خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها- سیمین سیف: هیچ محله‌ای با فهرست کردن مشکلاتش پیشرفت نمی‌کند؛ نقطه آغاز تحول، زمانی است که خود مردم، مسئله را دقیق بشناسند، برای آن راه‌حل پیدا کنند و در کنار نهادهای مسئول، اجرای آن را نیز دنبال کنند.
از همین منظر، رویداد «پیشرفت محله» در اراک را می‌توان تلاشی برای عبور از مدیریت مسئله از پشت میزها و سپردن بخشی از فرآیند حل مسائل به میدان واقعی محله و ظرفیت‌های مردمی دانست.
در رویدادی ۲ روزه ، پنجشنبه و جمعه مصلای بیت‌المقدس اراک به محل گردهمایی ۶۶۰ نفر از دغدغه‌مندان و فعالان محلی تبدیل شد؛ ۳۴۰ بانوی اراکی و ۳۲۰ مرد در قالب ۱۸۴ تیم، با هدف شناسایی و ارائه راهکار برای مسائل ۵۵ محله شهر گرد هم آمدند. حضور ۸۵ تیم نوجوان و ۹۹ تیم بزرگسال نیز نشان داد که مسئله محله تنها دغدغه مدیران یا گروه‌های تخصصی نیست، بلکه نسل‌های مختلف مردم می‌توانند در فرآیند شناخت و حل مسائل پیرامون خود نقش‌آفرینی کنند.
استقبال بیش از ۱۸۰ گروه محلی از این رویداد و حضور مردم در غرفه‌های نهادهای مردمی برای طرح مستقیم مطالبات و مشکلات محلات، تصویری روشن از ظرفیت اجتماعی اراک ارائه می‌دهد؛ ظرفیتی که اگر به‌درستی سازماندهی و به شبکه‌ای پایدار از همکاری میان مردم، مسجد، گروه‌های مردمی و دستگاه‌های مسئول تبدیل شود، می‌تواند از مطالبه‌گری صِرف عبور کرده و به موتور محرک پیشرفت محله تبدیل شود.
محورهای انتخاب‌شده در این رویداد نیز به‌خوبی نشان می‌دهد که مسائل محلات اراک، مجموعه‌ای به‌هم‌پیوسته از دغدغه‌های اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی است؛ به‌گونه‌ای که آسیب‌های اجتماعی با ۲۴ تیم، فرهنگ و تربیت دینی با ۲۰ تیم، نشاط اجتماعی با ۱۸ تیم، آموزش و توانمندسازی با ۱۷ تیم و اشتغال و کارآفرینی جوانان با ۱۳ تیم در صدر موضوعات قرار گرفتند و پس از آن نیز مسائل خدمات زیرساختی، هویت محلی و پیشرفت اقتصادی مورد توجه قرار گرفت.
محله محوری مسیر تحقق حکمرانی مردمی است
فرماندار اراک در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: محله محوری و تقویت شوراهای محله، مسیر تحقق حکمرانی مردمی و حل مسئله با مشارکت مستقیم ساکنان است.
عبدالرضا حاجی علی‌بیگی افزود: مهارت شناسایی مسائل و ارائه راهکار در شوراهای محله باید تقویت شود تا بخشی از مشکلات با مشارکت مردم و بخشی از طریق مطالبه‌گری و نظارت بر مسئولان پیگیری شود.
وی گفت: کارگاه آموزشی دو روزه با حضور اساتید مختلف برگزار شد تا اعضای شوراهای محله با مهارت‌های شناسایی، اولویت‌بندی و حل مسائل آشنا شوند.
حاجی علی بیگی تصریح کرد: قرارگاه‌های پیشرفت محله بستری برای تحقق حکمرانی مردمی با مشارکت مستقیم مردم در شناسایی، اولویت‌بندی، تصمیم‌گیری و نظارت بر مسائل محله و نقش تسهیل‌گر دستگاه‌های اجرایی هستند.
