خبرگزاری مهر – گروه استان ها: در آستانه سال تحصیلی جدید، وضعیت فضاهای آموزشی در کرمان به عنوان یکی از دغدغه های این استان به خصوص در جنوب و شرق کرمان مطرح است و با وجود پیشرفتهای چشمگیر در سال ۱۴۰۵، آمارها نشان میدهد که هنوز فاصله با وضعیت مطلوب وجود دارد.
بر اساس آخرین آمار، در حال حاضر ۷۰۱ هزار دانشآموز در استان کرمان مشغول به تحصیل هستند که این دانشآموزان در ۶ هزار و ۲۰ مدرسه ثبت نام شدهاند.
جمعیت دانشآموزی شهر کرمان به تنهایی از جمعیت سه استان ایلام، سمنان و کهگیلویه و بویراحمد بیشتر است که این موضوع فشار مضاعفی را بر زیرساختهای آموزشی استان وارد میکند.
پایان دوران مدارس کانکسی
بر اساس اعلام مدیرکل آموزش و پرورش استان کرمان در تیرماه ۱۴۰۵، از ۶ هزار مدرسه موجود در استان کرمان، ۳۰ درصد آنها تخریبی هستند.
یکی از دستاوردهای مهم سال ۱۴۰۵، جمعآوری ۳۸ مدرسه کانکسی مستقل با جمعیت بالای ۱۰ نفردر سطح استان کرمان بوده است، اما با این حال، ۲۸ کلاس کانکسی در کرمان همچنان وجود دارد که طبق وعده مسئولان تاپایان سال برچیده می شوند و همچنین نزدیک به ۱۲۰ مدرسه کانکسی با کمتر از ۱۰ نفر دانشآموز در استان فعال هستند.
مدارس کپری؛ باقیمانده در جنوب و شرق کرمان
مدارس کپری که عمدتاً در مناطق جنوبی و شرقی استان کرمان مانند رودبار جنوب پراکنده هستند، همچنان یکی از مشکلات باقیمانده محسوب میشوند.
بر اساس آمارهای موجود، ۴۶ مدرسه کپری در استان کرمان وجود دارد و در شهرستان رودبار جنوب، ۸ مدرسه کپری شناسایی شده که بر اساس برنامهریزیها، تا یک سال آینده برچیده خواهند شد.
مدارس چادری و عشایری
علاوه بر مدارس کپری و کانکسی، تعداد ۱۸۱ مدرسه در چادردایر میشوند.
همچنین بیش از ۱۷ هزار دانشآموز در مدارس عشایری استان تحصیل میکنند. ۱۱ مدرسه سنگی و ناایمن در مناطق عشایری نیز با حمایت بنیاد علوی در حال جایگزینی با ساختمانهای ایمن هستند.
سرانه فضای آموزشی؛ پایینتر از میانگین کشوری
میانگین سرانه فضای آموزشی در استان کرمان ۵.۰۲ مترمربع است که از میانگین کشوری (۵.۶ مترمربع) پایینتر است و شهرستانهای رودبار جنوب، ریگان و منوجان در فهرست مناطق دارای سرانه پایینتر از حد استاندارد قرار دارند.
نهضت مدرسهسازی و جهش دو برابری
در مقابل این مشکلات، اقدامات گستردهای برای نوسازی مدارس در سال ۱۴۰۵ در حال انجام است و بر اساس اعلام استاندار کرمان در شهریور ۱۴۰۵، حدود ۲۰۰ پروژه مدرسهسازی در استان در حال اجراست که ۸۰ پروژه از این تعداد تا اول مهرماه به بهرهبرداری میرسد.
در قالب نهضت ملی مدرسهسازی، ۱۹۱ پروژه شامل یک هزار و ۳۸۵ کلاس درس به عنوان اولویتهای اصلی استان تعریف شده است. همچنین ۱۲۲ پروژه آموزشی شامل ۶۷۵ کلاس درس تا مهرماه ۱۴۰۵ تحویل داده خواهد شد.
