خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها، حمیدرضا عبدالمنافی: مسئله حجاب در کشور آذربایجان به یکی از موضوعات مشترک خطبه‌های نماز جمعه در شهرستان‌های استان البرز تبدیل شده است؛ موضوعی که امامان جمعه کرج، ساوجبلاغ، چهارباغ، ماهدشت، فردیس، طالقان و کمالشهر، هر یک از زاویه‌ای متفاوت به آن پرداخته‌اند.
محدودیت‌های مربوط به پوشش در مراکز آموزشی، اعتراض برخی خانواده‌ها و دانش‌آموزان و نسبت میان مقررات آموزشی و آزادی‌های دینی، از جمله مسائلی است که در سخنان این خطیبان بازتاب یافته است.
اشتراک این مواضع تنها به انتقاد از سیاست‌های آموزشی جمهوری آذربایجان محدود نمی‌شود. بخشی از سخنان امامان جمعه البرز به مسئله حجاب و عفاف در داخل کشور، ضرورت توجه به ارزش‌های دینی در سیاست‌گذاری فرهنگی و نحوه مواجهه با مسائل اجتماعی اختصاص دارد.
در این میان، تفاوت نگاه‌ها نیز قابل توجه است؛ برخی از امامان جمعه بر جنبه اعتقادی و هویتی حجاب تأکید دارند، برخی خواستار پیگیری دیپلماتیک محدودیت‌های گزارش‌شده هستند و گروهی دیگر، شیوه اجرای سیاست‌های فرهنگی و پرهیز از افراط و انفعال را مورد توجه قرار می‌دهند.
تصمیم هیئت وزیران آذربایجان چه بود؟
حجت‌الاسلام مهدی دربانی، امام جمعه چهارباغ، با اشاره به تصمیم هیئت وزیران جمهوری آذربایجان درباره مقررات پوشش دانش‌آموزان، گفت این تصمیم بر حضور دانش‌آموزان و معلمان محجبه در مدارس تأثیر می‌گذارد.
وی با اشاره به ترکیب مذهبی جمعیت جمهوری آذربایجان، محدودیت‌های مطرح‌شده درباره حجاب را مورد انتقاد قرار داد و گفت اعتراض به این سیاست‌ها را باید در چارچوب باورهای دینی و هویت مردم این کشور بررسی کرد.
امام جمعه چهارباغ با رد نسبت‌دادن اعتراضات به عوامل خارجی، تأکید کرد که دفاع از حجاب و ارزش‌های دینی را نمی‌توان صرفاً به نقش‌آفرینی کشورهای دیگر نسبت داد.
حجت‌الاسلام دربانی همچنین با اشاره به وضعیت حجاب در ایران گفت این موضوع نیازمند تفکر و برنامه‌ریزی است و افزود: «نه انفعال درست است و نه افراط و برخورد نامناسب.»
وی حجاب را موضوعی فراتر از پوشش ظاهری دانست و با تأکید بر جایگاه عفاف در جامعه، بر ضرورت انتخاب روش مناسب برای مواجهه با مسائل فرهنگی تأکید کرد.
نادیده‌گرفتن باورهای دینی پیامد دارد
حجت‌الاسلام روح‌الله مختاری، امام جمعه ساوجبلاغ، نیز با اشاره به مقررات پوشش در جمهوری آذربایجان، این تصمیم را محدودکننده تحصیل دختران محجبه دانست و نسبت به پیامدهای نادیده‌گرفتن باورهای دینی مردم هشدار داد.
وی با اشاره به جمعیت مسلمان این کشور، تأکید کرد که تصمیم‌گیری درباره پوشش در مراکز آموزشی باید با توجه به باورها و حساسیت‌های دینی جامعه مورد بررسی قرار گیرد.
حجت‌الاسلام مختاری همچنین با ابراز حمایت از دختران محجبه جمهوری آذربایجان، نسبت به واکنش مردم به محدودیت‌های مورد اشاره در این کشور هشدار داد و بر اهمیت احترام به اعتقادات مذهبی تأکید کرد.
اعتراضات مردمی به دفاع از حجاب پیوند خورده است
حجت‌الاسلام علی رادمرد، امام جمعه ماهدشت، با اشاره به اعتراضات مطرح‌شده در جمهوری آذربایجان، از شکل‌گیری حرکت‌هایی در دفاع از حجاب سخن گفت.
وی با انتقاد از رویکرد دولت این کشور در مواجهه با اعتراضات، موضوع حجاب را از جمله مسائل مرتبط با باورهای دینی مردم دانست و به بحث رعایت قانون در ایران اشاره کرد.
امام جمعه ماهدشت با طرح این پرسش که چرا استدلال ضرورت رعایت قانون در موضوع حجاب در داخل کشور محل اختلاف است، موضوع سیاست‌گذاری فرهنگی و نحوه مواجهه با مقررات مرتبط با پوشش را مورد توجه قرار داد.
امام جمعه کرج خواستار توجه به ابعاد موضوع شد
آیت‌الله سیدمحمدمهدی حسینی همدانی، امام جمعه کرج و نماینده ولی‌فقیه در استان البرز، نیز به گزارش‌های مطرح‌شده درباره محدودیت‌های حجاب در جمهوری آذربایجان اشاره کرد.
