به گزارش خبرنگار امنیتی و دفاعی تابناک، آلمان در تازهترین مرحله بازسازی توان رزمی خود، چند قرارداد و برنامه تسلیحاتی جدید را برای نیروی هوایی، نیروی دریایی و یگانهای زمینی تصویب کرده است؛ بستهای که در آن موشکهای هوابههوای AIM-۱۲۰ AMRAAM برای یوروفایتر و F-۳۵، تجهیزات آزمایشی مرتبط با موشک متئور، نسخه دریایی سامانه IRIS-T SLM و چندین پروژه دیگر قرار دارند. کمیته بودجه بوندستاگ در ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶ مجوز ۱۲ برنامه تسلیحاتی و خدماتی را صادر کرد و بخش قابل توجهی از این پروژهها مستقیماً به افزایش توان درگیری هوایی و پدافند مربوط میشود. گزارشهای منتشرشده درباره این بسته نشان میدهد برلین دیگر صرفاً در حال خرید پلتفرمهای اصلی نیست و همزمان زنجیره مهمات، تسلیحات و سامانههای پشتیبان آنها را نیز توسعه میدهد.
یوروفایتر و F-۳۵؛ دو جنگنده، یک مسئله مشترک
یکی از مهمترین بخشهای این بسته، خرید محموله جدید موشک AIM-۱۲۰ AMRAAM است. آلمان سالهاست از این موشک در ناوگان خود استفاده میکند و اکنون قرار است ذخیره موشکهای میانبرد هوابههوای آن برای یوروفایتر و F-۳۵ افزایش پیدا کند. AMRAAM یک موشک راداری فعال برای درگیری فراتر از برد دید مستقیم است و نقش آن در ناوگان آلمان فقط افزایش تعداد تسلیحات موجود نیست؛ موشک باید در کنار رادار جنگنده، سامانه مدیریت نبرد و شبکه تبادل اطلاعات کار کند تا جنگنده بتواند بدون اتکا به کشف بصری هدف وارد درگیری شود. کمیته بودجه آلمان این مرحله جدید خرید را تأیید کرده و تأمین آن از مسیر فروش نظامی خارجی آمریکا انجام میشود.
ورود F-۳۵A به ساختار نیروی هوایی آلمان، اهمیت این خرید را بیشتر میکند. نخستین F-۳۵ آلمان در سپتامبر ۲۰۲۶ از خط تولید خارج شده و برلین در حال ایجاد زنجیره آموزشی و عملیاتی مربوط به این جنگنده است. F-۳۵ بدون تسلیحات و ذخیره مهمات مناسب، فقط یک پلتفرم گرانقیمت خواهد بود؛ ارزش رزمی آن زمانی مشخص میشود که حسگرها، ارتباطات، جنگ الکترونیک و تسلیحاتش در یک زنجیره عملیاتی قرار بگیرند. تصویب خریدهای جدید AMRAAM در کنار ورود F-۳۵ نشان میدهد آلمان از مرحله انتخاب جنگنده عبور کرده و وارد مرحله ساخت اکوسیستم رزمی آن شده است.
اما داستان فقط به AMRAAM محدود نیست. آلمان همزمان روی موشک Meteor نیز سرمایهگذاری کرده است؛ سلاحی که ستون اصلی توان درگیری فراتر از برد دید مستقیم یوروفایترهای آلمانی محسوب میشود. در بسته جدید، بخشی از خرید به نسخههای تلهمتری متئور مربوط است. این موشکها برای آزمایش و اعتبارسنجی تاکتیکها، فناوری و عملکرد رادار یوروفایتر استفاده میشوند و به ارتقای هماهنگی میان موشک و سامانه راداری جنگنده کمک میکنند؛ بنابراین این بخش صرفاً خرید «مهمات مصرفی» نیست و به توسعه قابلیت رزمی آینده یوروفایتر ارتباط دارد.