فرماندار اراک ادامه داد: محور اصلی شوراهای پیشرفت محله، احیای نقش مسجد در مدیریت اجتماعی و تقویت تعامل دستگاه‌هایی مانند بسیج، بهزیستی، کمیته امداد، شهرداری و آموزش‌وپرورش با مردم از طریق مسجد است.
وی تاکید کرد: در برنامه هفتم توسعه، مسجد به‌عنوان قرارگاه اصلی فعالیت‌های محلی تعیین شده و باید با تقویت جایگاه «امام محله» زمینه پیگیری مسائل ساکنان و هم‌افزایی ظرفیت‌های محلی فراهم شود.
حاجی علی بیگی افزود: فعال‌سازی مساجد می‌تواند زمینه مشارکت واقعی مردم در شناخت مسائل و تعیین اولویت ها را فراهم کرده و مسئولیت‌پذیری اجتماعی را از سطح شعار به تجربه‌ای عملی تبدیل کند.
فرماندار اراک بیان کرد: پنج محور هویت، خانواده، آموزش‌وپرورش، فرهنگ اقتصادی و رسانه و فناوری، از مهم‌ترین چالش‌های جامعه در سند مهندسی فرهنگی استان مرکزی هستند که می‌توانند بخشی از مسائل محلات را پوشش دهند.
وی گفت: محله ها با مشارکت و هم‌افزایی مردم، در برابر آسیب‌های اجتماعی مقاوم‌ترند و ظرفیت بیشتری برای توسعه فعالیت‌های فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی دارند.
توسعه فرهنگسراهای محله‌ای دستور کار مدیریت شهری است
شهردار اراک در گفتگو با خبرنگار مهر، از برنامه مدیریت شهری برای توسعه فرهنگسراهای محله‌ای با هدف تقویت مشارکت اجتماعی و فراهم‌سازی بستر مناسب برای شناسایی و حل مسائل محلات خبر داد.
علیرضا محمودی اظهار کرد: بهترین روش برای شناسایی و حل مسائل مدیریت شهری، بهره‌گیری از نظرات، پیشنهادها و ظرفیت‌های مردم و حرکت در مسیر محله‌محوری است.
وی گفت: برگزاری رویداد «پیشرفت محله» در مصلای اراک، فرصتی برای بهره‌گیری از ظرفیت این مکان در مسیر احقاق حقوق مردم و حل مسائل شهری فراهم کرد.
محمودی افزود: تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که محله‌محوری از مؤثرترین رویکردها برای شناسایی و حل مسائل شهری است و اراک نیز از این الگو نتایج مطلوبی کسب کرده است.
وی ادامه داد: نمایندگان محلات ضمن طرح دقیق مسائل، در اولویت‌بندی و ارائه راهکارهای اجرایی نیز عملکرد مطلوبی داشتند که این پیشنهادها باید با الزامات قانونی، زیرساخت‌ها و ظرفیت‌های موجود تطبیق داده شود.
شهردار اراک تصریح کرد: مشارکت مردم باید در چارچوبی مشخص و عملیاتی سازماندهی شود و رویکرد محله محوری می‌تواند یکی از مؤثرترین الگوها برای تحقق این هدف باشد.
ایده‌های برتر «رویداد پیشرفت محله» باید از مرحله ارائه به میدان اجرا برسند
مربی آموزش و پرورش در شهرستان اراک در گفتگو با خبرنگار مهر، بر ضرورت حمایت از ایده‌های برتر «پیشرفت محله» و اجرای آنها برای حل مسائل واقعی محلات تأکید کرد.
لیلا امیری اظهار کرد: رویداد «پیشرفت محله» با حضور تیم‌هایی متشکل از نوجوانان، جوانان و میانسالان برگزار شد و شرکت‌کنندگان در قالب گروه‌های محله‌محور، مسائل و مشکلات محل زندگی خود را شناسایی و برای ارائه راهکار و حل آنها اقدام کردند.
