پنجمین روز کاهش دلار
نرخ دلار از چهارشنبه هفته گذشته وارد مسیر نزولی شد و روز دوشنبه، پنجمین کاهش متوالی خود را تجربه کرد. بررسی روند قیمت دلار در سال جاری نشان میدهد که این کاهش، طولانیترین روند نزولی نرخ ارز در سال جاری بوده است. پیش از این، بیشترین تداوم کاهش قیمت دلار در بازار نقدی چهار روز متوالی بود، اما در معاملات روز دوشنبه این روند به پنج روز رسید.
آغاز روند نزولی دلار با افزایش گمانهزنیها درباره احتمال انتشار بیانیه مشترک ایران و عمان درباره سازوکار عبور و مرور کشتیهای تجاری از تنگه هرمز همزمان شد. اگرچه چنین بیانیهای در آن مقطع منتشر نشد، اظهارات مقامهای ایرانی، آمریکایی، عمانی و پاکستانی درباره تحولات منطقه موجب شد انتظارات نسبت به کاهش تنشها و بازگشت تدریجی آرامش به مسیرهای کشتیرانی افزایش یابد.
همچنان متغیر اصلی بازار ارز، انتظارات است
در شرایطی که اقتصاد ایران همزمان با تحریم، محدودیتهای تجاری و محاصره دریایی مواجه است، انتظارات نقش مهمی در رفتار معاملهگران بازار ارز ایفا میکند. هرگونه توافق برای عبور امن کشتیهای تجاری از تنگه هرمز میتواند انتظارات نسبت به کاهش محدودیتهای تجاری مربوط به محاصره دریایی و در نتیجه پایداری عرضه ارز در اقتصاد کشور را تقویت کند.
تقویت این انتظارات میتواند از قدرت تقاضای سفتهبازانه و احتیاطی بکاهد. در چنین شرایطی، معاملهگران کوتاهمدت با توجه به افزایش ریسک تصمیمگیری، ممکن است از ورود به معاملات خرید یا فروش خودداری کنند و منتظر روشنتر شدن چشمانداز تحولات سیاسی و نظامی بمانند. به این ترتیب، حتی پیش از دستیابی به یک توافق رسمی، کاهش تنشها و افزایش احتمال رفع محاصره دریایی میتواند از طریق تغییر انتظارات، بر قیمت ارز اثرگذار باشد.
حضور فعال بازارساز در بازار ارز
بااینحال، کاهش نرخ دلار را نمیتوان تنها به افزایش خوشبینیهای سیاسی نسبت داد. برخی فعالان بازار از تداوم حضور بازارساز در بازار نقدی خبر میدهند و معتقدند عرضه بهموقع ارز یکی از عوامل مهم جلوگیری از بازگشت نرخ دلار به سطوح بالاتر بوده است.
از نگاه فعالان بازار، وجود محاصره دریایی باعث فشار صعودی به نرخ ارز میشود؛ زیرا محدودیت در تجارت خارجی میتواند نگرانیهایی درباره جریان ارزآوری کشور ایجاد کند. بنابراین در شرایط فعلی، هر خبری که احتمال رفع محاصره را تقویت کند، میتواند تقاضای سفتهبازانه را کاهش دهد و در مقابل، اخبار مربوط به تداوم یا تشدید محدودیتها میتواند این تقاضا را تشدید کند. در چنین شرایطی، نقش بازارساز اهمیت بیشتری پیدا میکند. بهویژه در روزهایی که حجم معاملات به دلیل تعطیلات کاهش مییابد، بازار نقدی عمق کمتری پیدا میکند و عرضه هدفمند بازارساز میتواند از شکلگیری موجهای کوتاهمدت سفتهبازانه جلوگیری کند.
در روزهای پیش رو، تعطیلات رسمی نیز میتواند بر حجم معاملات بازار ارز اثر بگذارد. کاهش فعالیت بازار در روزهای تعطیل بهطور معمول از تعداد معاملات و نقدشوندگی بازار میکاهد. در چنین شرایطی، حضور فعال بازارساز میتواند به کنترل نوسانات کمک کند؛ اما در صورت ضعف عرضه، بازار کمعمق میتواند نسبت به معاملات سفتهبازانه حساستر شود.
به همین دلیل، برخی کارشناسان معتقدند بازارساز با توجه به ورود نرخ دلار به پنجمین روز نزولی، خود را برای مدیریت بازار در روزهای پایانی هفته آماده کرده است.
