اگر روزی بتوان طلا را در آزمایشگاه تولید کرد، آیا باز هم پناهگاه امن ثروت خواهد بود؟ یک استارتاپ آمریکایی مدعی شده است که می‌تواند با استفاده از واکنش‌های همجوشی هسته‌ای، جیوه را به طلای پایدار تبدیل کند؛ ادعایی که پرسشی قدیمی را دوباره زنده کرده است: اگر کمیابی طلا از بین برود، چه چیزی ارزش آن را حفظ می‌کند؟ فاصله میان این ادعا و تولید انبوه، همان جایی است که سرنوشت این پرسش روشن می‌شود.
- ماجرای تبدیل جیوه به طلا؛ رویای کیمیاگری چگونه زنده شد؟
- آیا طلای آزمایشگاهی بازار را نابود می‌کند؟ زنگ خطر سرمایه‌گذاران
- بررسی داده‌های آزمایشگاهی؛ تفاوت نمایش اولیه با واقعیت صنعتی
- محدودیت‌های فنی و چالش رادیواکتیو؛ چرا بازار طلا تهدید نمی‌شود؟
- ریزش قیمت طلا؛ مقصر کیمیاگران هستند یا بازار خرسی؟
- جمع‌بندی؛ آیا باید نگران آینده ذخایر طلا بود؟
این ماجرا واکنش‌های گسترده‌ای را میان سرمایه‌گذاران برانگیخته و برخی سقوط تاریخی قیمت الماس پس از ورود الماس‌های آزمایشگاهی را یادآوری می‌کنند. بااین‌حال، شواهد علمی و داده‌های فنی موجود نشان می‌دهند که میان دستاورد آزمایشگاهی و ورود انبوه طلا به بازار فاصله بسیار زیادی وجود دارد؛ فاصله‌ای که درک جزئیات آن برای هر سرمایه‌گذار ضروری است. در این مقاله به‌نقل از بی‌این‌کریپتو (BeInCrypto) نگاهی به این کیمیاگری مدرن می‌اندازیم.
ماجرای تبدیل جیوه به طلا؛ رویای کیمیاگری چگونه زنده شد؟
استارتاپ ماراتون فیوژن (Marathon Fusion) مستقر در سان‌فرانسیسکو، چند روز پیش در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که موفق به تبدیل عنصر جیوه به طلای پایدار و واقعی شده است. این شرکت مدعی است که رکورد پیشین سازمان تحقیقات هسته‌ای اروپا (CERN) را تا ۱۰ برابر ارتقا داده است.
این ادعا بلافاصله در میان معامله‌گران دست‌به‌دست شد، چرا که کل منطق اقتصادی ارزش‌گذاری طلا بر پایه محدودیت عرضه در طبیعت استوار است. اگر راکتورهای همجوشی بتوانند فلز زرد را تولید کنند، آیا ویژگی بنیادین کمیابی طلا رنگ خواهد باخت؟
آیا طلای آزمایشگاهی بازار را نابود می‌کند؟ زنگ خطر سرمایه‌گذاران
چهره‌های شناخته‌شده بازار سرمایه نسبت به این تحول واکنش نشان داده‌اند. حساب کاربری کریپتو بیت‌لرد (Crypto Bitlord) نوشت طلا شاید آن‌قدرها که گمان می‌رود کمیاب نباشد. توشار جین (Tushar Jain)، بنیان‌گذار و مدیر ارشد سرمایه‌گذاری شرکت مولتی‌کوین کپیتال (Multicoin Capital)، هشدار جدی‌تری داد و آینده طلا را با سرنوشت الماس مقایسه کرد.
توشار جین در شبکه اجتماعی اکس اظهار داشت:
الماس‌های آزمایشگاهی قیمت الماس را به شدت کاهش دادند. طلای ساخته‌شده در آزمایشگاه چه بلایی بر سر قیمت طلا خواهد آورد؟
اما آیا طلای ساخته‌شده در راکتور همجوشی می‌تواند در کوتاه‌مدت یا حتی میان‌مدت عاملی واقعی برای نگرانی درباره قیمت طلا باشد؟ برای یافتن پاسخ باید پشت پرده این آزمایش را بررسی کرد.
بررسی داده‌های آزمایشگاهی؛ تفاوت نمایش اولیه با واقعیت صنعتی
اظهارات منتشرشده از سوی ماراتون فیوژن اطلاعات زیادی برای ارزیابی دقیق ارائه نمی‌دهد. رشته‌توییت این استارتاپ مشخص نکرد چه مقدار طلا تولید شده یا کدام رکورد خاص سازمان سرن بررسی و شکسته شده است. علاوه بر این، هیچ داده تجربی دقیقی منتشر نشد و بخش عمده اظهارات شرکت نیز به ایزوتوپ‌های پزشکی اختصاص داشت تا تولید صنعتی طلا.
برای درک مقیاس، جالب است بدانید که تیم تحقیقاتی آلیس (ALICE) در سرن طی کارزارهای آزمایشگاهی شتاب‌دهنده بزرگ هادرونی بین سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۸، تنها حدود ۲۹ پیکوگرم هسته طلا ثبت کرده بود. این هسته‌های تولیدی حاصل ۴ آزمایش بودند و ظرف کسری از ثانیه فروپاشیدند.
