احکام شرعی و چگونگی اقامه نماز لیله الدفن برای شهدا و رهبر شهید

به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، در آستانهٔ خاکسپاری پیکرهای مطهر شهیدان والامقام، به‌ویژه رهبر شهید و همراهان گران‌قدرشان، پرسش‌های شرعیِ متعددی دربارهٔ آداب و احکامِ شبِ نخستِ دفن مطرح می‌شود. یکی از مهم‌ترین این پرسش‌ها، مربوط به زمانِ دقیقِ «نماز شب دفن» و چگونگی اقامهٔ آن در صورت تعددِ اموات یا دفن در مکان‌های جداگانه است.

بنابر روایت حوزه، حجت‌الاسلام والمسلمین محمدی شاهرودی، ضمن تأکید بر اولویتِ شرعیِ شبِ تدفین، به تفصیل به این مسائل پاسخ گفته‌اند که در ادامه از نظر می‌گذرد:

سؤال:

در خصوص زمان خواندن نماز شبِ دفن، سؤالی مطرح است که آیا این نماز را هم‌اکنون می‌توان به‌جا آورد، یا باید همزمان با شبِ تدفینِ رهبر شهیدمان خوانده شود؟

همچنین در صورتی که اعضای خانوادهٔ ایشان در مکان‌های جداگانه‌ای دفن شوند، آیا باید برای تک‌تک آن‌ها این نماز را به‌طور جداگانه اقامه کرد یا خیر؟

پاسخ حجت‌الاسلام والمسلمین محمدی شاهرودی:

یادآوری این موضوع بسیار مغتنم است. در پاسخ باید گفت که این نماز، «صلاه لیله الدفن» یا همان نماز شبِ دفن نام دارد و زمانِ شرعیِ آن، منحصراً شبِ نخستِ پس از تدفین است؛ یعنی شبی که پیکرِ مطهر در خاک آرمیده و دفن می‌شود، نه شبِ وفات. بنابراین، تا زمانی که تدفینِ شهید بزرگوار و همراهان ایشان انجام نشده است، وقتِ این نماز فرا نرسیده و به‌محض انجامِ تدفین، آن شب، زمانِ ادای این فریضهٔ مستحبی خواهد بود.

در موردِ تعددِ متوفیان نیز باید گفت که بنا بر احکامِ شرعی، این نماز برای هر یک از اموات، به‌صورتِ مستقل و جداگانه وارد شده است؛ لذا اگر خانوادهٔ شهید در مکان‌های متفاوتی دفن شوند، برای هرکدام می‌توان نمازِ شبِ دفن را به‌طور جداگانه به‌جا آورد.

نکتهٔ حائز اهمیت این است که هرچند برای شبِ وفات نیز استحبابی ضعیف ذکر کرده‌اند، اما این استحباب، هرگز جایگزینِ نمازِ شبِ دفن نمی‌شود و تأکیدِ اصلی و وجوبِ استحبابیِ مؤکّد، بر همان شبِ نخستِ پس از تدفین معطوف است. بدین ترتیب، اولویتِ قطعی با اقامهٔ این نماز در شبِ دفن است و به‌ازای هر یک از متوفیان، به‌طور مجزا قابلِ اجرا می‌باشد.

پس از اقامه‌ی نماز، در زمان هدیه کردن ثواب آن به روح درگذشتگان، عبارتی مانند «اللهم صل علی محمد و آل محمد و ابعث ثوابها الی قبر فلان بن فلان» استفاده می‌شود. اگرچه می‌توان به هر شکلی این نیت را بیان کرد. (سید علی ابن سیدجواد)

اما اصل و قاعده‌ی کلی این است که از خداوند بخواهیم ثواب این نماز را به روح شخص مورد نظر (فلان فرزند فلان) واصل گرداند.در خصوص شیوه‌ی اهدا، بهتر است برای هر متوفی، نمازی جداگانه خوانده شود.

یا می‌توانیم ثواب یک نماز را که برای اقای شهیدمان می‌خوانیم و هم‌زمان ثواب آن را به چندین نفر هدیه کنیم.

برای دانلود و شنیدن صوت کلیک کنید.