به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، فضای مجازی، سلبریتیها و بلاگرها طی سالهای اخیر، ذائقهای متفاوت و گاه عجیب در جامعه شکل دادهاند؛ ذائقهای که در آن مجموعهای از معیارهای فانتزی درباره ظاهر، وضعیت مالی و دیگر ویژگیهای فردی، میان دختران و پسران جوان رواج پیدا کرده است.
زمانی برخی دختران با رؤیای رسیدن شاهزادهای سوار بر اسب سفید زندگی میکردند؛ شبیه همان داستانهای سیندرلا و شاهزادههای دیزنی که قرار بود با آمدنشان، زندگی رؤیایی و قصری باشکوه را رقم بزنند. امروز اما ماجرا شکل دیگری پیدا کرده است. دختران و پسران جوان گاهی فهرستی طولانی از ویژگیهای مورد انتظار خود برای شریک زندگی دارند؛ فهرستی که حذف حتی یکی از این ویژگیها میتواند فرد مقابل را از گزینه ازدواج خارج کند.
بنابر روایت تسنیم، فرهنگ «کنسل کردن» افراد به دلیل کوتاهی قد، محل زندگی، مدل خودرو، شغل، تکفرزند بودن یا ویژگیهای ظاهری و اقتصادی، اگرچه پیش از این نیز در فرهنگ عمومی جامعه دیده میشد، اما برخی برنامهها و شوهای اینستاگرامی و یوتیوبی به این روند شکل تازهای دادهاند. چنین محتواهایی با تغییر ذائقه مخاطب میتوانند معیارهای ازدواج نسل Z و جوانان امروز را تحت تأثیر قرار دهند؛ نسلی که بخش قابل توجهی از مخاطبان این برنامهها را تشکیل میدهد و در سن ازدواج قرار دارد.
نتیجه چنین تغییر ذائقهای ممکن است جوانان را به انتخابهایی سوق دهد که پس از ورود به زندگی واقعی، خیلی زود نسبت به آنها دچار تردید و پشیمانی شوند. اما معیارهای واقعی ازدواج و همکفوی چیست؟ برای ساختن یک زندگی مشترک موفق و پایدار، به جز قد، وزن، ظاهر و مدل خودرو، چه عواملی باید مورد توجه قرار گیرد؟
اگر پای صحبت پدربزرگها و مادربزرگها بنشینید، احتمالاً بارها این دعای خیر را شنیدهاید که «الهی همکفوت نصیب تو شود». اما همکفوی در ازدواج دقیقاً به چه معناست و چرا از آن به عنوان یکی از معیارهای مهم انتخاب همسر یاد میشود؟
فاصله گرفتن از خیالپردازی و کمالگرایی
حجتالاسلام روحالله دوستی، مشاور و کارشناس خانواده و ازدواج، درباره معیارهای انتخاب همسر و بایدها و نبایدهای این انتخاب تأکید میکند: «در امر ازدواج باید از خیالپردازی و کمالگرایی فاصله بگیریم.»
او با اشاره به تأثیر منفی فضای مجازی و فعالیت بلاگرها بر معیارهای واقعی ازدواج و زندگی مشترک میگوید: «زندگی تنها استوری گذاشتن و خاطره خوب داشتن نیست. ازدواج بنایش بر رشد طرفین است؛ اینکه بتوانیم طرف مقابل را درک کنیم، از خودگذشتگی کنیم، احساسمان را به اشتراک بگذاریم، حال خوبمان را به اشتراک بگذاریم، در سختیها کمک کار هم باشیم و همدیگر را به سوی یک آرمان الهی سوق دهیم نه صرفاً اینکه کنار هم خوش باشیم.»
دوستی با تأکید بر اینکه زن و مرد باید زمینه رشد یکدیگر را فراهم کنند، میافزاید: «این رشد هم از لحاظ علمی و هم از لحاظ معنوی است.»