تفاوت فنی میان AMRAAM و Meteor نیز در همین بحث اهمیت پیدا میکند. هر دو برای نبرد فراتر از برد دید مستقیم طراحی شدهاند، اما Meteor با موتور رمجت و حفظ انرژی در بخش بزرگی از مسیر پرواز، برای ایجاد منطقه درگیری بزرگتر در فاصلههای زیاد طراحی شده است. AMRAAM خانوادهای قدیمیتر، اما بهشدت توسعهیافته است که در نسخههای مختلف در ناوگان بسیاری از کشورهای غربی استفاده میشود. آلمان با نگه داشتن هر دو نوع موشک، عملاً دو خانواده تسلیحاتی مکمل را در اختیار یوروفایتر قرار میدهد و F-۳۵ نیز به خانواده AMRAAM متصل میشود.
پدافند آلمان از زمین به دریا میرود
یکی از بخشهای جالب این بسته، تصمیم برای سازگار کردن نسخه زمینی IRIS-T SLM با ناوچههای کلاس F۱۲۵ نیروی دریایی آلمان است. IRIS-T SLM در اصل یک سامانه پدافند هوایی زمینپایه است که از موشک خانواده IRIS-T برای درگیری با اهداف هوایی استفاده میکند. استفاده از معماری آن در یک شناور جنگی، به معنای انتقال بخشی از قابلیت پدافند زمینپایه به محیط دریایی است؛ البته این کار صرفاً با نصب پرتابگر روی عرشه انجام نمیشود و سامانه باید با رادار، مرکز مدیریت نبرد، ارتباطات و الزامات محیط دریایی یکپارچه شود. کمیته بودجه بوندستاگ این برنامه را در بسته جدید تصویب کرده است.
اهمیت این پروژه زمانی بیشتر مشخص میشود که مأموریت یک ناوچه را فقط به درگیری با شناورهای دشمن محدود نکنیم. کشتی جنگی مدرن ممکن است همزمان با هواپیما، پهپاد، موشک کروز و تهدیدهای سطحی مواجه شود. هرچه برد و سرعت یک تهدید کمتر باشد، زمان واکنش سامانه پدافندی نیز کاهش پیدا میکند. برای یک ناوچه، داشتن یک سامانه موشکی میانبرد که بتواند بخشی از این تهدیدها را قبل از رسیدن به فاصله نزدیکتر درگیر کند، یک لایه دیگر به دفاع شناور اضافه میکند.
آلمان در همین حال تجربه عملیاتی Patriot را نیز در جناح جنوب شرقی ناتو حفظ کرده است. طبق اعلام رسمی بوندسوهر، حدود ۱۵۰ نیروی آلمانی همراه یک واحد Patriot در ترکیه مستقر شدهاند تا در چارچوب پدافند هوایی یکپارچه ناتو از حریم هوایی این منطقه پشتیبانی کنند. این مأموریت نشان میدهد بازسازی توان پدافند هوایی آلمان فقط به خرید تجهیزات محدود نیست و بخشی از نیرو و سامانههای موجود نیز همزمان در مأموریتهای ناتو به کار گرفته میشوند.
در سطح زمینی نیز آلمان در همان بسته، اصلاحاتی برای سامانههای دفاع هوایی کوتاهبرد و نزدیک انجام داده است. این بخش از برنامه اهمیت خاصی دارد، چون جنگ اوکراین نشان داده دفاع هوایی فقط با سامانههای گرانقیمت دوربرد حل نمیشود. پهپادهای کوچک و مهمات سرگردان میتوانند با هزینهای بسیار کمتر از موشکهای پدافندی، اهداف نظامی و زیرساختی را تهدید کنند. آلمان در برنامههای بودجهای خود بهدنبال افزایش توان دفاع نزدیک و مقابله با پهپادهاست و در فهرست پروژههای تازه نیز اصلاح قراردادهای مربوط به حفاظت هوایی نزدیک و کوتاهبرد دیده میشود.
آلمان دارد «زنجیره کشتن» را دوباره میسازد
نکته مهم در بسته جدید برلین این است که خریدها جدا از یکدیگر معنا ندارند. یک جنگنده بدون موشک کافی، یک موشک بدون رادار مناسب و یک رادار بدون شبکه فرماندهی، مجموعهای از تجهیزات گرانقیمت، اما ناقص ایجاد میکنند. ساختار جنگ هوایی مدرن به چیزی نیاز دارد که در ادبیات نظامی از آن به عنوان زنجیره کشف تا درگیری یاد میشود؛ هدف باید کشف شود، هویت آن مشخص شود، موقعیت و مسیرش بهروزرسانی شود، تصمیم درگیری گرفته شود، سلاح مناسب انتخاب شود و نتیجه حمله نیز ارزیابی شود. هر حلقهای که ضعیف باشد، کارایی حلقههای دیگر پایین میآید.
