به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین میگرن معمولاً به‌شکل حمله‌های تکرارشونده بروز می‌کند. درد در بسیاری از افراد ضربان‌دار است و یک طرف سر را درگیر می‌کند، اما ممکن است در هر دو طرف سر نیز احساس شود. شدت حمله‌ها متفاوت است و گاهی انجام فعالیت‌های معمول را دشوار می‌کند.
بر اساس اطلاعات سازمان جهانی بهداشت، حمله میگرنی در بزرگسالان معمولاً بین ۴ تا ۷۲ ساعت طول می‌کشد. مدت و شدت حمله در افراد مختلف یکسان نیست و برخی مبتلایان پیش از شروع سردرد یا پس از پایان آن نیز علائمی را تجربه می‌کنند.
تشخیص میگرن بر اساس بررسی الگوی سردرد، علائم همراه و سابقه پزشکی انجام می‌شود. بنابراین، هر سردرد شدید یا ضربان‌داری را نمی‌توان بدون ارزیابی پزشکی میگرن دانست.
علائم سردرد میگرنی چیست؟
نشانه‌های میگرن از فردی به فرد دیگر متفاوت‌اند، اما چند علامت در میان مبتلایان شایع‌تر است.
درد ضربان‌دار سر
درد میگرنی معمولاً متوسط تا شدید است و ممکن است در یک طرف سر احساس شود. فعالیت‌هایی مانند راه‌رفتن سریع یا بالا رفتن از پله‌ها گاهی آن را تشدید می‌کنند. بااین‌حال، بعضی افراد درد را در دو طرف سر تجربه می‌کنند.
حساسیت به نور و صدا
نور شدید، صدای بلند و گاهی بوهای تند ممکن است هنگام حمله آزاردهنده باشند. به همین دلیل، بسیاری از افراد مبتلا ترجیح می‌دهند در محیطی آرام و کم‌نور استراحت کنند.
تهوع و استفراغ
تهوع از علائم رایج میگرن است و گاهی با استفراغ همراه می‌شود. این وضعیت ممکن است خوردن غذا و نوشیدن مایعات را دشوار کند.
خستگی و تغییرات خلقی
برخی افراد پیش از شروع درد، خستگی، بی‌حوصلگی، تحریک‌پذیری یا تغییر اشتها را تجربه می‌کنند. پس از پایان حمله نیز ممکن است برای مدتی احساس ضعف یا دشواری در تمرکز داشته باشند.
اورای میگرنی چیست؟
اورا به مجموعه‌ای از علائم عصبی موقت گفته می‌شود که معمولاً پیش از سردرد یا هم‌زمان با آن بروز می‌کنند. دیدن نورهای چشمک‌زن، خطوط زیگزاگی، نقاط نورانی یا بخش‌هایی تار در میدان دید از نشانه‌های احتمالی اوراست. گزگز و بی‌حسی نیز ممکن است رخ دهد.
اورا در همه مبتلایان وجود ندارد. این علائم معمولاً به‌تدریج ظاهر می‌شوند و هر علامت اغلب بین ۵ تا ۶۰ دقیقه طول می‌کشد. اگر اختلال بینایی، بی‌حسی یا مشکل گفتاری برای نخستین بار رخ دهد، ناگهانی باشد یا با الگوی همیشگی فرد تفاوت داشته باشد، باید احتمال علت‌های دیگر بررسی شود.
علت میگرن چیست و چه عواملی آن را تحریک می‌کنند؟
علت دقیق میگرن هنوز به‌طور کامل شناخته نشده است. پژوهش‌ها نشان می‌دهند فعالیت شبکه‌های عصبی مغز و سازوکارهای انتقال پیام‌های درد در بروز آن نقش دارند. عوامل ژنتیکی نیز مؤثرند؛ به همین دلیل، سابقه خانوادگی می‌تواند احتمال ابتلا را افزایش دهد.
میگرن صرفاً نتیجه استرس یا مشکلی در رگ‌های مغزی نیست. در بسیاری از افراد، ترکیبی از زمینه‌های زیستی و عوامل محیطی در بروز حمله‌ها نقش دارد.
مهم‌ترین محرک‌های احتمالی عبارت‌اند از:
- کم‌خوابی یا تغییر برنامه خواب: خواب ناکافی و نامنظم ممکن است زمینه حمله را فراهم کند.
- استرس: فشار روانی یا تغییرات شدید در سطح استرس ممکن است در بعضی افراد محرک باشد.
- گرسنگی و حذف وعده‌های غذایی: فاصله طولانی میان وعده‌ها می‌تواند احتمال سردرد را افزایش دهد.
- کم‌آبی بدن: نوشیدن ناکافی آب ممکن است سردرد را تشدید کند.
- نور شدید و بوهای تند: نورهای چشمک‌زن، عطرهای قوی و بعضی صداها برای برخی افراد آزاردهنده‌اند.
- تغییرات هورمونی: نوسان هورمون‌ها، به‌ویژه حوالی دوره قاعدگی، ممکن است بر حمله‌ها اثر بگذارد.
