علیرضا نجمی: روابط تهران و واشنگتن بار دیگر در فضایی پر از ابهام و نگرانی دنبال می‌شود؛ وضعیتی که در آن، فاصله میان تداوم تنش و ورود به یک رویارویی نظامی گسترده، بیش از هر چیز به تصمیم‌های سیاسی و محاسبات طرف‌های درگیر گره خورده است. در چنین شرایطی، هر اظهارنظر و تحول تازه می‌تواند بر معادلات منطقه اثر بگذارد و این پرسش را جدی‌تر کند که آیا مسیر تقابل همچنان ادامه خواهد یافت یا فرصتی برای بازگشت به دیپلماسی باقی مانده است.
در این میان، نقش اسرائیل و سیاست‌های بنیامین نتانیاهو نیز به یکی از محورهای بحث تبدیل شده است. برخی منتقدان معتقدند نخست‌وزیر اسرائیل در آستانه تحولات سیاسی داخلی و انتخابات پیش‌رو، ممکن است تشدید تنش‌های خارجی را راهی برای مدیریت فشارهای داخلی بداند.
اکنون پرسش اصلی این است که آیا تهران و واشنگتن بار دیگر در مسیر جنگی فراگیر قرار می‌گیرند یا رایزنی‌های دیپلماتیک می‌تواند از گسترش بحران جلوگیری کند؟ در شرایطی که آینده همچنان نامعلوم است، باید دید کدام مسیر بر تحولات روزهای پیش‌رو غلبه خواهد کرد: تشدید تقابل یا تلاش برای مهار تنش‌ها.
متأسفانه، ما در استفاده به‌موقع و مؤثر از فرصت‌های دیپلماسی، بارها فرصت‌سوزی کرده‌ایم
در همین راستا جواد امام سخنگوی جبهه اصلاحات در گفت‌وگو با خبرآنلاین اظهار کرد: وضعیت روابط ایران و آمریکا حساس و سرنوشت‌ساز و بسیار نگران کننده شده است و خطر تشدید تنش‌ها را نمی‌توان نادیده گرفت. متأسفانه، ما در استفاده به‌موقع و مؤثر از فرصت‌های دیپلماسی، بارها فرصت‌سوزی کرده‌ایم. در چنین شرایطی، هر تصمیم شتاب‌زده یا هر فرصت ازدست‌رفته می‌تواند هزینه‌های سنگینی برای کشور به همراه داشته باشد.
وی افزود: باید توجه داشت که قدرت ملی صرفاً در توان نظامی خلاصه نمی‌شود؛ انسجام ملی، رضایت عمومی، اقتدار اقتصادی و دیپلماسی مؤثر نیز از مؤلفه‌های اساسی قدرت کشورند. حفظ امنیت و منافع ملی مستلزم آن است که از همه این ظرفیت‌ها به‌صورت هم‌زمان و هوشمندانه استفاده کنیم.
جواد امام گفت: در شرایط کنونی نمی‌توان بدون اطلاعات معتبر، احتمال وقوع جنگ را به‌صورت عددی تعیین کرد؛ اما خطر را باید جدی گرفت. نه تهدیدها را باید دست‌کم گرفت و نه اجازه داد فشارهای زمانی، ما را به تصمیم‌های شتاب‌زده و پرهزینه سوق دهد.
او ادامه داد: البته باید واقع‌بین بود؛ فرصت‌های دیپلماتیک همیشگی نیستند و زمان نیز به اراده ما متوقف نمی‌ماند. آمادگی دفاعی برای هر کشوری ضروری است، اما آمادگی دفاعی نباید جایگزین دیپلماسی فعال و مؤثر شود. هنر حکمرانی آن است که پیش از تحمیل هزینه‌های سنگین به مردم، از همه راه‌های ممکن برای جلوگیری از جنگ استفاده کند.
سخنگوی جبهه اصلاحات تصریح کرد: راه جلوگیری از جنگ، دیپلماسی فعال، پذیرش واقعیت‌های موجود و دستیابی به توافقی مرحله‌ای، متوازن و مبتنی بر تضمین‌های متقابل است؛ توافقی که در آن، حقوق و منافع ملی ایران تأمین شود و طرف مقابل نیز به تعهدات خود پایبند بماند. کشورهای منطقه نیز می‌توانند در کاهش تنش‌ها و فراهم‌کردن زمینه گفت‌وگو نقش مؤثری ایفا کنند.
مردم حق دارند بدانند تصمیم‌های سرنوشت‌ساز کشور چگونه اتخاذ می‌شوند
در کنار دیپلماسی خارجی، تقویت انسجام ملی و بازسازی اعتماد عمومی اهمیت ویژه‌ای دارد. نمی‌توان از همبستگی ملی سخن گفت، اما با منتقدان برخوردهای غیرضروری کرد یا جامعه را به دوگانه‌های کاذب کشاند. در شرایط تهدید خارجی، شنیدن صداهای متفاوت و بهره‌گیری از ظرفیت احزاب، کارشناسان و نخبگان، یک ضرورت ملی است، نه یک انتخاب تشریفاتی.
وی ادامه داد: یکی از نگرانی‌های جدی، ابهام در سازوکار تصمیم‌گیری‌های کلان و کم‌توجهی احتمالی به خرد جمعی است. مردم حق دارند بدانند تصمیم‌های سرنوشت‌ساز کشور چگونه اتخاذ می‌شوند و مسئولیت پیامدهای آن بر عهده چه کسانی است؛اختیار بدون مسئولیت‌پذیری، زمینه‌ساز تصمیم‌های پرهزینه است.
جواد امام تاکید کرد: جنگ را می‌توان آغاز کرد، اما پایان آن همیشه در اختیار آغازکنندگان نیست. مسئولیت تصمیم‌گیران این است که پیش از بسته‌شدن فرصت‌ها، برای جلوگیری از جنگ و حفظ منافع ملی اقدام کنند. نباید تصمیم‌های سرنوشت‌ساز را به وقت اضافه موکول کنیم تا با «نوشداروی پس از مرگ سهراب» مواجه شویم و در نهایت، هم پیاز را بخوریم و هم چوب آن را؛ آن هم در حالی که هزینه فرصت‌سوزی را مردم و نسل‌های آینده می‌پردازند.
وی گفت: امروز زمان تصمیم‌گیری شجاعانه، استفاده از خرد جمعی و بهره‌گیری از همه فرصت‌های دیپلماسی است. نباید اجازه دهیم لجاجت سیاسی، تندروی یا منافع گروهی بر سرنوشت یک ملت سایه بیندازد.
جواد امام در پایان تاکید کرد: موضع ما روشن است: نه به جنگ؛ آری به صلحی عزتمندانه و توافقی مبتنی بر احترام متقابل که منافع ملت ایران را تأمین کند. حفظ ایران، امنیت مردم و آینده کشور باید بر هر ملاحظه جناحی و گروهی مقدم باشد.
۲۹۲۲۱
