ترامپ همواره غیرقابل پیشبینی بودن را یکی از مهمترین ابزارهای سیاست خارجی خود معرفی کرده و معتقد بوده که همین ویژگی، متحدان و رقبای آمریکا را در وضعیت بلاتکلیف نگه میدارد. او بارها از تصمیم خود برای حمله به تأسیسات هستهای ایران و عملیاتهای نظامی دیگر به عنوان نمونههایی از جسارت خود یاد کرده و حتی ادعا کرده بود تنها محدودیتش در استفاده از قدرت نظامی، «اخلاق شخصی» اوست.
اما طی هفتههای اخیر شرایط کاملاً تغییر کرده است. رئیسجمهوری آمریکا اکنون با جنگی روبهروست که به تدریج تمام ریاستجمهوری او را تحت تأثیر قرار داده و محدودیتهایی را آشکار کرده که پیشتر تصور نمیکرد با آنها مواجه شود.
اهدافی که محقق نشدند
نیویورکتایمز مینویسد ترامپ عملیات نظامی علیه ایران را با دو هدف اصلی آغاز کرد: پایان سریع برنامه هستهای ایران و تغییر حکومت در تهران. اما پنج ماه پس از آغاز جنگ، تقریباً هیچیک از این اهداف محقق نشده است. رئیس جمهور آمریکا که تصور میکرد با استفاده از قدرت نظامی میتواند همان الگویی را که درباره ونزوئلا دنبال میکرد در ایران نیز اجرا کند، اکنون با ارزیابی دستگاههای اطلاعاتی آمریکا مواجه شده که معتقدند تشدید حملات نظامی نیز لزوماً ایران را وادار به عقبنشینی نخواهد کرد.
هزینههای اقتصادی جنگ
گزارش نیویورک تایمز تأکید میکند یکی از مهمترین مشکلات دولت ترامپ، پیامدهای اقتصادی جنگ است. افزایش قیمت نفت، نوسانات بازارهای مالی و اختلال دوباره در تردد کشتیها در تنگه هرمز، فشار زیادی بر کاخ سفید وارد کرده است.
در حالی که برای مدتی کوتاه مسیر کشتیرانی در هرمز باز شده بود، اکنون عبور کشتیها دوباره با محدودیت روبهرو شده و همزمان مسیر دریای سرخ و بابالمندب نیز با تهدیدهای امنیتی مواجه است. ترامپ بارها تهدید کرده است جزیره خارک یا ذخایر اورانیوم غنیشده ایران را هدف قرار خواهد داد، اما خود نیز میداند که اعزام نیروی زمینی به ایران نه در داخل آمریکا حمایت سیاسی دارد و نه از نظر نظامی گزینهای مطلوب است.
تصمیمهای متناقض
این گزارش میگوید فشار ناشی از جنگ باعث شده تصمیمهای ترامپ بیش از گذشته متناقض و غیرقابل پیشبینی شود. نمونه آن توافق تاریخی وزیر انرژی آمریکا با عربستان برای همکاری هستهای غیرنظامی بود که کمتر از ۲۴ ساعت بعد، ترامپ اعلام کرد این توافق تنها در صورتی اجرا خواهد شد که ریاض اسرائیل را به رسمیت بشناسد و به توافقهای ابراهیم بپیوندد؛ اقدامی که سعودیها را غافلگیر کرد.
به اعتقاد برخی دیپلماتهای آمریکایی، این رفتار نه تنها عربستان را از واشنگتن دورتر کرده بلکه به ایران نیز این پیام را داده که توافق با آمریکا ممکن است هر لحظه از سوی رئیسجمهور این کشور نقض شود.
کاهش حمایت داخلی از ماجراجوئی آقای رئیس جمهور
دیوید سنگر همچنین به کاهش حمایت افکار عمومی آمریکا از جنگ اشاره میکند. براساس نظرسنجی واشنگتنپست و مؤسسه ایپسوس، تنها ۲۹ درصد آمریکاییها از نحوه مدیریت جنگ توسط ترامپ حمایت میکنند. حتی در میان جمهوریخواهان نیز صداهایی برای پایان سریع درگیری شنیده میشود. مایک جانسون، رئیس مجلس نمایندگان آمریکا، هفته گذشته گفته بود: «باید این جنگ را جمع کنیم.»
سه گزینه دشوار پیش روی ترامپ
به نوشته این روزنامه، رئیسجمهوری آمریکا اکنون تنها سه گزینه پیش رو دارد: نخست، تشدید عملیات نظامی؛ گزینهای که کارشناسان اطلاعاتی نسبت به موفقیت آن تردید دارند و هشدار دادهاند حملات گسترده به زیرساختهای ایران میتواند به تلفات سنگین غیرنظامیان و بحران انسانی منجر شود.
دوم، ادامه فشارهای اقتصادی و تحریمها. هرچند این سیاست میتواند صادرات نفت ایران را محدود کند اما تجربه سالهای گذشته نشان داده است که چنین راهبردی بسیار زمانبر است و تضمینی برای تغییر رفتار تهران وجود ندارد.
سوم، اعلام پیروزی و خروج از جنگ؛ گزینهای که شاید از نظر سیاسی کمهزینهتر به نظر برسد اما اگر ایران همچنان توان هستهای خود را حفظ کند و کنترل عملی تنگه هرمز نیز در اختیار تهران باقی بماند، ترامپ بدون دستیابی به اهداف اولیه جنگ، میدان را ترک کرده است.
کمبود ذخایر تسلیحاتی آمریکا
نیویورکتایمز یکی دیگر از عوامل بازدارنده برای گسترش جنگ را کاهش ذخایر موشکهای رهگیر آمریکا میداند. بر اساس برآورد مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی (CSIS)، بخش بزرگی از ذخایر موشکهای رهگیر آمریکا در ماههای اخیر مصرف شده و پس از هفتهها حملات متقابل با ایران، این ذخایر به سطح نگرانکنندهای رسیده است.
این موضوع، علاوه بر محدود کردن گزینههای ترامپ، نگرانیهایی را درباره محاسبات روسیه در جنگ اوکراین و همچنین چین در قبال تایوان ایجاد کرده است؛ زیرا هر دو کشور ممکن است کاهش توان نظامی آمریکا را در ارزیابیهای راهبردی خود لحاظ کنند.
ترامپ باید راهی برای خروج پیدا کند
دیوید سنگر در پایان می نویسد که بزرگترین چالش ترامپ، نه آغاز جنگ بلکه یافتن راهی برای خروج از آن است. رئیسجمهوری که تصور میکرد با اتکا به قدرت نظامی میتواند به سرعت برنامه هستهای ایران را متوقف و حکومت این کشور را تحت فشار قرار دهد، اکنون میان سه گزینه دشوار گرفتار شده است: تشدید جنگ، ادامه فرسایش اقتصادی یا خروج بدون دستیابی به اهداف اعلامشده. اگر ترامپ جنگ را بدون حل مسئله هستهای ایران و بدون تغییر وضعیت تنگه هرمز به پایان برساند، این جنگ نه تنها به عنوان یک موفقیت بلکه به عنوان نمادی از محدودیتهای قدرت آمریکا و شخص رئیسجمهوری در تاریخ ثبت خواهد شد.