- تغییر در مصرف کافئین: مصرف زیاد کافئین یا قطع ناگهانی آن می‌تواند در بعضی افراد باعث سردرد شود.
- برخی خوراکی‌ها: محرک‌های غذایی در افراد مختلف متفاوت‌اند و یک خوراکی مشخص لزوماً برای همه مشکل‌ساز نیست.
برای شناسایی عوامل شخصی، زمان شروع سردرد، کیفیت خواب، وعده‌های غذایی و شرایط روزانه را ثبت کنید. حذف گسترده مواد غذایی بدون شواهد مشخص ضروری نیست و ممکن است رژیم غذایی را بی‌دلیل محدود کند.
هنگام شروع حمله میگرن چه کار کنیم؟
اگر فرد پیش‌تر میگرن داشته و علائم آشنای حمله در او ظاهر شده است، رعایت چند نکته ممکن است به کاهش ناراحتی کمک کند:
- در محیط آرام استراحت کنید: اتاقی کم‌نور و ساکت می‌تواند حساسیت به نور و صدا را کمتر کند. در صورت امکان، استفاده از تلفن همراه و حضور در محیط‌های پرسروصدا را محدود کنید.
- از کمپرس خنک استفاده کنید: قراردادن پارچه خنک روی پیشانی ممکن است تسکین موقتی ایجاد کند. یخ را مستقیماً روی پوست نگذارید.
- مایعات کافی بنوشید: تأمین مایعات اهمیت دارد، به‌ویژه اگر فرد به‌دلیل تهوع کمتر آب نوشیده باشد. استفراغ مکرر یا ناتوانی در نگه‌داشتن مایعات نیازمند ارزیابی پزشکی است.
- دارو را طبق دستور مصرف کنید: اگر پزشک دارویی برای کنترل حمله تجویز کرده است، آن را مطابق دستور مصرف کنید. انتخاب دارو به شدت درد، بیماری‌های زمینه‌ای، داروهای دیگر و شرایط فرد بستگی دارد.
این اقدامات برای کنترل علائم به کار می‌روند و جایگزین بررسی پزشکی نیستند؛ به‌خصوص اگر سردرد تازه، غیرمعمول یا شدیدتر از حمله‌های قبلی باشد.
روش‌های درمان میگرن چیست؟
درمان میگرن معمولاً دو هدف دارد: کنترل حمله‌های فعلی و کاهش تعداد یا شدت حمله‌های آینده. پزشک با توجه به سابقه فرد، دفعات سردرد، علائم همراه و وضعیت سلامت او درباره روش مناسب تصمیم می‌گیرد.
درمان حمله میگرنی
برای تسکین حمله ممکن است از مسکن‌های مناسب یا داروهای اختصاصی میگرن استفاده شود. اگر تهوع و استفراغ شدید باشد، کنترل این علائم نیز اهمیت دارد.
مصرف مکرر بعضی مسکن‌ها یا داروهای میگرن می‌تواند به سردرد ناشی از مصرف بیش‌ازحد دارو منجر شود. اگر مرتب به دارو نیاز پیدا می‌کنید، با پزشک درباره برنامه درمانی مشورت کنید و دوز دارو را خودسرانه افزایش ندهید.
درمان پیشگیرانه
برای افرادی که حمله‌های مکرر، شدید یا مختل‌کننده فعالیت‌های روزانه دارند، ممکن است داروهای پیشگیرانه تجویز شود. هدف این درمان کاهش دفعات و شدت حمله‌هاست، نه تسکین فوری درد.
انتخاب دارو به شرایط هر فرد بستگی دارد. بیماری‌های زمینه‌ای، داروهای مصرفی و احتمال بارداری از عواملی هستند که می‌توانند بر تصمیم پزشک اثر بگذارند.
چگونه احتمال حمله‌های میگرنی را کاهش دهیم؟
هیچ روش روزمره‌ای نمی‌تواند از همه حمله‌های میگرنی جلوگیری کند، اما ایجاد عادت‌های منظم ممکن است به کنترل بهتر آن کمک کند:
۱. خواب منظم داشته باشید. ساعت خواب و بیداری را تا حد امکان ثابت نگه دارید.
۲. وعده‌های غذایی را حذف نکنید. غذاخوردن در زمان‌های نسبتاً مشخص به جلوگیری از گرسنگی طولانی‌مدت کمک می‌کند.
۳. آب کافی بنوشید. نیاز بدن به مایعات با توجه به فعالیت، آب‌وهوا و وضعیت سلامت متفاوت است.
۴. فعالیت بدنی متناسب داشته باشید. پیاده‌روی و ورزش منظم با شدت مناسب می‌توانند بخشی از برنامه مراقبت باشند. بهتر است شدت فعالیت را به‌تدریج افزایش دهید.
۵. برای مدیریت استرس وقت بگذارید. تمرین‌های تنفسی، استراحت کوتاه و روش‌های آرام‌سازی ممکن است برای برخی افراد مفید باشند.
