تست خواب، راهی برای بازگشت به خواب آرام شبانه

اختلالات خواب طیف گسترده ای از مشکلات هستند که دلایل مختلفی برای بروز دارند. بسیاری از این اختلالات، تنها با معاینات بالینی و بررسی های فردی قابل تشخیص نیستند، چرا که نشانه های پنهان و پیچیده و گاه مشابهی دارند. بنابراین، تشخیص دقیق که خود لازمه برنامه درمانیست، نیازمند کلینیک تست خواب تخصصی است. تست خواب که خود انواع مختلفی دارد، در کلینیک خواب انجام می شود که مرکزی اختصاصی برای درمان اختلالات خواب است. در ادامه به بررسی کلی تست خواب می پردازیم.

تست خواب چیست؟

آزمایش خواب به معنای سنجش و تحلیل برخی از پارامترهای بدن در طول خواب است، که به پزشک فلوشیپ خواب کمک می کند بتواند اختلالات خواب را به طور دقیق تشخیص دهد. بدین منظور، از ابزارهای مختلفی استفاده می شود که قادرند فعالیت های فیزیولوژیک بدن را ثبت کنند. تست خواب فرآیندی غیرتهاجمی بوده و به آسانی تنها با اتصال چند الکترود به پوست انجام میگیرد.

این آزمون، از مهم ترین مراحلیست که برای درمان اختلالات خواب به آن نیاز است. تست خواب، راهی برای بازگشت به خواب آرام شبانه است.

تست خواب انواع مختلفی دارد که در دقت و میزان ثبت فاکتورها و هدف نهایی، متفاوتند. بسته به تشخیص اولیه پزشک فلوشیپ در کلینیک خواب، نوع تست خواب مورد نیاز انجام می شود. اصلی ترین نوع تست خواب پلی سومنوگرافی است و رایج ترین آن ها، تست خواب در منزل.

۱. پلی سومنوگرافی؛ استاندارد طلایی تشخیص اختلالات خواب

بهترین تست خواب برای تشخیص دقیق و کامل اختلالات خواب، پلی سومنوگرافیست. این تست اغلب برای تشخیص اختلالات خواب پیچیده مانند آپنه کمپلکس، نارکولپسی، سندرم پای بیقرار و رفتارهای غیرعادی در خواب استفاده می شود.

پارامترهایی که در تست خواب پلی سومنوگرافی ثبت می شوند عبارتند از:

• امواج مغزی EEG برای شناسایی الگوهای خواب و نظم و کیفیت آن

• حکرات چشم EOG برای تشخیص مرحله ورود به خواب

• ضربان و ریتم قلب با EKG برای تشخیص سلامت قلب

• تنفس، جریان هوا و اکسیژن رسانی به خون و میزان خروپف

• فعالیت های عضلانی EMG برای ثبت حرکات غیرعادی اندام ها

۲. پلی سومنوگرافی در منزل

اگرچه پلی سومنوگرافی کامل یک تست کلینیکی است، اما با محدودیت کمتر می تواند در منزل هم انجام شود. برخی از کلینیک های خواب تهران مثل کلینیک فوق تخصصی اختلالات خواب آرامان، پلی سومنوگرافی را در منزل هم انجام می دهند. به این روش پلی سومنوگرافی آفلاین گفته می شود؛ یعنی همان تست اصلی با دستگاه پلی سومنوگرافی، اما بدون حضور اوپراتور در کلینیک خواب. مزیت این کار آن است که بیمار در منزل خود راحت تر بوده و روند خواب معمول خود را دارد؛ اما اگر در طول تست الکترودها قطع شوند، به دلیل نبود اپراتور، نتیجه تست باطل می شود.

۳. تست خواب در منزل (HSAT)

روش دیگری برای اندازه گیری پارامترهای مربوط به خواب، خصوصا فاکتورهای تنفسی و جریان هوا، تست خواب خانگیست. تست خواب در منزل با دستگاهی ساده تر و محدودتر انجام می شود. تست های خانگی بسته به نوع دستگاه، می توانند تنفس و جریان هوا، ریتم و ضربان قلب و در بعضی مدل ها حرکات عضلات را ثبت کند؛ اما فعالیت های مغزی ثبت نمی شود. کاربرد اصلی این تست، تشخیص آپنه انسدادی خواب برای افرادیست که شواهد بالینی قوی برای اختلال آن ها وجود دارد.

