فعال و تخریبی جریانهای ضد ایرانی از جمله لابی اسرائیل، لابی برخی کشورهای عربی منطقه، گروههای اپوزیسیون خارج از کشور و برخی جریانهای تندرو در اروپا است. این گروهها بهویژه در دوره اول ترامپ نقش تعیینکنندهای در سوق دادن واشنگتن به سمت سیاست «فشار حداکثری»، تشدید تحریمها و تقابل مستقیم ایفا کردند.
وی درباره علل ناکامی سیاست تعامل در دورههای گذشته افزود: در این کتاب سعی کردهام با ارائه شواهد، تحلیلها و خاطرات ناگفته، دلایل شکست سیاست تعامل در دوره اوباما را ارزیابی کنم؛ اینکه آیا این ناکامی ناشی از ضعف و انفعال باراک اوباما بود، یا عدم اعتماد متقابل، یا اشتباهات محاسباتی طرفین. هدف اصلی از ریشهیابی این شکست، آسیبشناسی دقیق برای دوره جدید بود تا اگر قرار است توافق یا تعاملی صورت گیرد، از تکرار نقاط ضعف و خطاهای ساختاری گذشته جلوگیری شود.
بیشتر بخوانید
>>>> دیاکو حسینی در رونمایی از کتاب ایران و آمریکا، تعامل یا تقابل در خبرآنلاین: اگر جان کری وزیر خارجه آمریکا نبود، احتمالاً برجام به دست نمیآمد
ارائه راهکارهای اجرایی و تشریح پروژههای پژوهشی آینده
این دیپلمات پیشین کشورمان با تأکید بر اینکه کتاب حاضر حاصل ۳۰ تا ۴۰ سال تجربه اجرایی و ۱۵ سال حضور در محافل آکادمیک و نشستهای غیررسمی (مسیر دوم یا Track II) است، اظهار داشت: بنده در طول سالهای حضور در اروپا و دانشگاه پرینستون، در کنار همکارانی نظیر سید محمدکاظم سجادپور، دیپلمات پیشین و کارشناس ارشد روابط بینالملل، صدها ساعت نشست و گفتوگوی فشرده با مقامات، اندیشمندان و دیپلماتهای آمریکایی، اروپایی، عربی و اسرائیلی داشتهام. بر اساس همین تجربیات عملی، در فصل پایانی کتاب حدود ۱۲ راهکار کلیدی و فشرده را برای مدیریت تنش و خروج از بحران ارائه کردهام که امیدوارم برای تصمیمگیران کشور مفید واقع شود.
بیشتر بخوانید
>>>> کاظم سجادپور در رونمایی از کتاب ایران و آمریکا، تعامل یا تقابل در خبرآنلاین: حسین موسویان فقط یک پژوهشگر نیست، یک کنشگر است
موسویان در پایان با اشاره به اثر آکادمیک و مفصلتری که در دست تدوین دارد، خاطرنشان کرد: اثر حاضر به دلیل شتاب در انتشار جهت استفاده پیش از انتخابات آمریکا، محدودیتهایی داشت. اما پروژه اصلی بنده که یک اثر جامع آکادمیک مبتنی بر حدود ۱۰۰۰ منبع معتبر، اسناد بینالمللی و خاطرات تفصیلی از گفتوگو با مقامات ارشد آمریکا و اروپا است، در آینده به زبان انگلیسی منتشر و سپس به فارسی ترجمه خواهد شد. آن کتاب بهطور تفصیلی به چهار استراتژی آمریکا شامل تعامل، فشار حداکثری، نه جنگ نه صلح، و استراتژیهای جدید واشنگتن خواهد پرداخت و مخاطب آن افکار عمومی، دانشگاهیان و سیاستگذاران در ایران و غرب خواهند بود.