۶. دفترچه سردرد تهیه کنید. تاریخ و مدت حمله، علائم، کیفیت خواب، خوراکی‌ها و داروهای مصرفی را یادداشت کنید. این اطلاعات می‌توانند به شناسایی الگوهای احتمالی و تصمیم‌گیری بهتر پزشک کمک کنند.
تفاوت میگرن با سردرد معمولی چیست؟
سردرد تنشی یکی از انواع شایع سردرد است که معمولاً به‌شکل فشار یا احساس سفتی در دو طرف سر توصیف می‌شود. درد آن اغلب خفیف تا متوسط است و معمولاً به اندازه میگرن با تهوع یا حساسیت شدید به نور و صدا همراه نیست.
در مقابل، میگرن می‌تواند درد ضربان‌دار متوسط تا شدید ایجاد کند و فعالیت بدنی معمول نیز گاهی آن را تشدید می‌کند. تهوع، حساسیت به نور و صدا و اورا از علائمی هستند که ممکن است به تشخیص میگرن کمک کنند.
البته این تفاوت‌ها قطعی نیستند و علائم انواع سردرد ممکن است با هم هم‌پوشانی داشته باشند. تشخیص دقیق، به‌ویژه در سردردهای جدید یا در صورت تغییر الگوی سردرد، باید با ارزیابی پزشکی انجام شود.
چه زمانی سردرد نیازمند مراجعه فوری به پزشک است؟
بیشتر حمله‌های میگرنی با برنامه درمانی مناسب قابل کنترل‌اند، اما بعضی سردردها ممکن است نشانه یک مشکل جدی باشند. در صورت بروز هر یک از نشانه‌های زیر، فوراً از خدمات اورژانسی کمک بگیرید:
- سردرد ناگهانی و بسیار شدید که در مدت کوتاهی به اوج می‌رسد؛
- ضعف یا بی‌حسی ناگهانی یک طرف بدن، افتادگی صورت یا اختلال در صحبت‌کردن؛
- از دست دادن ناگهانی بینایی، اختلال شدید تعادل یا گیجی؛
- سردرد همراه با تب بالا و سفتی گردن؛
- سردرد شدید پس از ضربه به سر، به‌ویژه اگر با علائم دیگری همراه باشد.
اگر سردردها به‌تدریج بیشتر یا شدیدتر شده‌اند، دفعات آن‌ها افزایش یافته یا برای کنترلشان مرتب به دارو نیاز دارید، به پزشک مراجعه کنید. حمله‌ای که بیش از ۷۲ ساعت ادامه پیدا کند یا علائم اورای آن بیش از یک ساعت طول بکشد نیز باید سریع ارزیابی شود.
آیا میگرن درمان قطعی دارد؟
در حال حاضر، درمانی که میگرن را در همه افراد برای همیشه از بین ببرد وجود ندارد؛ اما روش‌های درمانی می‌توانند در بسیاری از موارد به کاهش شدت و دفعات حمله‌ها کمک کنند.
برخی افراد با تنظیم خواب، تغذیه و فعالیت روزانه بهبود قابل‌توجهی را تجربه می‌کنند، درحالی‌که برخی دیگر به داروهای اختصاصی یا درمان پیشگیرانه نیاز دارند. میزان پاسخ به درمان در افراد مختلف متفاوت است؛ بنابراین، برنامه درمانی باید متناسب با وضعیت هر فرد تنظیم شود.
جمع‌بندی
میگرن یک اختلال عصبی است که می‌تواند با سردرد ضربان‌دار، تهوع، حساسیت به نور و صدا و گاهی اختلالات بینایی همراه باشد. زمینه ژنتیکی و عواملی مانند کم‌خوابی، استرس، گرسنگی و تغییرات هورمونی ممکن است در بروز حمله‌ها نقش داشته باشند.
شناخت علائم، شناسایی محرک‌های شخصی، رعایت برنامه منظم خواب و غذا و استفاده درست از داروها می‌تواند به کنترل بهتر میگرن کمک کند. بااین‌حال، سردرد ناگهانی و بسیار شدید یا سردرد همراه با علائم عصبی جدید را نباید خودسرانه به میگرن نسبت داد؛ چنین شرایطی به ارزیابی فوری پزشکی نیاز دارند.
منابع
- سازمان جهانی بهداشت (WHO)، اختلالات سردرد:
- سرویس سلامت ملی بریتانیا (NHS)، میگرن:
- کلینیک مایو، تشخیص و درمان میگرن:
۵۷
برای مشاهده منبع محتوا اینجا کلیک کنید
- علائم سردرد میگرنی چیست؟
- اورای میگرنی چیست؟
- علت میگرن چیست و چه عواملی آن را تحریک می‌کنند؟
- هنگام شروع حمله میگرن چه کار کنیم؟
- روش‌های درمان میگرن چیست؟
- چگونه احتمال حمله‌های میگرنی را کاهش دهیم؟
- تفاوت میگرن با سردرد معمولی چیست؟
- چه زمانی سردرد نیازمند مراجعه فوری به پزشک است؟
- آیا میگرن درمان قطعی دارد؟
- جمع‌بندی
- منابع
