به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، حضرت امیرالمؤمنین علی(ع) میفرمایند: خداوند سبحان اعمال نیک را جز با وجود دو ویژگی نمیپذیرد؛ تقوا، یعنی پرهیز از گناه، و اخلاص، یعنی انجام دادن کار فقط برای خداوند.
شرح: هر عملی که در ظاهر، نیک و خیر به شمار میرود، چه از اعمال واجب مانند نماز و روزه باشد و چه در شمار مستحبات قرار گیرد، باید همراه با دو ویژگی تقوا و اخلاص باشد تا به مرحله پذیرش برسد.
در اینجا لازم است میان باطل بودن یک عمل و پذیرفته نشدن آن تفاوت گذاشت. صحیح بودن عمل با قبول شدن آن یکی نیست. ممکن است فردی یک عمل واجب، مانند نماز یا روزه را با رعایت تمام شرایط شرعی که در رساله آمده است انجام دهد.
در چنین صورتی، تکلیف شرعی از عهده او برداشته شده و عملش صحیح است و باطل به شمار نمیآید؛ اما اگر شخص از گناه دوری نکند، ممکن است نماز و عبادت او به مرحله قبولی نرسد. به عبارت دیگر، آثار و مراتب نماز در وجود او تحقق پیدا نمیکند.
در این روایت، منظور از اخلاص تنها در مقابل ریا نیست؛ یعنی اخلاص فقط این نیست که انسان عبادت خود را برای غیر خدا انجام ندهد، بلکه معنایی فراتر از آن دارد. اخلاص یعنی عمل انسان از تمام جهات، رنگ خدایی داشته باشد و حتی در مرتبهای بالاتر، انگیزههای نفسانی و حتی بهرههای اخروی نیز در آن دخالت نداشته باشد.
یعنی انسان عبادت را نه از ترس جهنم و نه صرفاً به شوق رسیدن به بهشت انجام دهد، بلکه هدف او تنها خداوند باشد.
امام صادق(ع) میفرمایند: اگر انسانی پنجاه سال خداوند را عبادت کند و در تمام این مدت تنها دو رکعت از نمازهای او با اخلاص باشد؛ یعنی خداوند همان دو رکعت را از او بپذیرد، بهشت برای او واجب شده و درهای جهنم به روی او بسته خواهد شد.
حتی در این بیان، بر نهایت کرامت و رحمت خداوند تأکید شده است؛ به این معنا که خداوند سبحان آنقدر کریم و رحیم است که میتواند از میان عبادت پنجاهساله یک انسان، دو رکعت نماز سالم و پذیرفتهشده را فراهم کند؛ برای نمونه، از هر نماز یک حرف را برگزیند تا در نهایت یک نماز کامل شکل بگیرد. همین دو رکعت نماز کامل و مقبول میتواند موجب نجات انسان شود.
البته قبولی اعمال دارای درجات و مراتب مختلفی است و میزان و مرتبه این قبولی نیز به درجه ایمان انسان بستگی دارد.
منبع: پایگاه آیتالله شیخ مجتبی تهرانی(ره)
