تخریب لایه اوزون مدت‌ها پیش از کشف حفره اوزون آغاز شده بود

کشف حفره اوزون بر فراز جنوبگان در سال ۱۹۸۵ یکی از مهم‌ترین رویدادهای تاریخ علوم زمین بود. در آن زمان، دانشمندان متوجه شدند بخشی از لایه اوزون که از زمین در برابر پرتوهای فرابنفش خورشید محافظت می‌کند، به‌شدت نازک شده است.

بررسی‌های بعدی نشان داد که کلروفلوئوروکربن‌ها (CFCها) که در یخچال‌ها، سیستم‌های سرمایشی، اسپری‌های آئروسل و صنایع مختلف استفاده می‌شدند، عامل اصلی تخریب لایه اوزون بوده‌اند. بااین‌حال، پژوهشگران اکنون متوجه شده‌اند که تخریب اوزون بسیار زودتر از آنچه تصور می‌شد، آغاز شده بود.

به گزارش ام‌آی‌تی نیوز، مطالعه‌ای جدید نشان می‌دهد که نخستین نشانه‌های کاهش اوزون از سال ۱۹۵۷ قابل شناسایی بوده است؛ یعنی حدود ۳۰ سال پیش از آنکه حفره اوزون در سال ۱۹۸۵ بر فراز جنوبگان کشف شود. نکته جالب‌تر اینکه عامل این تخریب اولیه نیز کلروفلوئوروکربن‌ها (CFCها) نبودند، بلکه ماده‌ای صنعتی به نام تتراکلرید کربن در آسیب به اوزون نقش داشته است.

نتایج پژوهش نشان می‌دهد پاسخ پرسش مثبت است. شبیه‌سازی‌ها نشان دادند نخستین نشانه‌های تخریب انسان‌ساخت لایه اوزون از سال ۱۹۵۷ قابل تشخیص بوده‌اند.

یافته دیگری که پژوهشگران را شگفت‌زده کرد، محل ظهور این نشانه‌ها بود. برخلاف تصور رایج، نخستین آثار کاهش اوزون در جنوبگان دیده نشد، بلکه در استراتوسفر فوقانی مناطق گرمسیری ظاهر شد. به گفته پژوهشگران، در این بخش از جو نوسان‌های طبیعی کمتر است و به همین دلیل اثر فعالیت‌های انسانی زودتر از سایر نقاط خود را نشان می‌دهد.

شبیه‌سازی‌ها همچنین نشان داد که عامل تخریب اولیه، CFC-ها نبوده‌اند. مقصر اصلی ماده‌ای به نام تتراکلرید کربن بوده که از دهه ۱۹۳۰ به‌طور گسترده در خشکشویی‌ها و برای چربی‌زدایی قطعات فلزی استفاده می‌شد. این ماده سال‌ها پیش از رواج CFC-ها وارد جو شده بود و به همین دلیل توانست نخستین اثرات خود را بر لایه اوزون بر جای بگذارد.

پژوهشگران برای اطمینان از نتایج خود، به مدل‌های رایانه‌ای تکیه نکردند. آن‌ها از داده‌های هسته‌های یخی نیز استفاده کردند که مانند آرشیوی طبیعی، ترکیب شیمیایی جو زمین را در طول دهه‌ها و حتی قرن‌ها در خود حفظ کرده‌اند. این داده‌ها نشان دادند غلظت تتراکلرید کربن از دهه ۱۹۴۰ به‌سرعت در حال افزایش بوده و با نتایج شبیه‌سازی‌ها همخوانی دارد.

به گفته پژوهشگران، اگر فناوری‌های امروزی چند دهه زودتر وجود داشتند، احتمالاً دنیا نیز زودتر از خطر این مواد شیمیایی آگاه می‌شد و اقدامات حفاظتی سریع‌تر آغاز می‌شد.

گرچه امروزه استفاده از تتراکلرید کربن و CFC-ها در بیشتر کشورهای جهان متوقف شده است، این ترکیبات می‌توانند سال‌ها در جو باقی بمانند. به همین دلیل، پژوهشگران تأکید می‌کنند که پایش مداوم لایه اوزون همچنان ضروری است تا اطمینان حاصل شود این سپر محافظ زمین همان‌طور که انتظار می‌رود در حال ترمیم است.

پژوهش در ژورنال PNAS منتشر شده است.