به گزارش خبرنگار مهر، هنرهای تجسمی یکی از عرصه‌های هنری در کشورمان است که نسبت به دیگر هنرها امکان بروز و واکنش سریع به اتفاق‌ها را دارد اما عموماً نسبت به دیگر هنرها همچون سینما و موسیقی، مهجور واقع می‌شود. در سلسله گزارش‌های «هنرهای تجسمی در هفته‌ای که گذشت» درصدد هستیم بخشی از روند اتفاقاتی را که در هفته گذشته افتاده‌است، بیان کنیم.
جمعه‌ها روز تعطیل محسوب می‌شود اما در این روز، نمایشگاه‌های هنرهای تجسمی آغاز به کار می‌کنند و هنرمندان تجسمی اعم از نقاشان، مجسمهسازان، عکاسان، تصویرسازان، گرافیست‌ها، خوشنویسان و … تلاش‌ها و فعالیت‌های اخیر خود را در قالب یک نمایشگاه هنری به منصه ظهور می‌گذارند.
«آدینه» روز نانوشته آغازین بر نمایشگاه‌های هنری است و البته که به دلیل تعطیل بودن اکثر مشاغل، فرصتی مغتنم برای تماشای این آثار هنری توسط اقشار مختلف مردم فراهم می‌شود.
درگذشت نقاش پیشکسوت/ نقاشی که هنر را از دل زندان بیرون کشید
در هفته‌ای که گذشت، پرویز حبیب‌پور نقاش پیشکسوت ایرانی، در بامداد روز ۱۶ آبان ۱۴۰۵ در ۹۱ سالگی از دنیا رفت. زندگی او با چالش‌های اقتصادی عمیقی آغاز شد؛ او که در سال ۱۳۱۴ در بندرانزلی متولد شده بود، به دلیل فقر خانواده، فرصت ادامه تحصیل رسمی را نداشت و پس از دوره ابتدایی، راهی بازار کار شد. حبیب‌پور ابتدا در حرفه ریخته‌گری و آینه‌کاری به مهارت رسید و پس از مهاجرت به تهران در پی کودتای ۲۸ مرداد، با وجود سختی‌ها، توانست با پشتکار، مدرک دیپلم ادبیات خود را نیز دریافت کند. علاقه شدید او به هنر، وی را به سمت سفری پرفراز و نشیب به شوروی کشاند. او که قصد داشت آموزش هنری خود را در سطح حرفه‌ای دنبال کند، به دلیل محدودیت‌های قانونی، به صورت غیرقانونی از مرز خارج شد و در نتیجه، ۲ سال از دوران جوانی خود را در اردوگاه‌های کار اجباری گذراند.
هرچند در مسکو نتوانست به دانشکده هنرهای مورد نظرش راه یابد، اما آموزش هنری را به صورت آزاد دنبال کرد و سرانجام در سال ۱۳۴۷ با بازگشتی پر از تنش به ایران، به اتهام خروج غیرقانونی و جاسوسی، پنج سال از عمر خود را در بند زندان سپری کرد.
جالب توجه است که حتی در دوران سخت زندان، هنر از حبیب‌پور جدا نشد. او برخلاف بسیاری که در انزوا فرو می‌روند، از این دوران برای تکامل هنری خود بهره برد؛ به طوری که در زندان نیز به نقاشی پرداخت و حتی از هم‌بندی‌ها و کارکنان زندان سفارش نقاشی دریافت می‌کرد. این تجربه زیسته، نگاه او را نسبت به مفاهیمی چون آزادی، قدرت و مناسبات اجتماعی عمیق‌تر کرد و باعث شد تا آثار او، بازتابی از تضاد میان انسان و محدودیت‌های اجتماعی باشد.
پس از آزادی، حبیب‌پور مسیر حرفه‌ای خود را با تمرکز بر آموزش و تولید اثر استوار کرد. او با تأسیس آموزشگاه شخصی و فعالیت در هنرستان‌های هنرهای زیبا، نسل‌های جدید را با تکنیک‌های طراحی و کالبدشناسی آشنا کرد. علاوه بر آموزش، در حوزه تألیف و ترجمه کتاب‌های تخصصی هنر نیز اثرگذار بود. او تا آخرین سال‌های فعالیتش، از جمله در نمایشگاه‌های سال ۱۴۰۲ و ۱۴۰۵، حضور خود را در فضای هنری حفظ کرد تا میراث بصری خود را به عنوان هنرمندی که از دل سختی‌ها و زندان برخاسته بود، به یادگار بگذارد.
