روزنامه سازندگی : آگهی‌های فروش «آیفون دریایی» پس از انتشار تصاویر گوشی‌های شناور در تنگه هرمز منتشر شدند؛ عبارت‌هایی مانند گوشی صید شده، آیفون با جعبه خیس و فروش مستقیم از صیاد به توضیح کالا تبدیل شد. برای قیمت پائین نیز دلیلی مطرح می‌شد: دستگاه سالم است و فقط بسته‌بندی آسیب دیده است.
آگهی‌های فروش «آیفون دریایی» پس از انتشار تصاویر گوشی‌های شناور در تنگه هرمز منتشر شدند؛ با وعده دستگاه‌هایی ارزان‌تر از بازار که فروشندگان می‌گفتند از محموله یک کشتی غرق شده به دست آمده‌اند. اکنون پلیس فتا درباره پرداخت بیعانه به این آگهی‌دهندگان هشدار داده و گزارش‌های میدانی نشان می‌دهد روایت صید انبوه آیفون با آنچه صیادان از کالاهای پیدا شده تعریف می‌کنند، تفاوت دارد. در این فاصله، خبرهای توقف رجیستری مسافری و مسدود شدن گوشی‌های غیرقانونی نیز به داستان پیوند خوردند. حتی انتشار توضیحاتی درباره تحویل کالاهای دریایی به گمرک، این برداشت را تقویت کرد که پیدا شدن محموله آیفون تأیید شده است. اما موضوع هر یک از این خبرها با ادعایی که درباره بار کشتی منتشر شده، فرق دارد.
داستان از کانتینرها شروع شد
پس از انتشار خبر غرق شدن کشتی کانتینربر «جی‌اف‌اس پراید» در حوالی تنگه هرمز، تصاویر کانتینرهای شناور روی آب در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد. به‌دنبال آن، ادعاهایی درباره محتویات کانتینرها شکل گرفت؛ از پوشاک و سیگار تا عطرهای گران‌قیمت و تازه‌ترین گوشی‌های اپل. آیفون خیلی زود بیش از دیگر کالاها مورد توجه قرار گرفت. کاربران برای صیادان سفارش می‌نوشتند، رنگ و ظرفیت گوشی انتخاب می‌کردند و درباره رسیدن آیفون از دریا شوخی می‌کردند. در بعضی مطالب تعداد کانتینرها نیز چنان بازگو شد که گویی تمام بار کشتی گوشی و عطر بوده است. بعد، آگهی‌ها رسیدند. عبارت‌هایی مانند گوشی صید شده، آیفون با جعبه خیس و فروش مستقیم از صیاد به توضیح کالا تبدیل شد. برای قیمت پائین نیز دلیلی مطرح می‌شد: دستگاه سالم است و فقط بسته‌بندی آسیب دیده است.
صیادان از چه کالاهایی گفتند؟
احسان غلام‌زاده، صیادی با ۱۳ سال سابقه، در گفت‌وگویی منتشر شده در رسانه‌ها از پیدا شدن کفش، بسته‌های عطر، سیگار و پوشاک گفته است. به روایت او، برخی صیادان برای جست‌وجوی محموله چند بار به دریا رفتند و هزینه سوخت پرداختند اما دست خالی برگشتند. در یک گزارش میدانی شامل گفت‌وگو با ۱۰ صیاد، تنها یک نفر مدعی شده، دوستانش دو آیفون پیدا کرده و فروخته‌اند. روایت دیگری نیز پیدا شدن گوشی را به قایقرانانی نسبت می‌دهد که زودتر به محل رسیده‌اند. هیچ‌کدام گزارش مشاهده و شناسایی مستقیم محموله‌ای انبوه از گوشی نیست. درباره عطر و دیگر کالاها، روایت‌های مستقیم‌تری از ساکنان جنوب منتشر شده است. برخی از عرضه عطر در فروشگاه‌های محلی و برخی از پیدا شدن الوار گفته‌اند. این روایت‌ها نشان می‌دهد، موضوع جمع‌آوری کالا از آب با داستان قایق‌های پر از آیفون یکسان نیست. تصاویر پربازدید نیز این فاصله را پر نمی‌کنند. در نمونه‌های بررسی شده، دوربین‌های نامعمول روی گوشی، نوشته‌های مخدوش و حرکت غیرطبیعی اشیا از ساختگی بودن تصاویر حکایت دارند. عکس‌هایی که بارها به‌عنوان مدرک صید گوشی بازنشر شدند، خود بخشی از شایعه بودند.
