[ad_۱]
به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، کشوری را که تمام مؤلفههای قدرت را دارد؛ جغرافیای استراتژیک، منابع طبیعی سرشار، نیروی انسانی تحصیلکرده، عمق راهبردی در منطقه و فرهنگی غنی. اما یک پایه این اَبَرقدرت میلنگد: جمعیت. امروز جمهوری اسلامی ایران در حالی از قدرت منطقهای خود سخن میگوید که زنگ خطر پیری جمعیت و کاهش نرخ باروری، بیسروصدا پایههای این قدرت را میلرزاند. آیا میدانیم که پنجره طلایی جمعیتی ما رو به بسته شدن است و دشمنان ما برای این «زمستان جمعیتی» نقشهها کشیدهاند؟
زنگ خطرِ خاموش؛ ایران در مسیر پیری
بنابر روایت ابنا، آمارهای رسمی مرکز آمار ایران و سازمان ثبت احوال نشان میدهد نرخ باروری کلی (TFR) در ایران از ۶.۵ فرزند در دهه ۱۳۶۰، به حدود ۱.۶ فرزند در سال ۱۴۰۳ رسیده است. این رقم یعنی ما حتی به «سطح جانشینی» (۲.۱ فرزند) هم نرسیدهایم. به زبان ساده، هر زوج ایرانی به طور میانگین حتی جایگزین خودشان را هم به دنیا نمیآورند.
چرا این آمار خطرناک است؟
۱. بحران نیروی کار: در دهههای آینده، جمعیت سالمند افزایش و جمعیت فعال کاهش مییابد. چه کسی چرخ اقتصاد را میچرخاند؟
۲. فروپاشی نظام تأمین اجتماعی: نسبت «شاغل به بازنشسته» به شدت کاهش یافته و صندوقهای بازنشستگی را ورشکست میکند.
۳. تهدید امنیت ملی: مرزهای شرقی و غربی ایران در محاصره کشورهایی با رشد جمعیت بالاست. افغانستان با نرخ باروری ۴.۵ و عراق با نرخ ۳.۵ در برابر ایرانِ ۱.۶ قرار دارند. طبیعتِ جمعیتشناسی به ما میگوید: «خلأ جمعیتی با مهاجرت پُر میشود، نه معجزه».
خداوند در قرآن کریم میفرماید:
«وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَکُمْ خَشْیَهَ إِمْلَاقٍ ۖ نَحْنُ نَرْزُقُهُمْ وَإِیَّاکُمْ ۚ»
(۱)
و فرزندانتان را از ترس فقر نکشید! ما آنها و شما را روزی میدهیم.
این آیه دقیقاً خطاب به ذهنیتی است که امروز در جوانان ما رسوخ کرده: «اوضاع اقتصادی خراب است، بچهدار نشویم بهتر است». قرآن ۱۴۰۰ سال پیش این ترس را بیاساس خوانده است.
سواد جمعیتی؛ جهل ما را نابود میکند
مطالعات دانشگاه تهران (۱۴۰۱) نشان میدهد بیش از ۶۰ درصد زوجهای جوان ایرانی، «سواد جمعیتی» کافی ندارند. یعنی نمیدانند:
– پنجره جمعیتی چیست و چرا تا سال ۱۴۲۵ بسته میشود.
– هزینه تربیت فرزند در بلندمدت، بازگشت سرمایه دارد.
-تکفرزندی چه آسیبهای روانی به کودک میزند و چه فشاری در بزرگسالی بر دوش اوست.
تحصیلات، شمشیر دولبه است
جالب اینجاست که بر اساس آمارهای رسمی، نرخ باروری در استانهای با تحصیلات بالاتر (مانند تهران، گیلان و مازندران) بسیار پایینتر از استانهای با تحصیلات کمتر (مانند سیستان و بلوچستان یا خراسان جنوبی) است. این یعنی «تحصیلاتِ بدون آگاهی جمعیتی»، زنگ انقراض خاموش ماست. تحصیل کردههای ما باید بدانند که «فرزندآوری آگاهانه» یعنی چه تعداد و با چه فاصلهای، نه اینکه کلاً قید پدر و مادر شدن را بزنند.
مقام معظم رهبری در این باره هشدار دادهاند:
«ازدواج بهنگام و بدون تأخیر یکی از کارهای لازم و واجب است؛ فرزندآوری و تکثیر نسل یکی از آن وظایف مهم و اساسی است که بایستی انجام بگیرد که هر دوی اینها جزو نیازهای حیاتی امروز کشور و فردای کشور است.»(۲)
معادله قدرت منطقهای؛ جمعیت = امنیت
قدرت منطقهای ایران تنها با موشک و پهپاد حفظ نمیشود. جمعیت جوان، تحصیلکرده و انبوه، ستون فقرات قدرت ملی است. نگاهی به قدرتهای نوظهور جهان بیندازیم:
کشور نرخ باروری وضعیت قدرت
هند ۲.۰ ابرقدرت اقتصادی قرن ۲۱
چین ۱.۲ بحران جمعیتی و کاهش رشد
روسیه ۱.۵ کاهش نفوذ جمعیتی در مرزها
ایران ۱.۶ خطر کاهش نفوذ منطقهای
نکته جالب: چین که روزگاری با سیاست «تکفرزندی» مباهات میکرد، امروز به بزرگترین بحران جمعیتی جهان دچار شده و التماسکنان از مردمش میخواهد بچهدار شوند. اما دیگر دیر شده است. ما هنوز فرصت داریم، اما این فرصت تا سال ۱۴۲۵ بیشتر نیست.