مزایای تست خواب در منزل هزینه ارزان تر و راحتی بیشتر فرد در منزل خود است؛ اما همانطور که گفته شد، برای مشکلات خواب پیچیده کافی نیست.

۴. دیگر انواع تست خواب

انواع دیگری از تست خواب هم وجود دارد که در موارد بخصوص تجویز می شوند. از جمله تست تأخیر چندگانه خواب (MSLT)، تست حفظ هوشیاری (MWT) و تست پلی سومنوگرافی تقسیم شده (ترکیبی با روش های دیگر و در جلسات مختلف).

تست خواب چه اختلالات خوابی را مشخص می کند؟

تست های خواب برای تشخیص اختلالات زیر به کار می روند:

• اختلالات تنفسی خواب مانند آپنه انسدادی، آپنه مرکزی و آپنه پیچیده.

• اختلالات خواب آلودگی بیش از حد مانند نارکولپسی و هیپرسومنیای ایدیوپاتیک

• اختلالات حرکتی خواب مانند سندرم پای بی قرار و اختلال حرکات دوره ای اندام

• پاراسومنیا یا رفتارهای غیرعادی در خواب مانند خواب گردی، وحشت شبانه و سایر اختلالات رفتاری خواب

• بی خوابی مزمن یا اینسومنیا

تست خواب پلی سومنوگرافی چگونه انجام می شود؟

روند انجام تست خواب بسیار ساده است و تنها نیاز به اتصال الکترودها دارد.

روند انجام پلی سومنوگرافی:

برای پلی سومنوگرافی در کلینیک خواب موارد، مراحل به این صورت انجام می شود:

بیمار در ساعات اولیه شب به مرکز خواب مراجعه کرده و در آزمایشگاه خواب که اتاقی با دکوراسیون شبیه به اتاق خوابی آرام است، اسکان داده می شود.

• الکترودهای EEG امواج مغزی، EOG برای حرکت چشم و RMG برای تون عضلانی چانه، به پوست سر و صورت متصل می شوند. (الکترودها فقط به پوست وصل می شوند و هیچ گونه سوراخ و دردی ایجاد نمی کنند).

• سنسور کوچکی برای اندازه گیری جریان هوا به بینی دهان و بینی متصل می شود.

• کمربندهای تنفسی نیز به شکم و قفسه سینه وصل می شوند تا تلاش تنفسی را اندازه گیری کنند.

• سنسورهای حرکتی EMG نیز برای ثبت حرکات دوره ای اندام به ساق پا وصل می شوند.

• و الکترودهای ECG برای ثبت ضربان و ریتم قلب، به قفسه سینه وصل می شوند.

پس از نصب الکترودها، تکنسین از اتاق خارج شده و فرد برای خواب آماده می شود. در طول خواب تکنسین ها به پایش وضعیت فرد می پردازند. روز بعد پس از بیدار شدن بیمار، تمامی الکترودها جدا شده و نتایج ثبت شده برای بررسی در اختیار پزشک فلوشیپ خواب قرار می گیرد.

تست خواب در خانه

برای تست خواب های خانگی، دستگاه به بیمار تحویل داده شده و آموزش های لازم برای اتصال الکترودها به فرد داده می شود. فرد پیش از خواب دستگاه ها را متصل کرده و روز بعد دستگاه را به کلینیک خواب تحویل می دهد.

برای تست خواب به کجا مراجعه کنیم؟

تست خواب توسط مراکز تخصصی درمان اختلالات خواب، یعنی همان کلینیک خواب انجام می شود. این تست ها مرحله اولیه و البته بسیار مهم برای درمان اختلالات خواب هستند و تشخیص نوع مشکل به آن ها بستگی دارد. پزشکان متخصص خواب با تحلیل دقیق این تست می توانند ریشه مشکلات خواب را پیدا کنند و برنامه درمانی جامع مانند دستگاه های CPAP، داروهای مورد نیاز، آموزش های بهداشت خواب، یا در موارد مورد نیاز جراحی خواب را تجویز کنند.

جهت دریافت نوبت و مشاوره برای مشکلات خواب، با کارشناسان کلینیک خواب آرامان تماس بگیرید.

۲۲۹۲۱۱۳۹-۰۲۱

۲۲۹۲۱۱۴۰-۰۲۱

۰۹۹۶۱۹۴۵۰۸۰