آگهی‌هایی برای فروش و دیده شدن
گزارش تماس با آگهی‌دهندگان، شیوه‌های متفاوت استفاده از این موج را نشان می‌دهد. یک نفر مدعی داشتن ده‌ها گوشی شده و از خریدار خواسته، نشانی و رسید واریز بفرستد. دیگری گفته از عبارت آیفون دریایی استفاده کرده تا آگهی‌اش بیشتر دیده شود. بخشی از آگهی‌ها نیز تقاضای خرید بودند؛ یعنی فردی برای خرید گوشی احتمالی اعلام آمادگی کرده بود. بازنشر این آگهی‌ها در کنار تصاویر قایق‌ها به تصور وجود بازار گسترده گوشی‌های دریایی دامن زد؛ درحالی که آگهی تقاضا نشانه عرضه کالا نیست. در همین تماس‌ها، یک فروشنده توقف رجیستری مسافری آیفون را به وجود محموله ربط داده و مدعی شده، ورود گوشی‌های ارزان به زیان فروشندگان بازار است. به این ترتیب یک خبر صنفی به توضیحی برای باورپذیر کردن پیشنهاد فروش تبدیل شد.
دو خبر جداگانه درباره رجیستری
مجید پویان‌آرا، رئیس هیأت‌مدیره انجمن تلفن همراه، از توقف رجیستری مسافری خانواده آیفون ۱۸ از اواخر هفته گذشته خبر داده است. موضوع این اعلام، ثبت دستگاه‌های وارد شده از مسیر مسافری است؛ در توضیح منتشر شده، محموله کشتی دلیل توقف معرفی نشده است. این خبر همچنین به‌معنای ممنوعیت ثبت تمام مدل‌های گوشی مسافری نیست. خبر احتمال قطع آنتن تا ۱۰۰ هزار گوشی نیز به پرونده تخلف در فعال‌سازی دستگاه‌ها مربوط است. رضا عالیان، کارشناس صنعت موبایل، شمار دستگاه‌های فعال شده از مسیرهای غیرقانونی را حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار و بنا بر برخی برآوردها تا ۱۰۰ هزار دستگاه اعلام کرده است. به گفته او حدود ۱۰ هزار دستگاه مسدود شده‌اند و گوشی‌های مورد بحث، مدل‌هایی از شیائومی و آیفون را شامل می‌شوند. بنابراین نه همه این دستگاه‌ها آیفون‌اند و نه خبر، از قطع آنتن ۱۰۰ هزار گوشی حکایت دارد. منشأ اعلام شده این پرونده نیز تخلف در ثبت دستگاه‌هاست.
قفل اپل چه می‌کند؟
درباره امکان از کار انداختن گوشی‌ها نیز باید میان قفل نرم‌افزاری و خرابی دستگاه تفاوت گذاشت. قفل فعال‌سازی اپل، دستگاه را به حساب مالک مرتبط می‌کند و می‌تواند، مانع استفاده فرد دیگری شود. پاک کردن اطلاعات از راه دور هم به‌معنای سوزاندن گوشی نیست. صرف صادرکننده بودن یک شرکت چنین دسترسی‌ای به تمام دستگاه‌های محموله ایجاد نمی‌کند. برخی قطعات جدا شده از دستگاه قفل شده نیز برای تنظیم و استفاده کامل محدودیت دارند. اما توضیحات اپل از نابودی یا بی‌مصرف شدن همه قطعات پشتیبانی نمی‌کند؛ بعضی قطعات ممکن است کار کنند اما همه قابلیت‌هایشان در دسترس نباشد.
تحویل به گمرک؛ مقرراتی عمومی
در ادامه این خبرها، مطلبی درباره لزوم تحویل آیفون‌های پیدا شده به گمرک منتشر شد. مبنای آن ماده ۱۵۷ قانون امور گمرکی بود؛ مقرراتی درباره تحویل و تعیین‌تکلیف کالای بیرون آورده شده از آب. این مطلب از تحویل گوشی‌های مشخص به گمرک خبر نمی‌داد. با این حال آوردن نام آیفون در تیتر به ادعای پیدا شدن گوشی‌ها، ظاهری رسمی داد. موضوع حقوقی، تکلیف یابنده کالا بود؛ نه اعلام نتیجه بررسی بار کشتی.
هشدار پلیس درباره پولی که پیشاپیش مطالبه می‌شود
سرهنگ جواد مختاررضایی، معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتا، درباره آگهی‌هایی هشدار داده که با وعده گوشی ارزان از خریدار بیعانه، پیش‌پرداخت یا هزینه ارسال می‌خواهند. به گفته او، کلاهبرداران ممکن است پس از دریافت وجه، ارتباط خود را قطع کنند. او همچنین به خطر آسیب‌های پنهان گوشی‌های در معرض آب‌شور اشاره کرده است؛ از خوردگی قطعات تا خرابی برد، باتری و نمایشگر. روشن شدن اولیه دستگاه، سلامت آن را تضمین نمی‌کند. توصیه پلیس مشخص است: پیش از مشاهده و بررسی کالا و احراز هویت فروشنده، پولی پرداخت نشود. برای خریداری که با یک آگهی مواجه شده، مدرک معامله باید خودِ گوشی، سلامت و وضعیت قانونی آن باشد؛ عکس کانتینر روی آب و داستان پیدا شدن محموله، جای این بررسی‌ها را نمی‌گیرد.
بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.
