نوبل اقتصاد ۲۰۲۶ و اعتبار سیاستگذار

به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد، دکتر حسین توکلیان؛ دانشیار دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی در سرمقاله روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: جایزه نوبل اقتصاد ۲۰۲۶ به «رابرت هال» و «مایکل وودفورد» برای توسعه مدل‌های «کینزی جدید» و ارائه مبانی خرد برای سیاست‌های تثبیت اقتصادی اهدا شد.

این پژوهش‌ها چارچوبی را فراهم کرده‌اند که بانک‌های مرکزی و دولت‌ها برای درک رفتار خانوارها و بنگاه‌ها در واکنش به سیاست‌های اقتصادی از آن استفاده می‌کنند.

نکته کلیدی این دستاورد، توجه به «انتظارات» بازیگران اقتصادی است. برخلاف مدل‌های قدیمی که صرفاً بر روابط آماری گذشته تکیه داشتند، در مدل‌های جدید، تصمیم‌های امروز خانوارها و بنگاه‌ها به برآورد آن‌ها از آینده (مانند درآمد، تورم و نرخ بهره) وابسته است.

بر این اساس، سیاست‌های اقتصادی تنها زمانی موثرند که از سوی مردم باورپذیر باشند. «اعتبار سیاستگذار» حاصل سازگاری وعده‌ها با توانایی‌های اجرایی است؛ اگر مردم باور کنند که بانک مرکزی در پی‌گیری هدفِ ثبات قیمت‌ها جدی است، انتظارات تورمی کاهش می‌یابد.

برای ایران، این مدل‌ها درس‌های مهمی دارند. مدیریت انتظارات تنها با تغییر نرخ بهره ممکن نیست، بلکه باید با انضباط بودجه‌ای و اصلاح ساختار شبکه بانکی همراه شود.

اگر کسری‌های دولت به منابع بانک مرکزی منتقل شود، اعلام هدف تورمی بی‌اثر خواهد بود. سیاستگذار باید چارچوبی شفاف داشته باشد که در آن توضیح دهد چرا تصمیم گرفته و در چه شرایطی آن را بازنگری می‌کند.

مدل‌های هال و وودفورد نشان می‌دهند که سیاستگذاری موثر، مستلزم تعهدات باورپذیری است که فعالان اقتصادی، آن‌ها را در تصمیم‌های روزمره خود لحاظ کنند.