محدودیت‌های فنی و چالش رادیواکتیو؛ چرا بازار طلا تهدید نمی‌شود؟
مقاله علمی منتشرشده از سوی خود ماراتون فیوژن در سال ۲۰۲۵ واقعیت دقیق‌تری از ظرفیت یک تأسیسات در مقیاس صنعتی ترسیم می‌کند. مدل‌سازی آن‌ها نشان می‌دهد که یک نیروگاه با توان حرارتی ۱ گیگاوات می‌تواند سالانه حدود ۲ تن طلا تولید کند.
این رقم را با داده‌های شورای جهانی طلا (World Gold Council) مقایسه کنید؛ معادن جهان در سال ۲۰۲۵ بالغ بر ۳,۶۷۲ تن طلا استخراج کرده‌اند. علاوه بر آن، تا سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۶ بیش از ۲۲۲,۶۰۰ تن طلای استخراج‌شده در جهان موجود است.
نکته مهم‌تر این است که دستیابی به ۲ تن تولید سالانه، نیازمند راکتورهای بسیار غول‌پیکری است. در حال حاضر، راکتور فعال ماراتون فیوژن تنها ۱ کیلووات توان همجوشی دارد؛ یعنی یک‌میلیونیم مقیاس ۱ گیگاواتیِ اشاره‌شده در محاسبات.
علاوه بر مقیاس تولید، معضل زمان و امنیت بیولوژیکی نیز مطرح است. طلای تازه تولیدشده در راکتور حاوی ایزوتوپ‌های رادیواکتیو خواهد بود. بسته به استانداردهای بهداشتی و ایمنی، این طلا باید بین ۷ تا ۱۷ سال در انبارهای امن نگهداری شود تا پرتوهای رادیواکتیو آن فروکش کند و قابل عرضه در بازار آزاد باشد؛ هرچند پالایش ماده اولیه جیوه شاید این بازه را اندکی کاهش دهد.
ریزش قیمت طلا؛ مقصر کیمیاگران هستند یا بازار خرسی؟
در حالی که طلای آزمایشگاهی هنوز سال‌ها و شاید دهه‌ها تا ورود به بازارهای تجاری فاصله دارد، قیمت طلا در بازارهای جهانی روندی نزولی را تجربه کرده است. طبق داده‌های بازار، قیمت طلا نسبت به ابتدای سال ۵.۵۶ درصد افت کرده و افتی ۱.۲ درصدی را نیز به ثبت رسانده است، در حالی که در اوایل سال حدود ۲۵ درصد رشد را تجربه کرده بود.
حساب تحلیلی بول تئوری (Bull Theory) گزارش داد که این افت قیمت، ارزش بازار طلا را حدود ۴۰۶ میلیارد دلار کاهش داده است. در همین مدت، نقره نیز با افت ۳ درصدی مواجه شد تا مجموع زیان بازار این دو فلز گران‌بها از ۵۰۰ میلیارد دلار فراتر رود.
با وجود این اصلاح سنگین، تحلیلگران برجسته افت اخیر را ناشی از چرخه طبیعی بازار می‌دانند، نه خطر فناوری‌های نوین. بنجامین کوئن (Benjamin Cowen)، بنیان‌گذار پلتفرم تحلیل بازار اینتو دِ کریپتوورس (IntoTheCryptoverse)، معتقد است که روند نزولی طلا به مراحل پایانی خود نزدیک می‌شود.
بنجامین کوئن در این خصوص تصریح کرد:
به گمان من، طلا در مراحل پایانی بازار خرسی خود قرار دارد. هنوز ممکن است مدتی با چالش روبه‌رو باشد، اما فکر می‌کنم به پایان این روند نزدیک می‌شویم…
جمع‌بندی؛ آیا باید نگران آینده ذخایر طلا بود؟
بررسی دقیق واقعیت‌های علمی و صنعتی نشان می‌دهد که دستاورد استارتاپ ماراتون فیوژن، هرچند از جنبه فیزیک هسته‌ای تحسین‌برانگیز است، اما در کوتاه‌مدت یا میان‌مدت هیچ خطری برای عرضه جهانی طلا به همراه ندارد. ظرفیت راکتورهای کنونی ناچیز است، تولید صنعتی مقادیر چشمگیر طلا به دهه‌ها توسعه زیرساخت نیاز دارد و دوره سرد شدن رادیواکتیو مانع عرضه سریع آن می‌شود.
چالش اصلی سرمایه‌گذاران طلا نه در لوله‌های آزمایشگاه و راکتورهای همجوشی، بلکه در نمودارهای تکنیکال و روندهای کلان اقتصادی نهفته است. معامله‌گران بهتر است به‌جای افتادن در دام شایعات مربوط به بی‌پایان شدن عرضه طلا، توجه خود را به رفتارهای نوسانی و نشانه‌های بازگشت بازار معطوف کنند و راهبردهای معاملاتی خود را با حقایق اقتصادی روز تطبیق دهند.
