[ad_۱]
تس، فضاپیمای جستجوگر سیارههای فراخورشیدی ناسا، با استفاده از روشی که ریشه در نظریه نسبیت عام اینشتین دارد، شواهدی از وجود سیارهای مشتریمانند را در اطراف ستارهای دیگر پیدا کرده است. این روش که بر پدیده ریزهمگرایی گرانشی تکیه دارد، نخستین تجربه موفق تس در استفاده از چنین تکنیکی به شمار میرود و میتواند راه را برای کشف دستهای کاملاً جدید از سیارههای فراخورشیدی توسط این فضاپیما هموار کند.
دایانا دراگومیر، استاد دانشگاه نیومکزیکو، در بیانیهای از ناسا گفت: «وقتی تس پرتاب شد، هیچکس انتظار نداشت که روزی بتواند چنین نوعی از سیارهها را پیدا کند.» او افزود: «این کشف نشان میدهد که احتمالاً سیارههای دیگری که با ریزهمگرایی گرانشی شناساییپذیر هستند، در دادههای تس پنهان شدهاند؛ سیارههایی که تاکنون اصلاً به فکر جستوجویشان نبودیم.»
تس (مخفف ماهواره نقشهبردار فراخورشیدی گذران) تاکنون با کشف بیش از ۸۰۰ سیاره جدید، مهارت چشمگیری در یافتن سیارههای فراخورشیدی از خود نشان داده است. بااینحال، این فضاپیما معمولاً سیارههایی را کشف میکند که در مدارهایی بسیار نزدیک به ستاره خود قرار دارند. دلیلش این است که تس برای استفاده از روش «گذار» طراحی شده؛ تکنیکی که در آن سیاره از مقابل قرص ستاره میگذرد و با افت اندک نور ستاره، حضور خود را برای اخترشناسان آشکار میسازد.
ابرمشتری تازهکشفشده که Gaia۲۳bra b نام گرفته، در میان کشفیات تس یک استثنا محسوب میشود. این سیاره در فاصلهای بسیار دورتر از ستاره خود میچرخد؛ تقریباً در همان فاصلهای که مشتری به دور خورشید میچرخد. همچنین این منظومه ستارهای در فاصلهی حیرتانگیز ۴۰هزار سال نوری از زمین قرار دارد که بسیار فراتر از برد معمول تس برای کشف سیارهها، یعنی حدود ۱۵۰ سال نوری است.
اثر ریزهمگرایی گرانشی که کشف اخیر را امکانپذیر کرد، نتیجه پدیده همگرایی گرانشی است؛ یعنی خمیدگی فضازمان در اطراف اجرام پرجرم که طبق پیشبینی نظریه نسبیت عام اتفاق میافتد. در این رویداد، Gaia۲۳bra b و ستاره میزبانش از مقابل ستارهای بهمراتب دوردستتر گذشتند و هنگام حرکت، نور آن ستاره را خم کردند. این پدیده اثری شبیه به ذرهبین ایجاد کرد و موجب افزایش روشنایی ظاهری ستاره دوردست شد.
