دیدن یک موقعیت شورت چند صد میلیون دلاری در بازار بیت کوین یا اتریوم در نگاه اول میتواند این تصور را ایجاد کند که یک سرمایهگذار بزرگ منتظر سقوط قیمتهاست. اما در بازار مشتقات، ماجرا همیشه به این سادگی نیست. بسیاری از شرکتهای معاملاتی و بازارسازان از موقعیتهای شورت نه برای شرطبندی روی کاهش قیمت، بلکه بهعنوان بخشی از استراتژیهای خنثی نسبت به بازار استفاده میکنند.
یکی از شناختهشدهترین این روشها «معامله مبنا» است؛ استراتژیای که در آن معاملهگر میتواند بدون وابستگی مستقیم به صعود یا سقوط بیت کوین، از اختلاف میان بازار نقدی و مشتقات یا از پرداختهای فاندینگ درآمد کسب کند.
نمونه روشنی از این رفتار در اواخر اوت ۲۰۲۶ دیده شد. براساس تحلیل کویندسک (CoinDesk) با استناد به دادههای آنچین میتوان فهمید که بازیگران بزرگی مانند آبراکساس کپیتال، فاسانارا کپیتال و وینترمیوت موقعیتهای شورت بزرگی در بازار مشتقات ایجاد کردهاند؛ اما بررسی سایر موقعیتهای آنها نشان میدهد این شورتها الزاماً به معنای پیشبینی سقوط بازار نیستند.
استراتژی نهنگها؛ چطور بدون پیشبینی جهت قیمت درآمد کسب میکنند؟
برای درک این استراتژی، فرض کنید یک شرکت معاملاتی ۱۰ میلیون دلار بیت کوین در بازار اسپات خریداری میکند. اگر قیمت بیت کوین ۱۰ درصد افزایش پیدا کند، ارزش این دارایی تقریباً یک میلیون دلار بیشتر میشود. اگر قیمت ۱۰ درصد افت کند نیز تقریباً همین مقدار زیان ایجاد خواهد شد.
حالا همان شرکت همزمان در بازار فیوچرز یا پرپچوال، یک موقعیت شورت ۱۰ میلیون دلاری باز میکند. در این حالت، اگر بیت کوین رشد کند، سود موقعیت اسپات تقریباً با زیان موقعیت شورت خنثی میشود. اگر قیمت کاهش پیدا کند نیز زیان اسپات با سود شورت جبران خواهد شد.
بنابراین هدف معاملهگر دیگر پیشبینی قیمت بیت کوین نیست. چیزی که برای او اهمیت دارد، درآمدی است که از تفاوت قیمت بازارها یا از فاندینگ ریت دریافت میکند.
نمونهای از اجرای چنین ساختاری در اواخر اوت ۲۰۲۶ مشاهده شد. بر اساس دادههای ردیابیشده توسط لوکآنچین (Lookonchain)، آبراکساس کپیتال (Abraxas Capital)، فاسانارا (Fasanara Capital) و وینترمیوت (Wintermute) در مجموع موقعیتهای شورت بزرگی روی بیت کوین و اتریوم در هایپرلیکویید داشتند. همزمان، دادههای آرکهام نشان میداد آبراکساس مقدار قابلتوجهی اتریوم نقدی نیز از بایننس خارج کرده است.
قرار گرفتن این دو فعالیت در کنار یکدیگر اهمیت زیادی دارد: وجود یک شورت بزرگ بهتنهایی نمیتواند ثابت کند که یک نهنگ انتظار سقوط بازار را دارد. برای تشخیص جهت واقعی معامله باید موقعیتهای اسپات، فیوچرز، آپشن و سایر بخشهای پرتفوی نیز بررسی شوند.
معامله مبنا چیست و چطور از آن درآمد کسب میکنند؟
این رویکرد با نام معامله مبنا (Basis Trade) یا در برخی ساختارها Cash and Carry شناخته میشود. معاملهگر در سادهترین حالت، دارایی را در بازار اسپات خریداری میکند و در مقابل، موقعیت شورت تقریباً هماندازهای در بازار مشتقات میگیرد.
به دلیل جهت مخالف این دو موقعیت، بخش بزرگی از ریسک تغییر قیمت خنثی میشود. در قراردادهای پرپچوال، یکی از منابع درآمد این استراتژی میتواند فاندینگ ریت (Funding Rate) باشد.
فاندینگ ریت پرداخت دورهای میان معاملهگران لانگ و شورت است. وقتی تقاضا برای موقعیتهای لانگ زیاد باشد، فاندینگ معمولاً مثبت میشود و دارندگان لانگ به دارندگان شورت پول پرداخت میکنند. در چنین شرایطی، معاملهگری که در بازار اسپات دارایی دارد و همزمان همان مقدار را شورت کرده است، میتواند بدون داشتن موقعیت جهتدار بزرگ، این پرداختها را دریافت کند.
البته این درآمد تضمینشده نیست. فاندینگ ریت میتواند کاهش پیدا کند یا حتی منفی شود و هزینه معامله، کارمزدها، اختلاف قیمت بازارها، ریسک لیکوییدشدن و ریسک طرف مقابل نیز باید در محاسبات لحاظ شوند.