در بازخوانی مسیر زندگی پرویز حبیب‌پور، آنچه بیش از هر چیز خودنمایی می‌کند، پیوند ناگسستنی میان تجربه‌های شخصی و جهان بصری اوست. او هنرمندی بود که از دل طبقه کارگر برخاست، با چالش‌های فقر و محدودیت‌های آموزشی دست‌وپنجه نرم کرد و حتی در تاریک‌ترین دوران‌های زندان، هنر را به عنوان راهی برای بقا و ابراز وجود برگزید.
این فراز و نشیب‌های تند و تیز زندگی، تنها روایت‌هایی از سختی‌ها نیستند، بلکه زیربنای اصلی نگاه هنری او را تشکیل می‌دهند. در واقع، بدون درک این پیشینه، نمی‌توان به عمق و حساسیت مضامین موجود در آثار او پی برد؛ چرا که نقاشی‌های حبیب‌پور، بازتاب مستقیم دغدغه‌هایی است که او در مواجهه با بی‌عدالتی و محدودیت‌های اجتماعی تجربه کرده بود.
او در طول هفت دهه فعالیت، تنها به یک سبک یا موضوع محدود نشد. حبیب‌پور با تسلط بر تنوع موضوعی، از منظره‌نگاری و چهره‌نگاری تا پرداخت‌های اجتماعی، گستره وسیعی از توانمندی‌های خود را به نمایش گذاشت. او توانست تجربه زیسته خود را به زبانی بصری ترجمه کند که همزمان با واقعیت‌های بیرونی و درونی او گره خورده بود.
در نهایت، میراث او فراتر از کارهای نمایشگاهی، در نقش او به عنوان یک پیشگام آموزشی نیز تجلی یافت. او با انتقال دانش خود به نسل‌های بعدی و همچنین فعالیت در حوزه تألیف، ترجمه و تصویرگری کتاب، توانست نقش مهمی در ارتقای سطح علمی و هنری جامعه هنری ایفا و تجربه شخصی خود را به دانش ماندگاری تبدیل کند.
۲ جابه‌جایی در وزارت ارشاد
هفته گذشته، محمد اله‌یاری با حکم سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان مدیرعامل صندوق اعتباری هنر منصوب شد. مراسم تودیع و معارفه مدیرعامل صندوق اعتباری هنر یکشنبه ۱۷ آبان با حضور سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد.
وی در دی ۱۴۰۲، با حکم وزیر به عنوان مدیرعامل بنیاد فرهنگی هنری رودکی منصوب شده بود.
همچنین طبق شنیده‌ها ایوب دهقانکار مشاور علمی، فرهنگی و مدیریتی معاونت فرهنگی وزارت ارشاد، برای مدیریت بنیاد رودکی تعیین شده است.
روز ۱۶ آبان، سید مجید پوراحمدی مدیرعامل سابق صندوق اعتباری هنر، با انتشار یک نامه از مدیرعاملی این صندوق خداحافظی و سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز در حکمی وی را به عنوان مشاور خود منصوب کرد.
جستجوی ایران در چرخ‌دنده‌های مدرنیته و نظم نمایشگاهی
نخستین نشست «جستجوی ایران» در موزه هنرهای معاصر، فراتر از یک نشست تخصصی، به بازخوانی هویت گسسته تمدن ما پرداخت.
شروین وکیلی در این نشست، با نگاهی عمیق، هنر ایران را نه یک پدیده سیاسی، بلکه یک «پیوستگی ۵۰۰۰ ساله» تعریف کرد که برخلاف مرزهای جغرافیایی، با شش رکن بنیادین، از ریاضی‌گونگی و هندسه تا لایه‌لایگی معنایی، در دل موسیقی، معماری و ادبیات نفس می‌کشد.
وی با نگاهی نقادانه، هشدار داد که چگونه ورود ناگهانی و بی‌رویه مدرنیته غربی در قرن‌های اخیر، این شالوده‌های اصیل را در هنرهای مختلف ایران به لرزه درآورده و نظم سنتی زیبایی را با منطق بازار و سیاست جایگزین کرده است.
در سوی دیگر این گفتگو، سیامک دل‌زنده با طرح پرسشی چالش‌برانگیز، از «محدودیت نقشه سیاسی» در برابر «گستردگی تمدن» سخن گفت.
وی با استناد به آثار هنری که در آنها تصویر کامل تنها با حضور «دیگری» در کنار آینه شکل می‌گیرد، نقد کرد که چگونه مفهوم ایران در ذهن ما، از یک تمدن وسیع و گستره‌ای از ادبیات و تاریخ، به یک نقشه کوچک و محدود سیاسی تقلیل یافته است.
