به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، نماز مغرب سه رکعت و نماز عشا چهار رکعت است؛ اما سؤال مهم این است که وقت این دو نماز تا چه زمانی ادامه دارد و از چه زمانی باید آن را قضا یا با نیت «ما فیالذمه» به جا آورد؟
نماز مغرب و عشا از نمازهای واجب روزانه هستند که پس از غروب آفتاب خوانده میشوند. آشنایی با تعداد رکعتها، ترتیب نماز، اذکار، تعقیبات، احکام نماز مسافر و همچنین زمان پایان وقت شرعی این دو نماز، برای انجام صحیح این فریضه اهمیت دارد.
نماز مغرب و عشا چند رکعت است؟
نماز مغرب و عشا در مجموع هفت رکعت هستند؛ نماز مغرب سه رکعت و نماز عشا چهار رکعت است.
در خواندن این دو نماز باید ابتدا نماز مغرب و سپس نماز عشا اقامه شود. خواندن نماز عشا پیش از نماز مغرب، در صورت عمد، صحیح نیست.
وقت نماز مغرب و عشا چه زمانی است؟
وقت نماز مغرب پس از غروب خورشید آغاز میشود و زمان دقیق آن با توجه به شهر و روز متفاوت است. پس از نماز مغرب، وقت نماز عشا فرا میرسد و در حالت معمول، پایان وقت این دو نماز نیمهشب شرعی است.
بنابراین برای تعیین ساعت دقیق اذان مغرب و نیمهشب شرعی، باید به تقویمهای معتبر اوقات شرعی هر منطقه مراجعه کرد.
نماز مغرب چگونه خوانده میشود؟
نماز مغرب سه رکعت دارد و به ترتیب زیر خوانده میشود:
رکعت اول
پس از وضو و در صورت تمایل، گفتن اذان و اقامه، نمازگزار نیت میکند:
«سه رکعت نماز مغرب میخوانم قُربَهً إِلَی الله»
سپس تکبیرهالاحرام، یعنی «الله اکبر» گفته میشود.
در رکعت اول ابتدا سوره حمد و سپس یک سوره کامل، مانند سوره توحید، خوانده میشود. پس از آن نمازگزار به رکوع میرود و ذکر رکوع را میگوید. سپس قیام کرده و دو سجده را به جا میآورد.
رکعت دوم
در رکعت دوم نیز سوره حمد و یک سوره کامل خوانده میشود. پس از قرائت، قنوت انجام میشود و سپس رکوع و دو سجده به جا میآید.
پس از سجده دوم، نمازگزار مینشیند و تشهد را میخواند:
«اَشْهَدُ اَنْ لا اِلهَ اِلّاَ اَللهُ
وَحْدَهُ لا شَریکَ لَهُ
وَ اَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُه
اَللَّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّد»
رکعت سوم
در رکعت سوم میتوان سوره حمد را خواند یا به جای آن تسبیحات اربعه را گفت:
«سُبحانَ اللهِ وَالحَمدُ للهِ
وَلا اِلهَ اِلاّ اللهُ وَاللهُ اَکبرُ»
پس از آن رکوع و دو سجده انجام میشود. در پایان، تشهد و سپس سلام نماز خوانده میشود و نماز مغرب به پایان میرسد.
نماز عشا چگونه خوانده میشود؟
نماز عشا چهار رکعت دارد.
در رکعت اول و دوم، پس از تکبیرهالاحرام، سوره حمد و یک سوره کامل خوانده میشود و سپس رکوع و دو سجده انجام میگیرد. بعد از سجده دوم رکعت دوم، تشهد خوانده میشود.
در رکعت سوم و چهارم، نمازگزار میتواند سوره حمد یا تسبیحات اربعه را بخواند. پس از رکوع و دو سجده رکعت چهارم، تشهد و سلام خوانده میشود.
به این ترتیب، نماز عشا چهار رکعتی به پایان میرسد.
آیا میتوان نماز مغرب و عشا را پشت سر هم خواند؟
در فقه شیعه، خواندن نماز مغرب و عشا پشت سر یکدیگر جایز است و لازم نیست حتماً میان آنها فاصله طولانی ایجاد شود.
البته نمازگزار میتواند میان دو نماز به تعقیبات، دعا، تلاوت قرآن یا سایر اعمال مستحب مشغول شود.
تعقیبات نماز مغرب و عشا
پس از نماز مغرب و عشا میتوان اعمال و اذکار مختلفی را انجام داد. از جمله:
تسبیحات حضرت زهرا(س)
خواندن آیتالکرسی
تلاوت سوره توحید
تلاوت سوره قدر
استغفار
دعا برای والدین و مؤمنان
تسبیحات حضرت زهرا(س) شامل ۳۴ مرتبه الله اکبر، ۳۳ مرتبه الحمدلله و ۳۳ مرتبه سبحانالله است.
نماز مغرب و عشا در سفر چگونه است؟
نماز مغرب در سفر نیز سه رکعت است و شکسته نمیشود.
اما نماز عشا در صورتی که شرایط شرعی نماز قصر برای مسافر وجود داشته باشد، از چهار رکعت به **دو رکعت** کاهش پیدا میکند.
نماز مغرب و عشا چه زمانی قضا میشود؟
یکی از مهمترین پرسشها درباره این دو نماز، زمان پایان وقت آنهاست.
در حالت معمول، نیمهشب شرعی پایان وقت نماز عشا است. بر اساس متن احکام مورد استناد، نماز مغرب نیز هنگامی که به اندازه چهار رکعت برای فرد حاضر یا دو رکعت برای مسافر تا نیمهشب باقی مانده باشد، وارد محدوده پایان وقت خود میشود.
اگر کسی نماز مغرب و عشا را تا نیمهشب به جا نیاورد و بخواهد بعد از نیمهشب و پیش از اذان صبح آن را بخواند، بنابر احتیاط، نماز را نه به نیت ادا و نه به نیت قضا، بلکه با نیت «ما فیالذمه» به جا میآورد.
بنابراین، برای کسانی که درباره «ساعت قضا شدن نماز مغرب و عشا» سؤال دارند، نکته اصلی این است که نیمهشب شرعی را نباید با ساعت ۱۲ شب عرفی یکی دانست؛ زمان نیمهشب شرعی بر اساس اوقات شرعی همان منطقه محاسبه میشود.
نماز مغرب و عشا برای کودکان
برای آموزش نماز به کودکان بهتر است آموزش به صورت تدریجی انجام شود. ابتدا میتوان حرکات اصلی نماز را آموزش داد و سپس سورهها، اذکار و تشهد را به مرور به کودک آموخت.
خواندن نماز در کنار والدین و استفاده از روشهای تشویقی نیز میتواند به یادگیری بهتر و ایجاد علاقه در کودک کمک کند.
نکته مهم
احکام ذکرشده در این مطلب بر اساس متن ارائهشده و در چارچوب احکام فقه شیعه تنظیم شده است. در مواردی که حکم شرعی به مرجع تقلید وابسته است، بهتر است فتوای مرجع تقلید خود را ملاک قرار دهید.