جمعیت، جغرافیا را معنا میکند
ایراد بنیاسرائیلی به جغرافیای ایران چیست؟ آنها میدانند ایران با ۸۵ میلیون جمعیت در قلب خاورمیانه، یک قدرت بلامنازع است. اما اگر این عدد در ۳۰ سال آینده به سمت پیری و کاهش برود، عملاً بسیاری از نقاط استراتژیک کشور خالی از سکنه میشود. مرزهای خالی، طعمهای برای تهدیدات بیرونی هستند.
خداوند میفرماید:
«وَلْیَخْشَ الَّذِینَ لَوْ تَرَکُوا مِنْ خَلْفِهِمْ ذُرِّیَّهً ضِعَافًا خَافُوا عَلَیْهِمْ فَلْیَتَّقُوا اللَّهَ وَلْیَقُولُوا قَوْلًا سَدِیدًا»
(۳)
و کسانی که اگر فرزندان ناتوانی از خود به جا بگذارند بر آنان بیمناکند، باید از خدا پروا کنند و سخن استوار گویند.
به این معنی که اگر از آیندهای میترسید که در آن فرزندانتان ضعیف، کمتعداد و آسیبپذیر باشند، امروز باید تقوا پیشه کنید و برنامهریزی درستی داشته باشید. ترس از آینده، نباید ما را از فرزندآوری باز دارد، بلکه باید ما را به «فرزندآوری مسئولانه و آگاهانه» سوق دهد.
راهکار قرآنی و علمی برای نجات
قرآن کریم راهبرد افزایش جمعیت را نه در تعداد، که در «کیفیت و قدرت» میبیند:
«وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلًا مِنْ قَبْلِکَ وَجَعَلْنَا لَهُمْ أَزْوَاجًا وَذُرِّیَّهً»
(۴)
و پیش از تو پیامبرانی فرستادیم و برایشان همسران و فرزندانی قرار دادیم.
یعنی سنت الهی بر این است که جامعه مؤمنان از طریق نهاد خانواده و فرزندآوری، قدرت و گسترش یابد. خانوادههای پرجمعیتِ مؤمن، ارتش نرم خداوند روی زمین هستند.
همچنین خداوند میفرماید:
«وَاللَّهُ جَعَلَ لَکُمْ مِنْ أَنْفُسِکُمْ أَزْوَاجًا وَجَعَلَ لَکُمْ مِنْ أَزْوَاجِکُمْ بَنِینَ وَحَفَدَهً وَرَزَقَکُمْ مِنَ الطَّیِّبَاتِ»
(۵)
و خدا برای شما از خودتان همسرانی قرار داد و از همسرانتان برای شما پسران و نوادگانی نهاد و از چیزهای پاکیزه روزیتان بخشید.
راهکارهای عملیاتی بر اساس آموزههای دینی و علمی:
۱. افزایش سواد جمعیتی در دانشگاهها: دروس جمعیتشناسی باید در همه رشتهها الزامی شود.
۲. اصلاح سیاستهای اقتصادی: تسهیلات ازدواج و فرزندآوری واقعی و بدون بروکراسی (مصوبه اخیر وام ازدواج ۳۵۰ میلیونی یک گام مثبت است اما کافی نیست).
۳. تغییر سبک زندگی تجملگرا: بسیاری از خانوادهها فرزنددار نمیشوند چون «میخواهند راحت زندگی کنند». این دقیقاً مصداق «خشیه إملاق» (ترس از فقر) است که قرآن نهی کرده.
۴. فرهنگسازی رسانهای: صداوسیما باید الگوهای خانوادههای موفق پرجمعیت را نمایش دهد، نه تجملگرایی و عیّاشی طبقه مرفه بیفرزند.
و در نهایت، وعده الهی را فراموش نکنیم:
«إِنَّ اللَّهَ لَا یُغَیِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّیٰ یُغَیِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ»
(۶)
خداوند سرنوشت هیچ قومی را تغییر نمیدهد مگر آنکه آنان آنچه را در خودشان است تغییر دهند.
امروز تصمیم بگیریم، فردا پشیمان نیستیم
قدرت منطقهای ایران مدیون خون شهدایی است که از جان خود گذشتند. اما آیا ما حاضر نیستیم از «راحتی» خود بگذریم؟ فرزندآوری آگاهانه و به موقع، نه یک انتخاب شخصی، که یک مسئولیت ملی و دینی است. تمدن اسلامی بدون جمعیت جوان، مؤمن و انقلابی شکل نمیگیرد.
تا پنجره جمعیتی بسته نشده، تا اقتصاد بهطور کامل در چنبره سالمندی نیفتاده، و تا دشمنان از خلأ جمعیتی ما سوءاستفاده نکردهاند، باید «جهاد فرزندآوری» را آغاز کنیم. نه از سر اجبار، که از سر آگاهی، ایمان و عشق به ایران قوی.
پی نوشت:
۱. اسراء/آیه۳۱
۲.بیانات رهبر شهید در دیدار تصویری با مداحان ۱۳۹۹/۱۱/۱۵
۳. نساء/آیه۹
۴. رعد/آیه۳۸
۵. نحل/آیه۷۲
۶. رعد/آیه۱۱