وی افزود: مسائل انتخاب‌شده از سوی تیم‌ها طیف متنوعی از چالش‌های اجتماعی محلات را دربر می‌گیرد؛ از جمله ضعف همبستگی اجتماعی و کاهش مشارکت مردم در فعالیت‌های اجتماعی.
امیری تصریح کرد: تقویت زیست عفیفانه و سبک زندگی ایرانی، اسلامی، افزایش فرزندآوری و مقابله با آسیب‌های اجتماعی، به‌ویژه اعتیاد در میان نوجوانان، از دیگر موضوعات مورد توجه این تیم‌ها بود.
وی ادامه داد: رویکرد این رویداد محدود به مناطق خاصی از اراک نیست و مسائل محلات در نقاط مختلف شهر، از جمله مناطق برخوردار، مورد بررسی و توجه قرار گرفته است.
مربی و رابط طرح امین در شهرستان اراک تاکید کرد: یکی از مسائل منتخب این رویداد، تقویت همبستگی اجتماعی و ترویج سبک زندگی ایرانی، اسلامی در محلات است که می‌تواند در کاهش و پیشگیری از برخی آسیب‌های اجتماعی نقش مؤثری داشته باشد.
وی گفت: هدف این رویداد صرفاً شناسایی مسائل نیست بلکه حمایت از تیم‌های برتر برای اجرای راهکارهای پیشنهادی و پیگیری مستمر مسائل در سطح محلات است.
امیری تصریح کرد: تداوم حمایت از این گروه‌ها پس از پایان رویداد و پیگیری راهکارهای ارائه‌شده در میدان عمل، می‌تواند به کاهش بخشی از آسیب‌های اجتماعی محلات منجر شود.
مردم باید پیمانکار حل مسائل محلات خود باشند
جامعه‌شناس و استاد دانشگاه در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: مردم باید از جایگاه خدمات‌گیرنده خارج شده و به‌عنوان پیمانکار و شریک اصلی در شناسایی و حل مسائل محلات خود نقش‌آفرینی کنند.
پیمان عین القضاتی با اشاره به تغییر پارادایم حکمرانی در شهرهای نوین گفت: در الگوی نوین مدیریت شهری، مشارکت‌محوری اصل اساسی حکمرانی است و شهروندان علاوه بر دریافت خدمات، در شناسایی مسائل و فرآیند حل آنها نیز نقش مستقیم و مؤثر دارند.
وی افزود: مدیریت شهری در اراک همچنان تا حد زیادی متأثر از نگاه مدرنیستی است که در آن شهروندان بیشتر در جایگاه خدمات‌گیرنده تعریف می‌شوند.
عین القضاتی تصریح کرد: حرکت به سمت الگوی مشارکت‌محور و مردم‌سالارانه، مستلزم برقراری ارتباط حداکثری با مردم در لایه‌های مختلف مدیریت محله و فراهم کردن زمینه نقش‌آفرینی آنان در تصمیم‌سازی است.
این پژوهشگر و جامعه‌شناس ادامه داد: تقویت ارتباط مدیریت شهری با شهروندان، زمینه‌ساز افزایش مشارکت اجتماعی و شناسایی دقیق‌تر مسائل است و می‌تواند شهرداری را به سمت الگوی جامعه‌محور و نقش‌آفرینی مؤثر مردم در تصمیم‌سازی و مدیریت محلات سوق دهد.
وی تاکید کرد: در مدیریت تقاضامحور، پروژه‌های شهری بر اساس نیازهای واقعی مردم و مسائل هر محله تعریف می‌شوند و اجرای طرح‌های کوچک‌مقیاس، هدفمند و اثربخش را به‌دنبال دارند که می‌توانند بدون تحمیل هزینه‌های سنگین، رضایتمندی شهروندان را افزایش دهند.
عین القضاتی افزود: یکی از مشکلات الگوی مدیریت شهری مبتنی بر فاصله با مردم این است که گاهی پروژه‌های بزرگ و پرهزینه اجرا می‌شوند، در حالی که مسئله اصلی محله به دلیل ضعف ارتباط با شهروندان به‌درستی شناسایی نشده است.
