سی ام اکتبر ۲۰۲۶ ، یعنی سه روز مانده تا انتخابات کنگره آمریکا ، نفت برنت روی ۱۱۸ دلار بسته شد. یک هفته بعد اما همین قرارداد ، تا قیمت حدود ۹۰ دلار پایین آمد. چنین سقوطی با نظم آدام اسمیتی یک توضیح ساده دارد: یا بشکه ها زیاد شده اند یا تقاضا فرو ریخته. اما این بار هیچکدام اتفاق نیفتاد؛ نه بشکۀ تازه ای به بازار سرازیر شد و نه مصرف جهانی به یک شبه آب رفت.
پس چه چیزی عوض شد؟ پاسخ، بازار را، از یک “کمبود” به یک “روایت” برمی گرداند. آنچه در آن هفته فرو ریخت، بشکه نبود؛ بهایی بود که خریدار ،برای بیمه کردن خود در برابر جنگی می پرداخت که هرگز به مسیر اصلی صادرات نرسید. پس اگر خطر واقعی بود، چطور قیمت عقب نشینی کرد و اگر قیمت ساختگی بود، چه کسی آن را ساخته بود؟
داده های رهگیری کشتی های شرکت کپلر نشان می دهد صادرات نفت خام خاورمیانه در چهار روز از هفت روز آخر سپتامبر ۲۰۲۶ از سطح پیش از جنگ هم بالاتر رفت و به۱۹.۵ تا ۲۲.۵ میلیون بشکه در روز رسید؛ میانگین صادرات پیش از جنگ، ۱۸ میلیون بشکه در روز بود.
در حالی که منابع داخلی اعلام می کردند که تنگه کاملا بسته شده، داده ها نشان می دهد مسیر ، هرگز به طور کامل قطع نشد. محاسبۀ گلدمن ساکس این را تأیید می کند: “صادرکنندگان خلیج فارس در آن دوره ۱۹ میلیون بشکه در روز، یعنی ۱۰۸ درصد میانگین ۲۰۲۵، صادر می کردند.” اگر مسیر باز بود، پس جهش قیمت چه چیزی را قیمت گذاری می کرد؟ بیمه نامۀ جنگی که خریداران، برای سناریویی می پرداختند که روی کاغذ محتمل بود.
بازار اوراق همیشه دو لایه دارد: ارزش واقعی و پرمیوم ریسک یا همان ارزش ریسک. گلدمن ساکس در ۱ نوامبر قیمت ۱۱۸ دلاری برنت را این چنین تفسیر کرد :۹۰ دلار ارزش منصفانه و ۲۷ دلار پرمیوم ریسک. به بیان دیگر، حدود یک چهارم قیمت آن روز، نه بابت نفتی که در مخازن بود، بلکه بابت ترسی پرداخت می شد که در سرها بود.
گزارش، اعتراف جالبی را در دل خود دارد: ارزش منصفانه برنت در سپتامبر و اکتبر “تقریباً بی تغییر” مانده؛ چیزی که بالا رفت، پرمیوم بود. گلدمن حتی در همان جدول، پیش بینی ۲۰۲۸ را از ۷۵ به ۷۳ دلار کاهش داد، در حالی که همۀ پیش بینی های نزدیکتر را افزایش می داد. این ترکیب، معنای روشنی دارد: این یک قمار روی “انتظارات” است، نه برآوردی از “کمبود”.
استراتژیست ارشد انرژی یو پی اس، دومینیک الیس، همین ساختار را با صراحت تایید می کند و می گوید افت بیش از ۲۰ دلاری برنت “بازتاب عقب نشینی سریع پرمیوم ریسک ژئوپلیتیک است.”نه تغییری در بنیاد عرضه و تقاضا. در واقع ما با دو نوع ریسک روبرو بودیم: ریسکی که هزینه جریان را بالا می برد مانند حمله به کشتی ها که باعث افزایش بیمه نامه ها می شد و ریسکی که جریان انرژی را متوقف می کند مثل بسته بودن تنگه. این تحلیل نشان می دهد بنیادهای فیزیکی یعنی میزان خروج بشکه ها در مظان ریسک نبوده و صرفا پرمیوم جنگ آن را افزایش داده است.
