در سال ۱۹۶۷، زمانی که شهر مونترال کانادا میزبان یکی از مهم‌ترین نمایشگاه‌های جهانی با موضوع «انسان و جهان پیرامونش» بود، ایران نیز با پاویونی متفاوت و الهام‌گرفته از هویت تاریخی و هنری خود در این رویداد حضور پیدا کرد.
پاویون ایران با عنوان «هزار و یک چهره از ایران»، تلاشی برای معرفی تمدن، هنر، معماری و دستاوردهای کشور به مخاطبان بین‌المللی بود؛ فضایی که طراحی آن بر عهده عبدالعزیز فرمانفرمائیان، از معماران تأثیرگذار معماری معاصر ایران، قرار داشت. آنچه این پروژه را جذاب می‌کند، تلاش معمار برای پیوند دادن زبان معماری مدرن با نشانه‌ها و تزئینات برگرفته از معماری سنتی ایران است.
ساختار پاویون در دو طبقه شکل گرفته بود و یکی از ویژگی‌های شاخص آن، بازشوی بزرگی در میان حجم بنا بود که به فضا سیالیت بصری بیشتری می‌بخشید. در طراحی نما و جزئیات تزئینی، از فرم‌هایی برگرفته از معماری سنتی ایران استفاده شده بود و پوشش‌هایی با رنگ لاجوردی، یادآور کاشی‌های معرق اصفهان، جلوه‌ای ایرانی به ساختمان می‌دادند. لبه‌های بازشوی میانی نیز با طرح‌های مسی و نقوش اسلیمی تزئین شده بودند؛ جزئیاتی که در کنار فرم کلی مدرن بنا، هویتی آشنا و ریشه‌دار ایجاد می‌کردند.
البته تجربه بازدید از این پاویون تنها به تماشای معماری آن محدود نمی‌شد. فضای داخلی به‌گونه‌ای طراحی شده بود که بازدیدکنندگان بتوانند در مسیر حرکت خود با دوره‌های مختلف تاریخ و جلوه‌های متنوع فرهنگ ایران آشنا شوند. در طبقه همکف، آثاری از دوره قاجار تا حدود ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد به نمایش درآمده بود و بخش‌هایی نیز به معرفی صنعت نفت و گاز اختصاص داشت. در طبقه فوقانی، جلوه‌هایی از هنرهای سنتی ایران از جمله خاتم‌کاری شیراز، نقوش گل‌ومرغ و اسلیمی روی ظروف اصفهان و قالی تبریز معرفی می‌شدند. حتی بخشی از نمایشگاه به نمایش شیوه بافت قالی اختصاص داشت تا بازدیدکنندگان از نزدیک با این هنر آشنا شوند.
در ادامه مسیر، یافته‌های باستان‌شناسی تخت جمشید نیز بخشی از روایت تاریخی پاویون را شکل می‌دادند. در خروجی بنا، مینیاتوری با اشعار حکیم عمر خیام قرار گرفته بود تا پیوند ایران با شعر و ادب نیز در پایان این بازدید به نمایش گذاشته شود.
پاویون «هزار و یک چهره از ایران» را می‌توان نمونه‌ای قابل‌توجه از تلاش معماری معاصر ایران برای بازنمایی هویت ملی در بستری بین‌المللی دانست؛ پروژه‌ای که در آن، فرم‌های مدرن در کنار کاشی‌کاری، نقوش اسلیمی، هنرهای دستی و میراث تاریخی قرار گرفتند تا تصویری چندلایه از ایران به جهانیان ارائه شود.
لینک پیشنهادی