نکته قابل توجه، جهش در ساخت مدارس است؛ به گونهای که در ۶ ماه نخست سال ۱۴۰۴، تعداد ۴۰ مدرسه به بهرهبرداری رسیده بود، اما این رقم در ۶ ماه نخست سال ۱۴۰۵ به ۸۰ مدرسه خواهد رسید.
محمد علی طالبی، استاندار کرمان با اشاره به مشارکت بنگاههای اقتصادی در حوزه مسئولیت اجتماعی تأکید کرده که انتظار از صنایع و معادن برای مشارکت در مدرسهسازی بیشتر است و سایر بنگاههای اقتصادی نیز باید بر اساس اولویتهای استان وارد میدان شوند.
ارتقای کیفیت زیستبوم آموزشی در استان کرمان، نیازمند عبور از رویکردهای سنتی و اتخاذ راهبردهای نوین در تأمین مالی و استانداردهای ساخت است.
مدیرکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس این استان، در گفتگو با خبرنگار مهر در تشریح آخرین وضعیت زیرساختهای آموزشی، ضمن ترسیم چالشهای ساختاری موجود، از شتابگیری پروژههای عمرانی با تکیه بر ظرفیتهای بخش صنعت و مشارکتهای مردمی خبر داد.
محمد واعظینژاد، با اشاره به شکاف موجود در سرانه فضای آموزشی استان کرمان نسبت به میانگین کشوری، هشدار داد که حدود ۲۰ درصد از مدارس استان در زمره بناهای فرسوده قرار دارند و نیازمند مداخلات اساسی شامل تخریب و نوسازی هستند.
با این حال، وی ریشه اصلی استهلاک زودرس فضاهای آموزشی را نه صرفاً در گذر زمان، بلکه در فقدان منابع پایدار نگهداری دانست.
وی با تشریح این آسیبشناسی توضیح داد: در صورت تزریق مستمر اعتبارات نگهداری، عمر مفید ساختمانهای آموزشی بهراحتی قابل تمدید است؛ اما در غیاب این حمایت مالی پیوسته، برخی از این بناها پیش از رسیدن به آستانه ۳۰ سالگی، نیازمند بازسازیهای پرهزینه و اساسی میشوند.
علیرغم این مشکلات، پروژههای عمرانی آموزشوپرورش استان کرمان در مسیر تسریع قرار گرفته است.
واعظینژاد، اعلام کرد که از مجموع ۳۹۱ پروژه فعال تعریفشده در سطح استان، ۱۲۲ طرح تا اول مهرماه به بهرهبرداری رسیده و در اختیار دانشآموزان قرار میگیرد و نقشه راه تکمیل مابقی پروژهها نیز تا مهرماه سال ۱۴۰۶ ترسیم شده است.
نکته حائز اهمیت در این روند، تنوعبخشی به سبد تأمین مالی است. به گفته مدیرکل نوسازی مدارس استان کرمان، با پیگیریهای مستقیم استاندار و ایجاد اجماع محلی، تفاهمنامههای راهبردی با شرکتهای بزرگ صنعتی و معدنی استان منعقد شده است.
این اقدام در کنار تعهد یکهزار میلیارد تومانی خیرین مدرسهساز در سال گذشته، موتور محرک اصلی به سرانجام رساندن این حجم از پروژهها بوده است.
استانداردسازی ایمنی و طرح شادابسازی فضاهای آموزشی
وی گفت: در موازات ساختوسازهای جدید، بهسازی و ایمنسازی فضای موجود نیز در اولویت قرار دارد.
در سال گذشته، یک پویش گسترده برای حذف بخاریهای پرخطر و استانداردسازی سیستمهای گرمایشی و سرمایشی در یکهزار کلاس درس اجرا شد و همزمان، عملیات عمرانی گستردهای شامل اجرای ۲۵۰ هزار مترمربع عایق کاری و آسفالتریزی ۲۰ هزار مترمربع از محوطه مدارس انجام پذیرفت.
