محله قدیمی «شهرکغرب» پساز دو دهه محافظت در برابر «وسوسه تخریبونوسازی»، با تصمیمی که در حال پختوپز در سیستم مدیریتشهری تهران است بزودی درهای آن به روی بسازوبفروشها و برجسازها باز میشود.
«شهرکغرب» اوائل دهه ۴۰ توسط گروهی از معماران آمریکایی و به سبک معماری غرب طراحی شد؛ خانههای ویلایی در خیابانهای عریض و مجموعه محدودی از برجهای مسکونی.
این محله در دهه ۶۰، همزمان با «توزیع زمین با قیمت دولتی بین تعاونیهای مسکن کارگری و کارمندی»، زیربار ساختوسازهای مسکونی ۴طبقه رفت.
از آن زمان تاکنون، این محله همواره از «بارگذاریهای اضافی ساختمانی و جمعیتی» تاحدود زیادی محافظت شد؛
بطوریکه سال ۹۱ با تصویب طرح تفصیلی تهران، محله «شهرکغرب» با برچسب R۲۳۱، به عنوان «بافت مسکونی ارزشمند معاصر» شناخته شد.
براساس مقررات طرح تفصیلی تهران که هنوز هم جاری و برقرار است، ساختمانهای مسکونی «شهرکغرب» مشمول «تثبیت وضع موجود» هستند.
معنای این ضابطه شهری آن است که اگر روزی مالکان یک ساختمان مسکونی در این محله بخواهند بنای قدیمیشان را بازسازی کنند، باید در همان وضعیت ۴ طبقه، نوسازی کنند.
با این حال، از دهه ۸۰ به بعد، به علت کمیابی زمین برای ساخت مسکن در تهران، مدلی تحت عنوان «تخریبومشارکت» یا همان «بکوبوبساز» راه افتاد که با هماهنگی شهرداری، ساختمان قدیمی با دریافت مجوز تخریب میتواند طبقات بیشتری دریافت کند.
مجوز طبقات بیشتر برای نوسازی ساختمان قدیمی، باعث میشود مالکان بدون پرداخت هزینه، معادل ۱.۵ واحدمسکونی قدیمشان، از سازنده واحدهای نوساز دریافت کنند.
سازنده این ساختمانها نیز سود خود را از همان طبقات اضافه و در قالب شراکت با مالکان، دریافت میکند.
طی دو دهه گذشته حدود ۹۷ درصد از پروانههای ساختمانی در تهران با همین مدل «تخریبومشارکت در ساخت» صادر شده است.
«شهرکغرب» اما در همه این ۲۰ سال، اجازه «افزایش ارتفاع ساختمان» را نداشت و همین مانع از آن شده بود که مالکان ساختمانهای ۴طبقه بتوانند با بسازوبفروشها برای نوسازی بنایشان مشارکت کنند.
تدارک «افزایش ارتفاع شهرکغرب از ۵ به ۶»
اکنون اما شنیده شده، مدیریتشهری در تدارک طرحی برای رفع ممنوعیت «افزایش طبقات» در محله شهرکغرب است.
براین اساس گفته میشود، قرار است بزودی طرحی برای «افزایش تراکمساختمانی شهرکغرب از ۵ به ۶ طبقه» به کمیسیون ماده ۵ برود.
اگر این مجوز صادر شود، ساکنان قدیمی «شهرکغرب» بین یک دوراهی قرار میگیرند:
آنها باید بین «تداوم سکونت در محلهای نسبتاً آرام با تراکم جمعیتی پایین» یا «تبدیل محله به سالها کارگاه ساختمانی و در نهایت افزایش ۵۰ درصدی جمعیت بواسطه افزایش تراکمساختمانی»، یک گزینه را انتخاب کنند.
هر چند طی حدود ۱۰ سال گذشته، «تغییرکابری خاموش خیلی از ویلاها» در فازهای۱ تا ۶ شهرکغرب به انواع کسبوکارها، حجم ترافیک در این محله افزایش چشمگیر پیدا کرده است اما «بکوبوبساز» به شکل سراسری در این محله، ترافیک را از این هم بیشتر خواهد کرد.
در عین حال، بخشی از ساکنان شهرکغرب، مدتها در انتظار «ورود بسازوبفروشها» به این محله بودند؛ آنها در این سالها از دوست و اقوام خود شنیده بودند که «طعم اقتصادی تماس بسازوبفروشها با اهالی ساختمانهای کلنگی در نقاط مختلف تهران برای عقد مشارکتساختمانی» چقدر لذتبخش است.
خیلی از ساکنان بناهای قدیمی در شهر تهران، افراد سالخورده بازنشسته هستند و اگر ملک آنها مورد پسند بسازوبفروشها قرار بگیرد، یک «جهش درآمدی در زندگی آنها» بوجود میآید، ضمن آنکه افزایش ارزش دارایی ملکی در جریان تخریبونوسازی نیز موضوع جذاب دیگری است که احتمالاً هیچکس حاضر به چشمپوشی از آن به بهای «آرامش سکونتی» نیست.