به گفته این مشاور خانواده، معیارهایی که امروز در برابر جوانان قرار گرفته، اغلب در فضایی سرشار از حالوهوای رمانتیک و عاشقانه شکل گرفته است؛ به همین دلیل، برخی افراد پس از مدتی که با واقعیتهای زندگی مشترک روبهرو میشوند، به دنبال فرار از زندگی میافتند.
وی تصریح میکند: «نسل امروز دنبال «زندگی کردن» است، نه «زندگی ساختن»؛ در صورتی که زندگی یعنی ساختن. همین است که باعث میشود انسان رشد کند.»
چالش تغییر ذائقه
با توجه به گستردگی استفاده از اینترنت و شبکههای اجتماعی، تقریباً همه ما با بلاگرهای حوزه سبک زندگی و همچنین برنامههای مرتبط با ازدواج و دیت در یوتیوب و اینستاگرام آشنا هستیم. محتواهایی که هر کدام به شکلی میتوانند در شکلگیری ذائقه نادرست و تغییر معیارهای ازدواج نسل جوان نقش داشته باشند.
دوستی نیز معتقد است فضای مجازی امروز با دو رویکرد متفاوت مواجه است. او درباره رویکرد نخست میگوید: افرادی هستند که به هر دلیلی تجربه ناموفقی از زندگی داشتهاند؛ برای مثال طرف مقابل به آنها خیانت کرده یا آنها را تنها گذاشته است. این افراد سپس تجربه شخصی خود را به کل زندگی مشترک تعمیم داده و با تبدیل شدن به یک بلندگو، فضای ازدواج را سیاه و ناامیدکننده معرفی میکنند. به گفته او، این اتفاق در حوزه ازدواج بسیار نگرانکننده است.
از سوی دیگر، برخی افراد و گروهها نیز با محتوایی که تولید میکنند، ذائقه نسل جوان را تغییر داده و معیارهای انتخاب همسر را به مسائل ظاهری و مالی محدود کردهاند؛ اینکه «پسری که چاق است کنسله» یا «دختری که پدرش پولدار نیست کنسله». به گفته دوستی، چنین معیارهایی واقعی و منطقی نیستند.
وی تأکید میکند: «من آمدهام در این دنیا که همسر خوبی باشم، پدر خوبی باشم، فرزند خوبی باشم. اما ذائقه مردم این شده که همه طلبکارند؛ «تا زن خوب گیرم بیاد، شوهر خوب گیرم بیاد، بچه خوب گیرم بیاد، پدر و مادرم باید خوب باشند…» در حالی که در زندگی، عرصه گذشتهاست. هر کسی باید ببیند خودش چه توانی میتواند برای زندگی بگذارد. اما متأسفانه معیارهای ما فقط سراغ بقیه رفته است. اما من خودم چه در چنته دارم؟ بنابراین متأسفانه تغییر ذائقه خیلی وحشتناک است، مخصوصاً برای نسل امروز که فقط دنبال زندگی کردن است، نه زندگی ساختن.»
شکستن فضای فانتزی
فضای مجازی، سلبریتیها و بلاگرها در سالهای اخیر نوعی ذائقه متفاوت در جامعه ایجاد کردهاند و معیارهای فانتزی درباره ظاهر، مسائل مالی و دیگر ویژگیها را میان دختران و پسران جوان گسترش دادهاند. با این حال، جوانانی که با چنین معیارهایی وارد ازدواج میشوند، زمانی که پا به زندگی واقعی میگذارند، متوجه میشوند که زندگی مشترک تنها به ظاهر همسر یا میزان ثروت او خلاصه نمیشود.