این نشست در واقع تلاشی بود برای یافتن آن «ایرانِ بزرگ» در میان آینه‌های شکسته مدرنیته و مرزهای جغرافیایی.
سیامک دل‌زنده در ادامه نشست، با واکاوی بازنمایی‌های تاریخی از ایران، از گوی جواهرنشانِ ۳۴ کیلوگرمی ناصرالدین‌شاه و نقشه‌های دایره‌ای شکل در سنت اسلامی تا پوسترهای «مام وطن»، نشان داد که چگونه مفهوم ایران در طول تاریخ از ایده کهنِ «هفت کشور» و شعر نظامی («همه عالم تن است و ایران دل») به سمت بازنمایی‌های سیاسی و جغرافیایی سوق پیدا کرده است.
وی با عبور از این سیر تاریخی، بحث را به مفهوم کلیدی «نظم نمایشگاهی» (وام‌گرفته از تیموتی میچل) کشاند و سال ۱۸۵۱ – همزمان با مرگ امیرکبیر و گشایش نخستین نمایشگاه بزرگ جهانی در لندن – را نقطه عطفی در تغییر نگاه به فرهنگ‌ها دانست.
به گفته دل‌زنده، در این نظم نمایشگاهیِ مدرن، هم‌نشینی تصنعی «اصل و بدل» (مانند ماکت‌ها در کنار آثار اصیل) و ابداع نمادهایی چون پرچم و سرود ملی (که ایران نیز در سال ۱۸۷۳ صاحب آن شد)، چرخه‌ای را ایجاد کرد که در آن یک کشور تازه‌تأسیس، هم‌وزن کشوری با پنج هزار سال تمدن شمرده می‌شود. این منطقِ نمایشی، پذیرش همان «نقشه کوچک‌شده» و تقلیل‌یافته از ایران را به ما تحمیل می‌کند؛ چالش بزرگی که ردپای آثار آن امروزه در موزه‌ها و کاخ‌گلستان نیز به چشم می‌خورد و این نشست تخصصی، با گشودن این پرسش‌های بنیادین به کار خود پایان داد.
نخستین نمایشگاه تخصصی آرت پنکس ویژن افتتاح شد
در هفته گذشته، نخستین نمایشگاه تخصصی لوازم و صنایع وابسته هنرهای تجسمی با عنوان «آرت پنکس ویژن» افتتاح شد.
این نمایشگاه با هدف معرفی ظرفیت‌های تولید داخلی، عرضه محصولات و تجهیزات تخصصی هنرهای تجسمی، معرفی برندهای معتبر و ایجاد ارتباط مؤثر میان تولیدکنندگان، تأمین‌کنندگان، واردکنندگان و مصرف‌کنندگان محصولات هنری برپا شده است.
آرت پنکس ویژن تلاش دارد با ایجاد بستری برای تعامل و هم‌افزایی میان فعالان اقتصادی و جامعه هنری، زمینه توسعه بازار محصولات هنرهای تجسمی و تقویت ارتباط میان هنر و صنعت را فراهم کند.
این رویداد همچنین فرصتی برای تبادل تجربه، شناسایی نیازهای جامعه هنری و آشنایی با تازه‌ترین محصولات و دستاوردهای حوزه لوازم و تجهیزات هنرهای تجسمی به شمار می‌رود.
این نمایشگاه تا امروز جمعه ۲۲ آبان ۱۴۰۵ در مرکز آفرینش‌های فرهنگی و هنری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برقرار خواهد بود.
افتتاح نمایشگاه‌های هنری در آدینه
نمایشگاه گروهی «گروه آزاد: نیم قرن از یک آغاز» در آرت سنتر، نمایشگاه «خاطرم سرشار باد» در گالری ایرانشهر، نمایشگاه «یوکرونیا» در گالری آرتیبیشن، نمایشگاه «خاک» در گالری نگر، نمایشگاه «تاک آبی» در گالری شریف، نمایشگاه «چمدان میترا» در گالری عصر، نمایشگاه «کالبد وهم» در گالری ژاله، نمایشگاه «بی‌آستانگی» در گالری اچ، نمایشگاه انفرادی آثار اردشیر محصص در گالری اِو، نمایشگاه «ناپایداری» در گالری شیدایی، نمایشگاه «بی حرف» در گالری کارشیو و نمایشگاه «پرده سوم» در گالری قاف، از جمله نمایشگاه‌هایی هستند که عصر جمعه ۲۲ آبان افتتاح می‌شوند.
آزاده فضلی
