در قلب یمن، شهری قدیمی با خانه‌های بلند و رنگارنگ، پنجره‌های سفید و شیشه‌های رنگی قرار دارد که معماری آن بیشتر به یک اثر هنری شباهت دارد تا یک بافت شهری معمولی. شهر تاریخی صنعا، با بیش از ۲۵۰۰ سال سابقه سکونت پیوسته، یکی از ارزشمندترین نمونه‌های معماری سنتی در جهان است؛ شهری که در آن خانه‌ها، مساجد، کوچه‌های باریک و باغ‌های محلی، تصویری تماشایی از پیوند معماری با طبیعت و زندگی روزمره مردم ساخته‌اند.
صنعا که نام آن به معنای «کاخ مستحکم» دانسته می‌شود، از شهرهای کهن شبه‌جزیره عربستان و پایتخت کنونی یمن است. هرچند تاریخ دقیق شکل‌گیری آن مشخص نیست، روایت‌های محلی تأسیس شهر را به سام، یکی از پسران حضرت نوح، نسبت می‌دهند. این شهر در طول قرن‌ها شاهد حکومت‌های مختلف بوده و بناهایی مانند مسجد جامع صنعا، از قدیمی‌ترین مساجد جهان، بخشی از میراث تاریخی آن را تشکیل می‌دهند. شهر قدیمی صنعا در سال ۱۹۸۸ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد و معماری منحصربه‌فرد آن توجه معماران و علاقه‌مندان به تاریخ را به خود جلب کرد.
یکی از ویژگی‌های شاخص معماری صنعا، خانه‌های چندطبقه‌ای است که گاهی تا ۹ طبقه ارتفاع دارند. طبقات پایین‌تر معمولاً از سنگ ساخته شده‌اند و در بخش‌های بالایی از آجر استفاده شده است. پنجره‌های سفید گچی، شیشه‌های رنگی و تزئینات ظریف، نمای این ساختمان‌ها را به یکی از زیباترین جلوه‌های معماری بومی تبدیل کرده‌اند. در شب نیز نور عبوری از شیشه‌های رنگی، جلوه‌ای چشمگیر به بافت قدیمی شهر می‌بخشد.
اما جذابیت صنعا فقط به ظاهر خانه‌هایش محدود نمی‌شود. این شهر قرن‌ها پیش از رواج اصطلاح معماری سبز، اصولی از طراحی پایدار را در ساختار خود به کار گرفته بود. استفاده از مصالح بومی مانند سنگ و گل، کوچه‌های باریک و وجود باغ‌های محلی موسوم به «مقشما» از ویژگی‌های این الگوی شهرسازی است. این باغ‌ها در تأمین بخشی از سبزیجات مورد نیاز ساکنان نقش داشته‌اند و ارتباط میان فضای سبز و زندگی شهری را حفظ کرده‌اند.
با وجود ارزش تاریخی و معماری این شهر، صنعا در سال‌های اخیر با تهدیدهای متعددی از جمله جنگ، فرسودگی بناها و بلایای طبیعی روبه‌رو بوده است. بارندگی‌های شدید و سیلاب‌های اخیر نیز به ساختمان‌های قدیمی آسیب رسانده و اهمیت حفاظت از این میراث ارزشمند را بیش از گذشته یادآوری کرده است. صنعا تنها مجموعه‌ای از خانه‌های تاریخی نیست؛ بلکه نمونه‌ای زنده از معماری سازگار با اقلیم و فرهنگی است که حفظ آن برای نسل‌های آینده اهمیت فراوانی دارد.
لینک پیشنهادی