اما چگونه میتوان این فضای فانتزی را شکست، معیارهای انتخاب همسر را به سمت عقلانیت و منطق سوق داد و ذائقه جوانان را به معیارهای واقعیتر بازگرداند؟
دوستی در پاسخ به این پرسش، بر نقش آموزش و پرورش تأکید کرده و میگوید: «آموزش و پرورش باید روی مهارتهای قبل از ازدواج و مهارتهای ازدواج کار کند. بچهها باید مجهز شوند. من بارها گفتهام ما همه تعمیرکار نیستیم، ولی یک آچار فرانسه داریم که کارمان را راه میاندازد. به همین اندازه باید بچههایمان را مجهز کنیم.»
او در ادامه به مسئولیت رسانهها و بلندگوهای سالم جامعه اشاره میکند و میافزاید: «سخنرانها، خطیبها و کسانی که در فضای مذهبی دستی بر آتش دارند، باید فعال شوند و مردم، بچهها و نسل ما را هوشیار کنند.»
از نگاه این کارشناس، والدین نیز باید شیوه صحیح برخورد با نسل امروز را یاد بگیرند؛ بهویژه زمانی که فرزندشان در آستانه انتخاب همسر قرار دارد یا انتخابی انجام داده که والدین آن را درست نمیدانند.
وی ادامه میدهد: «گاهی بچهها به لج پدر و مادر، متأسفانه انتخاب غلط میکنند، چون پدر و مادر بلد نبودند با این بچه چطور برخورد کنند و در برابر عشق و علاقه فرزندشان، یک حرکت فوقالعاده وحشتناک انجام دادهاند، پس این بچه حالت تدافعی گرفته و برای دفاع از خودش دست به هر اقدامی میزند و آخرش هم به طلاق و جدایی میانجامد. پس خانواده، مدرسه، رسانه، بلندگوهای سالم و فضای مجازی — همه باید دست به دست هم دهند و این فضا را همه جانبه پالایش کنند.»
معیارهای صحیح برای یک زندگی پایدار
اما برای انتخاب همسر و رسیدن به یک ازدواج پایدار، چه معیارهایی باید مورد توجه قرار گیرد؟
دوستی درباره مهمترین شاخصهایی که جوانان باید هنگام انتخاب همسر در نظر داشته باشند، میگوید: «اولین معیار تقواست؛ روایت داریم اگر کسی تقوا داشته باشد، اگر همسرش را دوست داشته باشد به او محبت میکند و اگر دوست نداشته باشد به او ظلم نمیکند. علاوه بر این باید طرف اهلایمان باشد همچنین تناسب عقل و هوش دختر و پسر یکی از موارد مهم برای یک زندگی موفق و پایدار است.»
او اخلاق و خانواده مناسب را از دیگر معیارهای مهم میداند و در کنار آن، بر ضرورت تناسب اقتصادی میان دو طرف تأکید میکند. از نگاه وی، تناسب فرهنگی نیز یکی از عوامل مهم و تعیینکننده در ازدواج است.
با این حال، از نظر این مشاور خانواده، مهمتر از همه این است که دو طرف یکدیگر را بپسندند و به اصطلاح «به دل هم بنشینند».
وی تأکید میکند: «علاقه همیشه حرف اول را میزند؛ این علاقه باید باشد. بعضی میگویند بگذار بروند سر زندگیشان، علاقه شکل میگیرد؛ نه، علاقه سرمایه است.»
این مشاور خانواده تصریح میکند: «من بارها به مراجعین خودم توصیه میکنم: آقا اگر فلانی آمد و هزار پوئن مثبت داشت، ولی به دلت ننشست، خطای بزرگی است که منتظر باشیم بعداً به دل بنشیند. البته که زیبایی و به دل نشستن، برای هر کسی معیارش متفاوت است و باید چاشنی کار باشد.»
بیتردید، انتخاب آگاهانه و مبتنی بر معیارهای عقلانی میتواند نخستین گام برای ساختن یک زندگی مشترک موفق و رسیدن به خوشبختی باشد؛ خوشبختیای که با آنچه از پشت لنز فضای مجازی و شبکههای اجتماعی به نمایش گذاشته میشود، تفاوت دارد و در دل زندگی واقعی ساخته میشود.