خرید همزمان AMRAAM، توسعه کاربرد Meteor، ورود F-۳۵ و ارتقای پدافند زمینی و دریایی را میتوان در همین چارچوب دید. آلمان در سالهای اخیر بخش زیادی از بحث دفاعی خود را روی افزایش تعداد پلتفرمها گذاشته بود، اما جنگهای اخیر نشان دادهاند که موجودی مهمات و سرعت جایگزینی آنها نیز به اندازه تعداد هواپیما و خودرو اهمیت دارد. تصویب ۱۲ پروژه جدید در یک مرحله، از جمله چند پروژه مهمات و تسلیحات، نشان میدهد بخشی از توجه برلین اکنون از «خرید سلاح اصلی» به سمت تأمین زنجیره کامل استفاده از آن سلاح حرکت کرده است.
این موضوع برای یوروفایتر اهمیت ویژهای دارد. این جنگنده هنوز بخش مهمی از توان رزمی آلمان را تشکیل میدهد و قرار نیست با ورود F-۳۵ ناگهان کنار گذاشته شود. برعکس، آلمان همزمان روی ارتقای رادار و تسلیحات یوروفایتر سرمایهگذاری میکند. Meteor در این ساختار نقش مهمی دارد و خرید AMRAAM نیز به افزایش ذخیره تسلیحات میانبرد کمک میکند. در طرف دیگر، F-۳۵ مأموریتها و معماری متفاوتی دارد و قابلیتهای پنهانکاری، حسگرها و پردازش اطلاعات آن در کنار تسلیحات آمریکایی تعریف میشود.
از نظر صنعتی نیز این تصمیمات برای آلمان پیام مشخصی دارد. برلین در کنار خرید تجهیزات آمریکایی و اروپایی، تلاش میکند قابلیتهای صنعتی خود را در حوزه پدافند، مهمات و جنگ الکترونیک حفظ کند. حتی در برنامههای مربوط به فروش دولتی تسلیحات نیز دولت آلمان در حال ایجاد سازوکاری برای صادرات تجهیزات به شرکای خود است و نخستین پروژه آزمایشی آن فروش چهار فروند H۱۴۵M به مونتهنگرو عنوان شده است؛ البته این توافق هنوز قرارداد الزامآور خرید محسوب نمیشود.
برای نیروی هوایی آلمان، سالهای پیش رو بیشتر از آنکه دوره انتخاب تجهیزات باشد، دوره یکپارچهسازی خواهد بود. F-۳۵ باید وارد ساختار عملیاتی شود، یوروفایترها با رادار و تسلیحات جدید ارتقا پیدا کنند، ذخایر AMRAAM و Meteor افزایش یابد و پدافند هوایی نیز در چند لایه از سامانههای کوتاهبرد تا Patriot توسعه پیدا کند. در دریا نیز تلاش برای استفاده از IRIS-T SLM روی F۱۲۵ نشان میدهد برلین به دنبال ایجاد پوشش دفاعی چندلایه برای ناوگان خود است.
آنچه اکنون در آلمان دیده میشود، یک خرید منفرد نیست؛ مجموعهای از تصمیمات است که از جنگنده و موشک هوابههوا تا پدافند زمینی و دفاع هوایی ناوهای جنگی را در بر میگیرد. اگر این برنامهها طبق زمانبندی اجرا شوند، نتیجه آن فقط افزایش تعداد تجهیزات نخواهد بود؛ ساختار رزمی آلمان به سمت نیرویی حرکت میکند که تعداد بیشتری از سامانههایش بتوانند در یک شبکه واحد، با مهمات کافی و زنجیره پشتیبانی منسجم فعالیت کنند. آزمون واقعی این معماری نیز نه هنگام تحویل نخستین F-۳۵ یا نخستین محموله موشک، بلکه زمانی مشخص خواهد شد که این سامانهها در یک ساختار عملیاتی واحد کنار یکدیگر قرار بگیرند.
شاید بتوان گفت : لوفت وافه باز می گردد !