پرمیوم هنوز کاملاً از بین نرفته است. الیس برآورد می کند در قیمتهای اطراف ۹۵ دلار هنوز ۱۰ تا ۱۵ دلار پرمیوم ریسک باقی مانده، و گلدمن برای سنجش دائمی موضوع، سه معیار ملموس پیش می گذارد: نخست، آمار گذر روزانۀ تانکرها از هرمز که نشان می دهد بازگشت جریان تا چه حد پایدار است؛ دوم، مسیر کاهش پرمیوم از ۲۷ به ۱۶ دلار که کاهش دائمی آن تا پایان ۲۰۲۶ را می آزماید؛ و سوم، مذاکرات واقعی برای رفع تحریم و آزادسازی داراییهای مسدودی ایران، که تهران خود، بازگشایی محدود را به آن گره زده است
اما همه این اطلاعات تخصصی حوزه انرژی چیزی به جز قیمت نفت و بیمه کشتی ها را نشان می دهد. در حوزه نظامی، در طول جنگ و اوج تنش و کاهش عبور نفت به حدود ۸ میلیون بشکه در روز قیمت نفت از حدود ۱۱۰ دلار بالاتر نرفت اما ناگهان در بازه نزدیک به انتخابات امریکا نفت به رقم شگفت انگیز ۱۱۷ دلار می رسد در حالیکه مذاکرات به شدت در جریان است تا جنگ پیش از انتخابات رخ ندهد درست یک هفته به انتخابات است که معاون رئیس جمهور آمریکا مستقیما به دبیر شورای عالی امنیت ایران نامه می زند تا تنش ها در منطقه مدیریت شود و از قیمت نفت کاسته شود اما چنین نمی شود، جمهوری خواهان شکست انتخاباتی سختی می خورند و فردای آن روز قیمت نفت یک شبه به زیر ۱۰۰ دلار و حدود ۹۷ دلار می رسد.
اما واقعا در یک شب چه اتفاقی افتاد؟ ایا در منطقه صلح شد یا حمله به کشتی ها متوقف شد؟ آیا میزان عرضه افزایش یافت یا بیمه به ناگهان کم شد؟ چرا یک شبه درحالیکه هنوز سایه جنگ سنگین است و اساسا تا اول ژانویه مجالس تشکیل نمی شوند و روندهای سیاسی در آمریکا تغییری نمی کند و ترامپ همچنان از بودن گزینه نظامی روی میز می گوید، چیزی نزدیک به ۲۰ درصد از قیمت نفت می ریزد؟ به نظر می رسد یک ائتلاف نانوشته جهانی در پیش از انتخابات میان دوره ای آمریکا شکل گرفته بود تا دموکرات ها پیروزی چشمگیری بدست آورند تا پیروزی انها در انتخابات ۲۰۲۸ هم تضمین شود.
در واقع رسانه ها و جریان چپ سیاسی تمام هیمنه خود را بسیج کردند تا جنگ ایران با قیمت بنزین به عنوان موثرترین شاخص ادراکی تورم، مردم آمریکا را آنقدر بترساند تا عجیب ترین انتخابات آمریکا رقم بخورد. در دو سال گذشته دولت ترامپ تقریبا با کل جهان اروپا وارد مناقشه های بسیار شده بود؛ از جنگ اوکراین گرفته تا جنگ تعرفه ها و ماجرای ایسلند. ب
به نظر می رسد پذیرش کمی آشفتگی حاصل از افزایش هزینه سوخت ارزش داشت تا بتوان برای ۶ سال دنیا را در برابر هزینه های آشوب طلبانه و جنگ طلبانه جمهوری خواهان بیمه کرد.پریمیوم جمهوری خواهان از پریمیوم نفت پیشی گرفته بود. در واقع این چنین دیده می شود که جریان های رسانه ای تلاش کردند تا ریسک پریمیوم گردش انرژی در منطقه را به شدت بالا ببرد تا ترس آن در جایگاه های پمپ بنزین و در نمایشگرها دیده شود و مردم را پای صندوق رای بکشاند.
اینجاست که باید به یک رد ظریف هم توجه کرد. دونالد ترامپ پیشتر گفته بود:«تنها کسی که می خواهد این جنگ ادامه پیدا کند، اخبار جعلی است» و بحث را به قیمت سوخت و فشارهای سیاسی گره زد. این جمله از سوی ارشدترین مقام آمریکایی، ناخواسته اعترافی است دربارۀ نقش روایت در قیمت گذاری:خوِد سازندگان سیاست هم پذیرفتند که بخشی از این بحران،محصول رسانه بود.
یک زنجیرۀ عّلی،نه یک علت واحد.جریان فیزیکی که هرگز متوقف نشده بود، روایت جنگ را تضعیف کرد؛ ضعیف شدن روایت، انتظارات عرضه را بهبود داد؛ و بهبود انتظارات، پرمیوم ترس را ذوب کرد. کنار رفتن وزن سیاسی حامیان تشدید نیز به روایت سرعت داد — نه به عنوان علت اصلی، بلکه به عنوان کاتالیزوری که فضا را برای تخلیۀ همان حباب باز کرد. حبابی که بزرگی اش مرهون روایت جمهوری خواهان هراسی بود.
در حالیکه کشتی ها هنوز در تنگه هرمز هدف قرار می گیرند در حالی که تنش بین حوثی ها و عربستان هنوز برقرار است و رئیس جمهور ایران هنوز به دنبال رهایی از شرایط نه جنگ و نه صلح است تا سایه جنگ را از کشور ایران دور کند، نشان می دهد ائتلاف نانوشته به خوبی توانست نقش خود را ایفا کند.
