به گزارش تابناک؛ آیا در دوران بارداری نگهداری از گربه خطرناک است؟ یک دکتر اینگونه پاسخ داد: حتماً شما هم این توصیه را شنیدهاید: «وقتی باردار شدی نباید داخل منزل از گربه نگهداری کنی…» پشت این حرف، ترس از انگلی به نام توکسوپلاسما (Toxoplasma gondii) است؛ انگلی که اگر مادر در دوران بارداری برای نخستین بار به آن مبتلا شود، در برخی شرایط میتواند برای جنین خطر جدی ایجاد کند. اما اینکه نتیجه بگیریم وجود گربه در خانه بهتنهایی یک تهدید است، سادهسازی بیش از حد یک مسئله پیچیده است.
آیا در دوران بارداری نگهداری از گربه خطرناک است؟
بگذارید با یک مثال شروع کنیم. در مطالعهای که در سال ۱۴۰۵ روی ۹۴ گربه در استان گلستان انجام شد، حدود یکچهارم گربهها آنتیبادی علیه توکسوپلاسما داشتند؛ هم گربههای خانگی و هم گربههای خیابانی. اما «آنتیبادی مثبت» اصلاً به این معنا نیست که همان گربه در حال دفع شکل عفونی انگل در مدفوعش است. این عدد فقط نشان میدهد حیوان قبلاً با انگل مواجهه داشته است. پس اگر گربهای آنتیبادی مثبت داشته باشد، لزوماً در آن لحظه برای شما خطرناک نیست.
از طرف دیگر، در یک مطالعه روی ۴۲۶ نفر در شمالغرب ایران، بیش از ۶۰ درصد شرکتکنندگان آنتیبادی علیه توکسوپلاسما داشتند. جالب اینجاست که در این مطالعه، داشتن گربه ارتباط آماری معنیداری با ابتلا نشان نداد؛ اما عواملی مثل افزایش سن، تماس با خاک و بعضی از مشاغل با عفونت مرتبط بودند. مطالعه دیگری در تهران هم به همین نتیجه رسید: تماس مستقیم با گربه فقط بخش بسیار کوچکی از روند انتقال این بیماری است و منابع محیطی و غذایی نقش مهمتری دارند.
توکسوپلاسما چگونه منتقل میشود؟
پس واقعاً چطور انسان به توکسوپلاسموز مبتلا میشود؟ مهمترین راهها خوردن گوشت خام یا نیمپز آلوده، مصرف آب یا سبزیجات نشسته و تماس دست با خاک یا مدفوع گربه مبتلا توکسوپلاسموزیس است. به همین دلیل، اگر همه تقصیر را گردن گربه بیندازیم، ممکن است راههای اصلی و مهم انتقال را نادیده بگیریم. مرکز کنترل و پیشگیری بیماریهای آمریکا (CDC) هم توصیه نمیکند زنان باردار گربهشان را واگذار کنند. در عوض میگوید: اگر ممکن است ظرف خاک را فرد دیگری تمیز کند؛ اگر نه، حتماً دستکش بپوشید و دستها را خوب بشویید. ظرف خاک بهتر است هر روز تمیز شود، چون تخمهای انگل معمولاً برای تبدیل شدن به شکل عفونی به چند روز زمان نیاز دارند. گربه هم بهتر است داخل خانه بماند و گوشت خام در غذایش نباشد.
اما داستان به همینجا ختم نمیشود. یک تحلیل جهانی که سال ۲۰۲۶ در نشریه PLOS Pathogens منتشر شد، اطلاعات بیش از ۱۷۴ هزار گربه از ۸۸ کشور را بررسی کرد. نتیجه جالب این بود: گربههایی که صاحب دارند، اما آزادانه در کوچه و خیابان پرسه میزنند، در مقایسه با گربههایی که کاملاً داخل خانه زندگی میکنند، حدود سه برابر بیشتر در معرض عوامل بیماریزای قابل انتقال به انسان قرار دارند. حتی نکته عجیبتر این بود که خطر این گربههای صاحبدارِ آزادگرد از نظر آماری تفاوت چندانی با گربههای بدون صاحب نداشت.
علتش را میشود حدس زد: گربهای که بیرون میرود، ممکن است موش یا پرنده شکار کند، با گربههای دیگر درگیر شود، از آب یا غذای آلوده بخورد و بعد همان شب برگردد خانه و روی مبل بنشیند. البته این به معنای آن نیست که هر گربهای که بیرون میرود حتماً ناقل بیماری است؛ اما نشان میدهد دسترسی آزاد و بدون نظارت به محیط بیرون، بخشی از محافظتی را که چارچوب خانه برای گربه ایجاد میکند از بین میبرد.
چرا گربه خانگی نباید آزادانه بیرون برود؟
پس راهحل چیست؟ قطع هر گونه ارتباط با گربه؟. خیر – بلکه مدیریت درست و پیشگیری از شرایط پر خطراست… برای گربهتان محیط داخل خانه را جذاب کنید، فضای بازی عمودی و اسباببازی قرار دهید، از بالکن یا حیاط محصوراستفاده کنید یا اگر بیرون میرود، کاملا تحت نظارت خودتان باشد. درمان منظم ضدانگلی، واکسیناسیون متناسب با سبک زندگی و معاینه دورهای توسط دکتر دامپزشک را فراموش نکنید. این کارها هم به سلامت خود گربه کمک میکند و هم خطر تصادف، دعوا با حیوانات دیگر، مسمومیت و شکار موش و سایر موجودات را کم میکند.
از نگاه سلامت واحد، گربه نه یک تهدید، بلکه بخشی از یک زنجیره است: خانه، محیط بیرون از خانه، خاک، غذا و انسان. شاید وقت آن رسیده باشد بهجای ترسیدن از گربه، کل این زنجیره را با هم ببینیم و مسئولانه رفتار کنیم.