از کشف مسئله تا ارائه راهکار؛ بررسی آسیب‌های فرهنگی در شهرک معلم
یکی از شرکت‌کنندگان رویداد «پیشرفت محله » در گفتگو با خبرنگار مهر، از بررسی پیامدهای فرهنگی و اجتماعی تغییر الگوی پوشش در شهرک معلم و تلاش برای ارائه راهکارهای محله‌محور خبر داد.
میترا حیدری گفت: موضوع ما بررسی مسئله تغییر الگوی حجاب و پیامدهای اجتماعی و فرهنگی آن در جامعه بود و تلاش کردیم این موضوع را از منظر تأثیر آن بر خانواده و روابط اجتماعی مورد بررسی قرار دهیم.
وی افزود: در این راستا با حضور در محله شهرک معلم و گفت‌وگو با تعدادی از ساکنان، دیدگاه‌ها و تجربه‌های آنان درباره این مسئله را بررسی کردیم تا موضوع صرفاً از منظر نظری و کلی دنبال نشود و نظرات مردم محله نیز در فرآیند شناسایی مسئله مورد توجه قرار گیرد.
این شرکت‌کننده ادامه داد: از نگاه گروه ما، تغییر برخی هنجارهای فرهنگی و اجتماعی می‌تواند در صورت رها شدن، بر روابط خانوادگی و اجتماعی تأثیر بگذارد و زمینه بروز برخی آسیب‌ها از جمله تضعیف ارتباط میان اعضای خانواده و افزایش تعارضات خانوادگی را فراهم کند.
وی تصریح کرد: هدف ما از انتخاب این موضوع، صرفاً طرح یک دغدغه یا بیان یک مسئله نبود، بلکه تلاش کردیم با حضور در محله، شنیدن دیدگاه شهروندان و بررسی ریشه‌های مسئله، به راهکارهایی برای تقویت بنیان خانواده، ارتقای گفت‌وگوی اجتماعی و کاهش آسیب‌های فرهنگی و اجتماعی دست پیدا کنیم.
گفتگوی بین نسلی؛ حلقه مفقوده مشارکت اجتماعی در محلات
شرکت کننده دیگر در این رویداد با اشاره به موضوع انتخاب‌شده از سوی گروه خود در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: موضوع ما بررسی کاهش ارتباط مؤثر میان نوجوانان، جوانان و خانواده‌ها در محله بود که به نظر می‌رسد در سال‌های اخیر تحت تأثیر تغییر سبک زندگی، گسترش فضای مجازی و کاهش ارتباطات چهره‌به‌چهره، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
رضا احمدی افزود: برای شناسایی دقیق‌تر ابعاد این مسئله، با تعدادی از نوجوانان، جوانان و خانواده‌های محله گفتگو کردیم و تلاش داشتیم به جای ارائه یک نگاه کلی، تجربه و دیدگاه خود ساکنان را درباره مشکلات ارتباطی و نیازهای آنان بررسی کنیم.
این شرکت‌کننده ادامه داد: یکی از نکات مهمی که در این گفتگوها مشخص شد، نیاز نوجوانان و جوانان به فضاهایی برای گفتگو، فعالیت اجتماعی، ورزشی و فرهنگی بود که بتوانند در آنها احساس تعلق بیشتری به محله پیدا کنند و در کنار خانواده و سایر ساکنان، نقش فعال‌تری در مسائل اجتماعی داشته باشند.
وی تصریح کرد: تلاش کردیم با استفاده از ظرفیت مردم محله و نهادهایی مانند مسجد، راهکارهایی عملی برای تقویت ارتباط میان نسل‌ها و افزایش مشارکت اجتماعی نوجوانان و جوانان ارائه دهیم.
به گزارش مهر، در اختتامیه نخستین رویداد حل مسئله و پیشرفت محله در اراک، ۱۶ گروه از میان ۱۸۴ تیم شرکت کننده، پس از طی مرحله داوری به‌عنوان گروه‌های برتر انتخاب و شایسته تقدیر شدند.