واعظینژاد، همچنین از اجرای طرح «شادابسازی فضای آموزشی» با بهرهگیری از ظرفیت نیروهای جهادی خبر داد که شامل رنگآمیزی داخلی کلاسها و بهسازی تجهیزات است.
با این وجود، نیازهای انباشتهشده همچنان قابلتوجه است؛ بهطوریکه حدود ۲ هزار کلاس درس دیگر در صف استانداردسازی سیستمهای تهویه قرار دارند و بسیاری از محوطهها نیز نیازمند روکش آسفالت هستند که بخشی از این نیازها در بودجه عملیاتی سال ۱۴۰۵ پیشبینی شده است.
مدیرکل نوسازی مدارس کرمان به تغییر پارادایم در مهندسی مدارس جدید اشاره کرد و خاطرنشان کرد: در پروژههای نسل جدید، علاوه بر رعایت ضوابط تراکم دانشآموزی، مؤلفههایی نظیر هوشمندسازی، استفاده از روشهای صنعتیسازی و رعایت الگوهای معماری ایرانی-اسلامی به استانداردهای الزامی تبدیل شدهاند.
این در حالی است که به نظر می رسد پراکندگی مدارس در کرمان نیز متناسب با رشد جمعیت برخی از مناطق شهر متناسب نبوده است، بطوریکه در غرب شهر کرمان شاهد کمبود مدارس هستیم.
افزایش اعتبارات مدرسه سازی در کرمان ضروری است
مدیرکل آموزش و پرورش استان کرمان در گفتگو با خبرنگار مهر گفت: استان کرمان اماده برگزاری حضوری کلاس های درس از ابتدای مهر ماه است و مدارس با تلاش صورت گرفته آماده هستند.
محمدرضا فرحبخش، افزود: شاهد برخی از عقب ماندگی ها در زمینه افزایش سرانه آموزشی در استان کرمان هستیم و متناسب با رشد جمعیت مدرسه سازی در گذشته انجام نشده است.
وی ادامه داد: برای جبران این عقبماندگیها و رساندن سرانه فضای آموزشی شهر کرمان به میانگین کشوری و حد مطلوب، به حدود ۳۰ همت اعتبار نیاز داریم.
مدیرکل آموزش و پرورش استان کرمان با اشاره به وجود ۷۰۱ هزار دانشآموز در سطح استان کرمان، ضرورت مشارکت خیران، دستگاههای اجرایی و صنایع برای توسعه زیرساختها را حیاتی دانست.
فرحبخش، همچنین به بهبود برخی شاخصها اشاره کرد و گفت: خوشبختانه نرخ تکرار پایه و تعداد دانشآموزان بازمانده از تحصیل در استان بهبود یافته است.
وی افزود: همچنین در بخش هزینههای سرویس مدارس روستایی، بودجه از ۶.۴ میلیارد تومان در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ به ۸۱ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۴-۱۴۰۵ افزایش یافته است.
به گفته وی علاوه بر این، در سال گذشته ۲۱۰ میلیارد تومان سرانه غذایی برای خوابگاههای دانشآموزی استان پرداخت شده است.
باید گفت: با وجود پیشرفتهای چشمگیر در سال ۱۴۰۵ و جهش دو برابری در ساخت مدارس، همچنان چالشهای جدی در حوزه فضاهای آموزشی استان کرمان باقی مانده است.
وجود ۱۸۰۰ مدرسه تخریبی، ۲۸ کلاس کانکسی در مرکز استان کرمان، ۴۶ مدرسه کپری در جنوب استان و سرانه پایین فضای آموزشی، نشاندهنده فاصله قابلتوجه استان با وضعیت مطلوب است.
انتظار میرود با ادامه نهضت مدرسهسازی و مشارکت گسترده تر بنگاههای اقتصادی، هرچه سریعتر شاهد کاهش این فاصله و تحقق عدالت آموزشی در تمام نقاط استان کرمان باشیم.
