بانکهای بزرگ و نهادهای مالی سنتی، مسیر جدیدی برای مقابله با سلطه استیبل کوینها پیدا کردهاند. آنها با توسعه سپردههای توکنشده، تلاش میکنند بدون از دست دادن نقدینگی که پایه و اساس اعطای تسهیلات آنهاست، فناوری بلاک چین را به خدمت بگیرند. این اقدام تدافعی در شرایطی رخ میدهد که ذخایر استیبل کوینها روزبهروز نقدینگی بیشتری را از ترازنامه بانکها خارج میکند. حالا بانکها با معرفی توکنهای سپرده، تلاش میکنند تا ضمن حفظ منابع مالی، از افزایش هزینههای اعتبار و وامدهی جلوگیری کنند و تسویه حسابهای برنامهنویسیشده و ۲۴ ساعته را به مشتریان خود ارائه دهند.
در ادامه این مقاله بهنقل از کریپتو اسلیت (CryptoSlate)، بررسی میکنیم که بانکها چطور از این فناوری برای مقابله با استیبل کوینها استفاده میکنند و آینده متعلق به کدامیک خواهد بود؟
پشت پرده کپیبرداری بانکها؛ سپرده توکنشده چیست؟
بانکها در دفاع از موقعیت خود در برابر ارزهای دیجیتال، ادعا میکنند که سپردههای توکنشده را با هدف مدرنسازی سیستم پرداخت، ایجاد پول برنامهنویسیشده و تسویه حساب شبانهروزی طراحی کردهاند. با این حال، کارشناسان معتقدند این ادعا تنها نیمی از حقیقت را پوشش میدهد.
آرتم تولکاچف، مدیر ارشد داراییهای واقعی (RWA) در فالکون فایننس (Falcon Finance)، در این باره میگوید:
پای ترازنامه در میان است، نه فناوری.
سپرده توکنشده، پول را در همان ترازنامه بانک نگه میدارد؛ یعنی همان جایی که استیبل کوینها تلاش میکنند نقدینگی را از آن خارج کنند. به این ترتیب، بانک همچنان میتواند از این سپردهها برای اعطای وام استفاده کند.
تولکاچف توضیح میدهد:
استیبل کوین با سپرده رقابت میکند. سپرده توکنشده همان سپرده است، فقط قابلیت برنامهنویسی دارد.
سه چهره متفاوت از دلار دیجیتال؛ تفاوتها در کجاست؟
از دیدگاه دارنده دارایی، تفاوت ظاهری میان سپرده توکنشده، استیبل کوین با پشتوانه ذخایر و دلار مصنوعی بیشوثیقهگذاریشده ناچیز است؛ اما ساختار ترازنامهای و ریسک آنها کاملاً با یکدیگر تفاوت دارد.
در سناریوی سپرده توکنشده، مبلغ ۱۰۰ میلیون دلار در ترازنامه بانک صادرکننده باقی میماند. بانک از طریق وام دادن این پول کسب درآمد میکند و دارنده توکن، ریسک اعتباری آن بانک را به دوش میکشد؛ هرچند این دارایی همچنان تحت پوشش بیمه سپرده قرار دارد. سازمان بیمه سپرده فدرال (FDIC) نیز این تفسیر را تأیید و اعلام کرده که توکنسازی تنها شکل سپرده را تغییر میدهد و ماهیت اصلی آن را دستنخورده باقی میگذارد.
در استیبل کوینهای با پشتوانه ذخایر، پول به ذخایر ناشر منتقل میشود و ناشر سود حاصل از این ذخایر را تصاحب میکند. دارنده توکن در اینجا ریسکهای عملیاتی و ذخیرهای ناشر را بدون داشتن سهمی از سود تحمل میکند؛ زیرا قوانین سختگیرانه، ناشران را از پرداخت سود ذخایر به دارندگان منع کردهاند. همچنین هیچ بیمه سپردهای از این دارایی پشتیبانی نمیکند.
در دلار مصنوعی بیشوثیقهگذاریشده، توکن با وثیقهای فراتر از ارزش اسمی خود پشتیبانی میشود که مجزا از ناشر نگه داشته خواهد شد. سود این ابزار به نحوه مدیریت وثیقه بستگی دارد و امنیت دارنده از حجم بیشوثیقهگذاری و تفکیک نهاد حضانتی از ناشر تأمین میشود.
