«آپارتمان مرتضوی» یکی از بناهای مسکونی ارزشمند معماری معاصر ایران بود که در تهران، به‌عنوان یکی از معدود آثار باقی‌مانده از دفتر مهندسین مشاور نظام عامری، کمونه و خسروی، جایگاه قابل‌توجهی در تاریخ معماری معاصر داشت؛ اما امروز دیگر اثری از آن باقی نمانده است. این بنا در پی تخریب، یکی دیگر از نمونه‌های شاخص معماری مسکونی معاصر ایران را از حافظه شهری تهران حذف کرد.
نمای آجری ساختمان در کنار سطوح روشن، بازشوهای کشیده و قوس‌های متعدد، تصویری متمایز از زبان معماری بنا ارائه می‌داد. استفاده از آجر، یکی از عناصر آشنای معماری ایران، در این ساختمان با جزئیاتی متفاوت همراه شده بود؛ به‌ویژه صفحات مشبک سفیدرنگی که در امتداد بخش‌های عمودی نما قرار گرفته بودند و در کنار آجر، ترکیبی از بافت، سایه و نور ایجاد می‌کردند. تناسبات عمودی بنا و تأکید بر خطوط کشیده نیز به آن شخصیتی متفاوت در میان ساختمان‌های اطراف می‌داد.
آپارتمان مرتضوی حاصل کار یکی از دفاتر مهم معماری معاصر ایران بود؛ دفتری که نام نظام عامری، کمونه و خسروی را در کنار هم قرار می‌داد و بخشی از جریان معماری مدرن ایران را نمایندگی می‌کرد. ارزش این بنا تنها به ظاهر آن محدود نمی‌شد، بلکه به‌عنوان سندی از روند شکل‌گیری معماری مسکونی در دوره‌ای مهم از تاریخ معاصر ایران قابل توجه بود.
با این حال، نبود حفاظت مؤثر از آثار ارزشمند معماری معاصر و اصرار مالک بر تخریب، سرنوشت این ساختمان را تغییر داد. تخریب آپارتمان مرتضوی بار دیگر این پرسش را مطرح می‌کند که چه تعداد از بناهای ارزشمند معماری معاصر، پیش از آنکه فرصت ثبت، مطالعه و حفاظت پیدا کنند، از شهر حذف خواهند شد؟
از بین رفتن این بنا تنها حذف یک ساختمان نیست؛ بخشی از حافظه معماری تهران نیز همراه با آن از میان رفته است.
لینک پیشنهادی