وی با طرح پرسش درباره نسبت این رویکرد با مسئولیت میزبانی اجلاس همکاری اسلامی، ابعاد فرهنگی و سیاسی موضوع را مورد توجه قرار داد و بر ضرورت بررسی این مسئله تأکید کرد.
با دین خدا و احکام اسلام نمی‌شود جنگید
حجت‌الاسلام والمسلمین محمود نورپور، امام جمعه کمالشهر، با انتقاد از آنچه اسلام‌ستیزی حکومت جمهوری آذربایجان خواند، گفت بیش از ۹۷ درصد جمعیت این کشور مسلمان هستند و بخش عمده‌ای از آنان را شیعیان تشکیل می‌دهند.
وی مدعی شد عزاداری عاشورا، نصب پرچم‌های سیاه در معابر و آموزش معارف اسلامی و شیعی در این کشور با محدودیت مواجه است و افزود اخیراً نیز ورود دختران محجبه به مدارس ممنوع شده است.
حجت‌الاسلام نورپور با طرح این پرسش که چرا در کشوری با اکثریت مسلمان باید چنین سیاست‌هایی اعمال شود، خطاب به الهام علی‌اف گفت: «با دین خدا و احکام اسلام نمی‌شود جنگید.»
امام جمعه کمالشهر در ادامه با انتقاد از سیاست‌های دولت جمهوری آذربایجان، درباره پیامدهای مقابله با باورهای دینی هشدار داد.
دولت برای پیگیری موضوع حجاب فعالانه اقدام کند
حجت‌الاسلام والمسلمین علی رحمتی‌نیا، امام جمعه طالقان، نیز با انتقاد از محدودیت‌های مرتبط با حجاب در جمهوری آذربایجان، گفت این کشور با وجود جمعیت مسلمان و اکثریت شیعه، شاهد اقداماتی علیه مسلمانان و به‌ویژه شیعیان است.
وی با اشاره به گزارش‌های مربوط به محرومیت دانش‌آموزان، دانشجویان و معلمان محجبه از مراکز آموزشی، این اقدامات را محدودیتی جدی دانست و از دولت و دستگاه دیپلماسی خواست موضوع را فعالانه پیگیری کنند.
حجت‌الاسلام رحمتی‌نیا همچنین با انتقاد از روابط دولت ایران با مقام‌های جمهوری آذربایجان، تأکید کرد روابط دیپلماتیک نباید به روابط دوستانه شخصی محدود شود، بلکه باید منافع ملی را تأمین کند.
امام جمعه طالقان با اشاره به همکاری‌های جمهوری آذربایجان با رژیم صهیونیستی و مواضع این کشور در قبال ایران، خواستار توجه بیشتر مسئولان به تحولات منطقه‌ای و دفاع از حقوق مسلمانان شد.
اعتراض مردم آذربایجان ریشه دینی و ملی دارد
حجت‌الاسلام والمسلمین محمدی، امام جمعه فردیس، نیز با اشاره به اعتراض مردم جمهوری آذربایجان به ممنوعیت حجاب، گفت: «اعتراض مردم جمهوری آذربایجان به ممنوعیت حجاب، درون‌خیز و برخاسته از ارزش‌های دینی و ملی است.»
وی با این اظهارنظر، اعتراض‌های مطرح‌شده را ناشی از باورها و ارزش‌های مردم این کشور دانست.
حجاب و عفاف؛ تأکید بر برنامه‌ریزی فرهنگی
بخش دیگری از سخنان امامان جمعه البرز به موضوع حجاب و عفاف در داخل کشور اختصاص داشت. در این بخش، حجت‌الاسلام دربانی بر ضرورت برنامه‌ریزی برای مسائل فرهنگی تأکید کرد و در عین حال، انفعال و برخورد نامناسب را دو رویکرد نادرست در مواجهه با این موضوع دانست.
وی با تأکید بر جایگاه عفاف در روابط اجتماعی، حجاب را صرفاً مسئله‌ای مربوط به پوشش ظاهری ندانست و آن را در چارچوب ارزش‌های دینی و فرهنگی جامعه مورد توجه قرار داد.
اظهارات امام جمعه چهارباغ بر اهمیت انتخاب شیوه مواجهه با مسائل فرهنگی دلالت داشت؛ موضوعی که در کنار تأکید سایر خطیبان بر جایگاه باورهای دینی، به یکی از محورهای مطرح‌شده در خطبه‌های نماز جمعه این شهرها تبدیل شد.
تأکید امامان جمعه البرز بر جایگاه حجاب و عفاف
سخنان امامان جمعه کرج، ساوجبلاغ، چهارباغ و ماهدشت درباره جمهوری آذربایجان، بر اهمیت باورهای دینی، وضعیت حجاب در مراکز آموزشی و واکنش‌های مطرح‌شده به مقررات پوشش متمرکز بود. آنان همچنین موضوع حجاب و عفاف را به سیاست‌گذاری فرهنگی در داخل کشور پیوند زدند.
در این میان، حجت‌الاسلام دربانی بر ضرورت برنامه‌ریزی و پرهیز از انفعال و برخورد نامناسب تأکید کرد و حسینی همدانی موضوع را از منظر مسئولیت‌های بین‌المللی جمهوری آذربایجان مورد توجه قرار داد.