تولکاچف با اشاره به اینکه این سه ابزار ارزش اسمی یکسانی دارند اما ریسک آنها متوجه سه نهاد مختلف است، تأکید میکند که پرسش اصلی این است که پول در کجا قرار دارد و چه کسی به آن دسترسی دارد.
| قالب دلار دیجیتال | محل نگهداری | ذینفع اقتصادی | اتکای دارنده توکن |
|---|---|---|---|
| سپرده توکنشده | در ترازنامه بانک صادرکننده | بانک، از طریق اعطای وام و استفاده از ترازنامه | اعتبار بانک، نظارت قانونی و بیمه سپرده مربوطه |
| استیبل کوین با پشتوانه ذخایر | در داراییهای ذخیره ناشر استیبل کوین | ناشر یا ساختار ذخیره | کیفیت ذخایر، عملیات ناشر و فرآیند بازخرید |
| دلار مصنوعی | در ساختار وثیقه یا حضانت مجزا | بستگی به استراتژی وثیقه دارد | بیشوثیقهگذاری، جداسازی حضانت و مکانیسمهای نقدشوندگی |
جنگ بر سر تأمین مالی؛ چرا خروج سپردهها بانکها را وحشتزده میکند؟
بانک مرکزی دالاس اعلام کرده است که توکن سپرده، سپرده بانک تجاری باقی میماند، در ترازنامه صادرکننده حفظ میشود، با ارزش ثابت تسویه خواهد شد و تحت همان چارچوب نظارتی سایر سپردهها قرار میگیرد. همچنین طبق پیشنهاد آژانس بیمه سپرده فدرال، سپردههای نگهداریشده به عنوان ذخیره استیبل کوین، تنها به عنوان سپرده شرکتی برای خود ناشر بیمه میشوند و دارندگان خرد استیبل کوین حق ادعای بیمه مستقیم ندارند.
با این حال، خطر بزرگتر زمانی آغاز میشود که استیبل کوینها نقدینگی را از بانکها جذب کنند. نخستین پیامد این اتفاق، افزایش هزینه تأمین مالی بانکهاست؛ پدیدهای که حتی قبل از مشاهده خروج گسترده نقدینگی خود را نشان میدهد. وقتی بانک منابع ارزانقیمت و پایدار خود را از دست میدهد، مجبور است آن را با پول عمدهفروشی گرانتر جایگزین کند تا حجم وامدهی را حفظ کند. این فرآیند پیش از کاهش حجم اعطای تسهیلات، حاشیه سود بانک را بهشدت کاهش میدهد.
بانک مرکزی آمریکا و بانک تسویه حسابهای بینالمللی نیز این مکانیسم را تأیید کرده و خروج سپردهها به سمت استیبل کوینها را عامل افزایش هزینه تأمین مالی و در نهایت قیمتگذاری مجدد وامها دانستهاند.
تولکاچف در این باره میگوید:
این جنگی بر سر ارزانترین بدهی در سیستم مالی است و هزینه اعتبار در بازار، به این بستگی دارد که چه کسی در این نبرد پیروز شود.
پاسخ غولهای وال استریت؛ جیپی مورگان و ولز فارگو وارد میدان میشوند
ولز فارگو (Wells Fargo) برنامههای خود را برای راهاندازی سپردههای توکنشده برای مشتریان شرکتی و تجاری آغاز کرده است. این محصول با تراکنشهای دلار به پوند آغاز میشود و سپس توسعه مییابد. این بانک تأکید دارد که محصول جدید از همان حمایتهای قانونی و بیمهای سپردههای سنتی برخوردار است.
همزمان، جیپی مورگان (JPMorgan) با اجرای پروژه جیپیام کوین (JPM Coin) روی بلاک چین بیس (Base)، به مشتریان نهادی خود اجازه میدهد تا پول و وثیقههای خود را روی شبکههای عمومی انتقال دهند، در حالی که موجودی اصلی همچنان به عنوان سپرده بانک تجاری در ترازنامه حفظ میشود. البته این بانک اعلام کرده که در حال بررسی و برآورد برای ساخت استیبل کوین اختصاصی خودش است.
