به گزارش تابناک؛ دانشمندان از مدار ماه شواهد محکمی پیدا کرده‌اند که نشان می‌دهد زیر سطح این کره، غار‌ها و لوله‌های گدازه‌ای (تونل‌هایی که گدازه در زیر سطح ایجاد می‌کند) وجود دارند. این مکان‌ها روزی می‌توانند فضانوردان را از تابش و تغییرات شدید دما محافظت کنند.
ناسا طرحی به رهبری مؤسسه علوم سیاره‌ای (PSI) را انتخاب کرده است تا بررسی کند آیا این غار فقط همان دهانه است یا تونلی بزرگ‌تر در زیر سطح ماه از آن دهانه ادامه پیدا می‌کند.
ابزار‌ها چگونه غار را پیدا می‌کنند؟
این طرح از یک فرودگر (پایگاه ثابت روی سطح ماه) و یک ماه‌نورد (وسیله متحرک روی سطح ماه) برای حمل ابزار‌ها استفاده می‌کند. رادار نفوذکننده در زمین با امواج رادیویی ساختار‌های مدفون را بررسی می‌کند و حسگر‌های لرزه‌ای ثبت می‌کنند که لرزش‌های عمدی چگونه در زمین منتشر می‌شوند.
گروه پژوهشی این داده‌ها را با اندازه‌گیری‌های گرانشی و تصاویر دوربین از سطح و دیواره‌های دهانه ترکیب می‌کند تا مواد اطراف را بررسی و اندازه هر حفره‌ای را که پیدا کند تخمین بزند.
ثان پوتزیگ (Than Putzig)، سرپرست طرح جی‌آی‌اِم‌اِل‌آی (GIMLI؛ ابزار‌های ژئوفیزیکی برای بررسی دهانه ماریوس) و دانشمند ارشد مؤسسه علوم سیاره‌ای، گفت: مدت‌ها آرزو داشتم روش‌های لرزه‌ای فعال را به علوم سیاره‌ای بازگردانم، چون از زمان بررسی‌های لرزه‌ای فضانوردان آپولو روی ماه، این کار انجام نشده است. ترکیب این روش با رادار نفوذکننده در زمین و اندازه‌گیری‌های گرانشی، درک ما را از ویژگی‌های زیرسطحی ماه بسیار بهبود می‌بخشد؛ از جمله تشخیص احتمالی لوله گدازه‌ای که از دهانه تپه ماریوس امتداد می‌یابد.
چه کسی تجهیزات را می‌سازد؟
شرکت هانی‌بی رباتیکس (Honeybee Robotics)، از شرکت‌های زیرمجموعه بلو اوریجین (Blue Origin)، بخش زیادی از تجهیزات، از جمله ابزار‌های سیستم لرزه‌ای، گرانش‌سنج و دوربین‌ها، را می‌سازد. این شرکت به‌عنوان شریک تجاری مؤسسه علوم سیاره‌ای، مدیریت طرح را هم بر عهده دارد، همه ابزار‌ها را روی فرودگر و ماه‌نورد نصب می‌کند و عملیات سطح ماه را به‌طور مشترک با این مؤسسه رهبری می‌کند.
همکاری بین‌المللی و تأمین بودجه
آژانس فضایی نروژ رادار نفوذکننده در زمین را تأمین می‌کند و در این کار با مؤسسه علوم سیاره‌ای همکاری خواهد کرد. پژوهشگرانی از دانشگاه ایالتی بویزی، دانشگاه جانز هاپکینز، مؤسسه قمری و سیاره‌ای و دانشگاه اُسلو نیز در این طرح مشارکت دارند.
ناسا بودجه طرح جی‌آی‌اِم‌اِل‌آی را از طریق یکی از برنامه‌های خود برای ارسال ابزار‌های علمی به سطح ماه تأمین می‌کند. در این برنامه، فضاپیما‌ها و فرودگر‌ها توسط شرکت‌های تجاری تأمین می‌شوند. یکی از این شرکت‌ها، فرودگر و ماه‌نورد این طرح را خواهد ساخت.
آماندا هِندریکس (Amanda Hendrix)، مدیر مؤسسه علوم سیاره‌ای، گفت: جی‌آی‌اِم‌اِل‌آی نمونه‌ای از همان علوم سیاره‌ای جاه‌طلبانه‌ای است که مؤسسه ما برای پیگیری آن ساخته شده. گروه ثان پرسشی علمی را که سال‌ها از مدار مطالعه کرده‌ایم برداشته و راهی برای بررسی مستقیم آن روی ماه توسعه داده است. ما هیجان‌زده‌ایم که این طرح را رهبری و با ناسا و هانی‌بی رباتیکس همکاری می‌کنیم تا درباره ماه و گذشته آتشفشانی آن بیشتر بدانیم.
سابقه آتشفشانی در دیواره‌های دهانه
دهانه تپه ماریوس حفره‌ای بزرگ در یکی از متنوع‌ترین مناطق آتشفشانی ماه است. دیواره‌های این حفره لایه‌هایی از گدازه و رگولیت (خاک و مواد سست سطح ماه) را نشان می‌دهد که معمولاً زیر زمین پنهان‌اند. مطالعه این لایه‌ها می‌تواند نشان دهد گدازه در طول تاریخ طولانی آتشفشانی این منطقه چگونه حرکت کرده و آیا بین فوران‌ها فاصله‌های طولانی وجود داشته است یا نه. اگر جی‌آی‌اِم‌اِل‌آی غار یا لوله گدازه‌ای پیدا کند، داخل آن ممکن است شواهدی از فعالیت آتشفشانی باستانی باقی مانده باشد.
گرِت مورگان (Gareth Morgan)، دانشمند ارشد مؤسسه علوم سیاره‌ای و معاون محقق اصلی جی‌آی‌اِم‌اِل‌آی، توضیح داد: تأیید یک لوله گدازه قابل‌توجه به ما نشان می‌دهد آتشفشان‌های ماه چگونه کار می‌کردند. دانشمندان لوله‌های گدازه روی زمین را به‌خوبی می‌شناسند؛ بنابراین شناسایی آنها روی ماه یعنی می‌توانیم از این دانش برای درک بهتر تاریخ ماه استفاده کنیم.
حتی اگر جی‌آی‌اِم‌اِل‌آی هیچ غار یا لوله گدازه‌ای پیدا نکند، داده‌های آن می‌تواند به توضیح نحوه شکل‌گیری این حفره و تاریخ آتشفشانی آن کمک کند.
منبع: وبگاه سای‌تِک‌دِیلی