فاندینگ ریت چگونه این استراتژی را سودآور میکند؟
میزان جذابیت این استراتژی ثابت نیست و مستقیماً به شرایط بازار مشتقات بستگی دارد. هرچه معاملهگران بیشتری با اهرم روی افزایش قیمت شرطبندی کنند، معمولاً فشار بیشتری برای مثبتشدن فاندینگ ریت ایجاد میشود و دریافت آن برای معاملهگران شورت جذابتر خواهد شد.
برای نمونه، در مقطع مورد بررسی، دادههای بازار نشان میداد فاندینگ بیت کوین دوباره به محدوده مثبت بازگشته است. پروتکل ایجیس (Aegis) میانگین سالانه ۳۰روزه فاندینگ پرپچوال بیت کوین را در ۲۴ اوت حدود ۶.۷ درصد و میانگین ۷روزه را حدود ۸.۷ درصد اعلام کرده بود.
این اعداد را نباید بهعنوان نرخ دائمی یا سود قطعی معامله مبنا در نظر گرفت. بازده این استراتژی دائماً همراه با میزان اهرم، تقاضای بازار و فاندینگ ریت تغییر میکند. برای مثال، در دورههایی که فاندینگ نزدیک صفر یا منفی میشود، بخش مهمی از جذابیت این معامله نیز از بین میرود.
به همین دلیل، مؤسسات معمولاً زمانی سرمایه بیشتری وارد چنین استراتژیهایی میکنند که اختلاف قیمت بازارها یا نرخ فاندینگ به اندازهای باشد که پس از کسر هزینهها همچنان بازده مناسبی ایجاد کند.
فعالیت در CME چه اطلاعاتی به ما میدهد؟
معاملات مبنا تنها به صرافیهای ارز دیجیتال یا پلتفرمهای آنچین محدود نیست. بازار فیوچرز بیت کوین بورس کالای شیکاگو (CME) نیز یکی از مهمترین محلهای اجرای چنین معاملات آربیتراژی و پوشش ریسک برای مؤسسات است.
در اواخر اوت، افزایش قابلتوجهی در بهره باز قراردادهای فیوچرز بیت کوین CME مشاهده میشد. با این حال، افزایش بهره باز بهتنهایی مشخص نمیکند که سرمایهگذاران انتظار افزایش یا کاهش قیمت را دارند؛ زیرا یک قرارداد فیوچرز میتواند بخشی از معامله جهتدار، پوشش ریسک یا یک استراتژی مبنا باشد.
به همین دلیل، برای تفسیر فعالیت سرمایهگذاران بزرگ باید مجموعهای از اطلاعات شامل موقعیت خالص معاملهگران، معاملات اسپات، قراردادهای آتی و در صورت امکان بازار آپشن بررسی شود.
آیا معامله مبنا واقعاً بدون ریسک است؟
خنثی بودن نسبت به جهت بازار به معنای بدون ریسک بودن معامله نیست. معامله مبنا میتواند ریسک نوسان قیمت را تا حد زیادی کاهش دهد، اما همچنان چند ریسک مهم باقی میماند.
اگر معاملهگر برای موقعیت شورت از اهرم بالا استفاده کرده باشد، جهش سریع قیمت میتواند قبل از آنکه سود موقعیت اسپات بتواند زیان را جبران کند، باعث لیکوییدشدن قرارداد شود. تغییر شدید فاندینگ ریت، اختلاف قیمت بین صرافیها، کارمزد معاملات، ریسک قرارداد هوشمند و ریسک نگهداری سرمایه در صرافی نیز از دیگر عوامل مهم هستند.
بنابراین استراتژیهایی که برای شرکتهای حرفهای با زیرساخت معاملاتی، سرمایه بزرگ و مدیریت ریسک دقیق قابل اجرا هستند، الزاماً برای معاملهگران خرد «سود بدون دردسر» محسوب نمیشوند.
جمعبندی
مهمترین نتیجهای که میتوان از رفتار بازارسازان و صندوقهای حرفهای گرفت این است که اندازه یک موقعیت شورت بهتنهایی اطلاعات کافی درباره دیدگاه معاملهگر نسبت به آینده قیمت ارائه نمیکند.
یک کیف پول ممکن است صدها میلیون دلار بیت کوین یا اتریوم را شورت کرده باشد، اما در طرف دیگر معامله، همان مقدار دارایی نقدی در اختیار داشته باشد. در چنین حالتی، هدف اصلی میتواند دریافت فاندینگ، کسب سود از اختلاف قیمت بازارها یا پوشش ریسک یک پرتفوی دیگر باشد.
به همین دلیل، هنگام بررسی دادههای آنچین و موقعیت نهنگها بهتر است به جای نتیجهگیری مستقیم از یک پوزیشن شورت یا لانگ، کل ساختار معامله بررسی شود. گاهی چیزی که در ظاهر یک شرط بزرگ روی سقوط بازار به نظر میرسد، در واقع یکی از خنثیترین معاملات موجود در بازار است.
