پیگیریهای رسانهای برای روشن شدن عملکرد بانکها، ظاهراً به مذاق برخی مدیران بانکی خوش نمیآید؛ مدیرانی که بهجای پاسخگویی به پرسشهای روشن و مستند، مسیر دیگری را انتخاب میکنند. یکی از نمونههای قابل تأمل در این زمینه، نحوه پاسخگویی و رویکرد بانک سپه در قبال گزارشهای تابناک است.
تابناک در راستای رسالت رسانهای خود، همواره بررسی عملکرد بانکها و پیگیری شفافیت اطلاعات اقتصادی در شبکه بانکی را دنبال کرده است؛ نمونههای این رویکرد نیز در خروجیهای این رسانه در دسترس است. در همین چارچوب، تابناک طی دو گزارش، به وضعیت بانک سپه در حوزه تسهیلات، بدهکاران کلان، تسهیلات پرداختشده به کارکنان و صف متقاضیان وام ازدواج و فرزندآوری پرداخت و خواستار شفافسازی این بانک شد.
گزارش نخست تابناک با یک پرسش ساده آغاز شد: چرا اطلاعات جدید مربوط به تسهیلات کلان و بدهکاران بزرگ بانک سپه منتشر نمیشود؟
این در حالی بود که پیگیریهای تابناک از بانک مرکزی نشان داد منتشر نشدن این اطلاعات، به بانک عامل مربوط است و بانک مرکزی مانعی برای انتشار آن ایجاد نکرده است. ازاینرو، تابناک به سراغ آخرین آمار موجود در پایگاه اطلاعرسانی رسمی بانک مرکزی رفت.
بررسی این آمار نشان میداد مطالبات مشکوکالوصول بانک سپه در پایان سال ۱۴۰۳ به بیش از ۳۹ همت رسیده است. همچنین در میان تسهیلات کلان این بانک، ۱۵ فقره تسهیلات با نرخ سود صفر درصد به چشم میخورد.
این اطلاعات نه بر پایه شنیدهها و گمانهزنیها، بلکه مستقیماً بر اساس دادههای منتشرشده در پایگاه رسمی بانک مرکزی تهیه شده بود. بنابراین، اعداد و ارقام مطرحشده در گزارش، مستند و قابل بررسی بود.
تابناک در همان گزارش تأکید کرد اگر قرار است اعتماد عمومی به نظام بانکی ترمیم شود، این مسیر از شفافیت میگذرد؛ مسیری که به نظر میرسد مدیریت بانک سپه تاکنون تمایل جدی برای ورود به آن نشان نداده است.
پس از بیتوجهی بانک سپه به این پرسشها، تابناک در گزارش دیگری نیز با استناد به آمار رسمی بانک مرکزی، به دو موضوع مهم پرداخت: پرداخت حدود ۲۸ همت تسهیلات به کارکنان بانک سپه و قرار داشتن بیش از ۱۰۰ هزار متقاضی در صف دریافت وام ازدواج و فرزندآوری.
در این گزارش، پرسشهای مشخصی از مدیرعامل بانک سپه مطرح شد: برنامه این بانک برای کاهش صف متقاضیان وام ازدواج و فرزندآوری چیست؟ چرا اطلاعات مربوط به تسهیلات کلان و بدهکاران بزرگ بانک منتشر نمیشود؟ تسهیلات ۲۸ همتی کارکنان بانک سپه با چه شرایط، نرخ سود و ضوابطی پرداخت شده است؟
انتظار طبیعی این بود که مدیریت بانک سپه درباره این آمار توضیحی شفاف ارائه کند و به پرسشهای افکار عمومی پاسخ دهد. اگر مدیران بانک، اعداد یا نکات مطرحشده را نادرست میدانستند، میتوانستند اسناد و اطلاعات بهروز خود را منتشر و ابهامهای موجود را برطرف کنند.
اما پس از انتشار این دو گزارش مستند، نهتنها پاسخ روشنی از سوی بانک سپه ارائه نشد، بلکه در پی فضاسازی و آنچه تابناک شیطنت مدیریت این بانک میداند، از این رسانه شکایت شد و ادعاهایی در اسناد شکایت مطرح شده که تابناک حق پیگیری قانونی در این خصوص را برای خود محفوظ می داند.
این در حالی است که مطالب منتشرشده؛ نه دروغ بود، نه تهمت و نه ادعایی بدون سند. هر دو گزارش بر اساس آمار رسمی بانک مرکزی تهیه شده بود و هدف آن نیز روشن بود: بررسی عملکرد یکی از بانکهای مهم کشور و مطالبه پاسخگویی از مدیران آن.
شکایت بانک سپه از تابناک، اصل ماجرا و پرسشهای مطرحشده را تغییر نمیدهد. همچنان مشخص نیست چرا اطلاعات جدید مربوط به تسهیلات کلان و بدهکاران بزرگ بانک سپه منتشر نمیشود. جزئیات تسهیلات پرداختشده به کارکنان این بانک نیز همچنان روشن نشده و بیش از ۱۰۰ هزار متقاضی همچنان در صف دریافت وام ازدواج و فرزندآوری قرار دارند.
مدیریت بانک سپه میتوانست به این پرسشها پاسخ دهد، اما بهجای آن، مسیر برخورد و شکایت از یک رسانه مطالبهگر را انتخاب کرد. بااینحال، رسالت تابناک روشن است و مطالبهگری این رسانه درباره موارد مستند همچنان ادامه خواهد داشت. افکار عمومی نیز همچنان منتظر پاسخهای شفاف مدیران بانک سپه است.
بدیهی است چنین سنگاندازیها و شکایتهایی، تابناک را از مسیر خود، یعنی بررسی دقیق عملکرد بانکها و مدیران بانکی، منحرف نخواهد کرد. تابناک این مسیر را با قدرت ادامه میدهد و هرجا تخلف یا فسادی رخ داده باشد، آن را مستند، شفاف و مسئولانه با افکار عمومی در میان خواهد گذاشت.