دلار در محدوده ۱۸۳هزار تومان
در معاملات روز دوشنبه، نرخهای اعلامی برای فروش هر اسکناس دلار آمریکا در بازار آزاد بین ۱۸۱ هزار و ۵۰۰ تومان تا ۱۸۴ هزار و ۵۰۰ تومان قرار داشت. اختلاف سههزارتومانی میان نرخهای اعلامی را میتوان ناشی از تفاوت شرایط عرضه و تقاضا در صرافیها و مراکز مختلف بازار دانست.
در این میان، نرخ ۱۸۳هزار تومان هم میانه نرخهای اعلامی بازار بود و هم از فراوانی بیشتری در میان نرخهای مشاهدهشده برخوردار بود. قرار گرفتن دلار در این محدوده نشان میدهد که بازار ارز در پنجمین روز کاهشی متوالی، همچنان تحتتاثیر کاهش تقاضای سفتهبازانه قرار دارد.
طلا همسو با دلار
همزمان با کاهش نرخ ارز، بازار طلای داخلی نیز افت محدودی را تجربه کرد. سکه طلای طرح جدید با کاهش ۱۵۰هزارتومانی نسبت به روز یکشنبه، در ساعات ظهر روز دوشنبه ۱۸۶میلیون و ۱۵۰هزار تومان معامله شد. نیمسکه نیز با ۳۰۰هزار تومان کاهش به ۹۴میلیون و ۷۰۰ هزار تومان رسید و قیمت ربعسکه با افت ۱۰۰هزار تومانی، ۵۲میلیون و ۴۰۰ هزار تومان اعلام شد. هر گرم طلای ۱۸عیار نیز با کاهش محدود، در سطح ۱۸میلیون و ۷۲۹هزار تومان قرار گرفت.
طلای جهانی بالای ۴۳۰۰ دلار
در بازار جهانی، طلا روز دوشنبه پس از جهش بیش از ۷درصدی در هفته گذشته، بالاتر از سطح ۴۳۰۰ دلار در هر اونس باقی ماند. انتشار دادههای ضعیفتر از انتظار بازار کار آمریکا، مهمترین عامل حمایت از قیمت طلا بود؛ چراکه این دادهها انتظارات معاملهگران برای افزایش نزدیکمدت نرخ بهره فدرالرزرو را کاهش داد.
بر اساس قیمتگذاری بازار، احتمال افزایش ۲۵ واحد پایهای نرخ بهره در نشست سپتامبر حدود ۴۴درصد ارزیابی میشود؛ درحالیکه این احتمال یک هفته قبل حدود ۶۷درصد بود. کاهش احتمال افزایش نرخ بهره، از جذابیت داراییهای بدون بازدهی مانند طلا حمایت میکند.
هرمز همچنان متغیر تعیینکننده
در بازار انرژی نیز نفت برنت در معاملات روز دوشنبه به بالای ۸۴دلار در هر بشکه رسید و چهارمین جلسه متوالی افزایش قیمت خود را ثبت کرد. ادامه ابهام درباره وضعیت تنگه هرمز همچنان یکی از عوامل حمایتکننده از قیمت نفت است. بر اساس اظهارات منتشرشده، مذاکرات ایران و عمان درباره سازوکار عبور کشتیها از تنگه هرمز به مراحل نهایی نزدیک شده، اما تاکنون توافقی رسمی برای بازگشایی این آبراه راهبردی اعلام نشده است. همزمان، سیگنالهای متفاوت تهران و واشنگتن درباره مذاکرات، ابهام درباره زمان پایان محدودیتهای کشتیرانی را افزایش داده است. بر اساس اعلام مقامات ایرانی، تهران درحالحاضر مذاکرات مستقیم با آمریکا ندارد و بازگشایی تنگه هرمز منوط به برآوردهسازی شروطی از جمله لغو محاصره کشتیرانی ایران است. از سوی دیگر، پیش از این منابع آمریکایی اعلام کرده بودند که شرط رفع محاصره دریایی ایران، بازگشایی تنگه هرمز و بازگشت عبور و مرور آزادانه کشتیهای تجاری از این مسیر راهبردی است. بر این اساس، اگرچه کاهش تنشها در بازار ارز مورد توجه قرار گرفته، اما ریسک تداوم محاصره همچنان در محاسبات معاملهگران وجود دارد.
کارشناسان معتقدند بازار ارز در شرایط فعلی بیش از هر زمان دیگری به چشمانداز تجارت خارجی واکنش نشان میدهد. ادامه روند نزولی دلار در روزهای آینده به میزان زیادی به تداوم کاهش تقاضای سفتهبازانه، نحوه حضور بازارساز و مهمتر از همه، مسیر تحولات مربوط به محاصره دریایی وابسته خواهد بود.