| گام | چه چیزی تغییر میکند | چرا اهمیت دارد |
|---|---|---|
| ۱. خروج پول مشتریان از سپردهها | نقدینگی از سپردههای بانکی به ذخایر استیبل کوین منتقل میشود | بانکها تأمین مالی ارزان و پایدار خود را از دست میدهند |
| ۲. جایگزینی منابع مالی توسط بانک | تأمین مالی عمدهفروشی یا بازار، این شکاف را پر میکند | منابع جایگزین معمولاً گرانتر هستند |
| ۳. کاهش حاشیه سود | حاشیه سود خالص تحت فشار قرار میگیرد | وامدهی سودآوری کمتری خواهد داشت |
| ۴. قیمتگذاری مجدد اعتبار | بانکها نرخها را افزایش داده یا شرایط را سختتر میکنند | تسهیلاتگیرندگان تأثیرات آن را در مراحل بعدی حس میکنند |
| ۵. واکنش بانکها | سپردههای توکنشده پول برنامهنویسیشده را بدون از دست رفتن سپردهها ارائه میدهند | این محصول به ابزاری دفاعی تبدیل میشود، نه صرفاً نوآورانه |
آینده متعلق به کدام است؟ ترازنامه یا سرعت انتقال؟
استیبل کوینها همچنان برای مبالغی که نیاز به جابجایی مداوم، پرداختهای فرامرزی شبانهروزی و تسویه فوری روی زنجیره دارند، گزینه منطقیتری به شمار میروند. در مقابل، سپردههای بانکی برای داراییهایی مناسب هستند که قرار است در آرامش و با پشتوانه بیمه، ترازنامه محکم و رابطه اعتباری با بانک ذخیره شوند.
بسیاری از مدیران مالی شرکتها در آینده از هر دو ابزار بر اساس نیاز خود استفاده خواهند کرد. با این حال، سپرده بانکی با ارزیابی ریسک توسط وامدهنده و نظارت دقیق قانونگذار بر ذخایر همراه است، در حالی که استیبل کوینها این سازوکارها را ندارند و بررسی کیفیت وثیقهها در آنها بر عهده خود کاربر است.
| کاربرد | مزیت استیبل کوین | مزیت سپرده توکنشده |
|---|---|---|
| پرداختهای فرامرزی | سریع، ۲۴ ساعته و انتقال آسانتر روی شبکه | قدرتمند در صورت سازگاری شبکههای بانکی با یکدیگر |
| ذخایر خزانهداری شرکتی | جذابیت کمتر، مگر اینکه نیاز به انتقال سریع باشد | مناسبتر برای مبالغی که نیاز به ماندن در بانک و حفظ رابطه بانکی دارند |
| تسویه روی زنجیره یا آنچین | سازگاری و تعاملپذیری قویتر در حال حاضر | مفید در بخشهایی که طرفین معامله توکنهای سپرده بانکی را میپذیرند |
| انتقال وثیقه | سریع و ترکیبپذیر | قدرتمند برای جریانهای کاری نهادهای تحت نظارت |
| نگهداری شبهنقد | بستگی به کیفیت ذخایر و اطمینان از فرآیند بازخرید دارد | پشتیبانیشده توسط ترازنامه بانک، نظارت و قوانین بیمه سپرده |
در سناریوی خوشبینانه، بانکهای بزرگ با ایجاد شبکههای سازگار با یکدیگر، امکان تسویه حساب برنامهنویسیشده ۲۴ ساعته را بدون از دست دادن منابع مالی فراهم میکنند. در این حالت، سپردههای توکنشده به پاسخ نهایی صنعت بانکداری به استیبل کوینها تبدیل میشوند.
در سناریوی بدبینانه، حتی انتقال ناچیز ۱ تا ۳ درصد از سپردههای بانکی آمریکا (معادل ۱۹۵ تا ۵۸۶ میلیارد دلار از کل پایگاه سپرده ۱۹.۵ تریلیون دلاری) به استیبل کوینها، میتواند هزینههای تأمین مالی بانکها را بهشدت افزایش دهد و بازار وامدهی را با چالش جدی مواجه کند. این امر نشان میدهد که استیبل کوینها فراتر از ابزار پرداخت، ترازنامه بانکها را هدف قرار دادهاند.
جمعبندی
ظهور سپردههای توکنشده ثابت میکند که بانکهای سنتی قدرت نفوذ فناوریهای غیرمتمرکز را درک کردهاند. آنها دریافتهاند که برای بقا در این بازار، باید محصولاتی با قابلیتهای مشابه استیبل کوینها اما در چارچوبهای ایمن ترازنامهای خود ارائه دهند. نبرد فعلی دیگر بر سر ابداع فناوری جدید نیست، بلکه بر سر این است که چه کسی کنترل نقدینگی را در زمان انتظار برای تراکنش بعدی در دست خواهد داشت.
برای کاربران و فعالان بازار ارزهای دیجیتال، این رقابت به معنای افزایش گزینهها برای مدیریت نقدینگی است. با این حال، سرمایهگذاران همواره باید پیش از انتخاب میان پلتفرمهای بانکی و استیبل کوینها، اهداف مالی و میزان پذیرش ریسک اعتباری هر یک از این مسیرها را بهدقت بسنجند.
