کشفی تازه در غارهای اسپانیا و پرتغال، نشان میدهد که دیانای انسان باستانی میتواند برای هزاران سال روی دیوارههای غار و نقوش صخرهای دوام بیاورد؛ یافتهای که راهی کاملا تازه برای شناخت انسانهای پیشاتاریخی باز میکند. کشف تازه میتواند پاسخی برای این پرسش نیز باشد: آیا نئاندرتالها نیز روی دیوارهی غارها نقاشی میکردند؟
بهگزارش نیوساینتیست، مطالعهای تازه که با تمرکز بر یافتههای غارهای اسپانیا و پرتغال از سوی تیمی از پژوهشگران پروژهی فرست آرت انجام شده، به این کشف مهم دست یافته است. هدف از این پروژه، تاریخگذاری کهنترین آثار هنری در غار یا «غارنگارهها» است.
ژنوویو فون پتزینگر، پژوهشگر دانشگاه ویتواترسرند در ژوهانسبورگ آفریقای جنوبی، میگوید: «این کشف آغاز عصری تازه است؛ به ما امکان میدهد با هنرمندان واقعی، همان فردی که این هنر را خلق کرده، روبهرو شویم.»
تیم پژوهش بین سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ از ۱۱ غار در اطراف اسپانیا و پرتغال که دارای غارنگاره بودند، نمونهبرداری کردند. آثار عمدتا شامل تصویرهای گرافیکی سادهای مانند مثلث، نقطه و قالبهای دست بودند که با رنگ اخرای سرخ ساخته شده و از کهنترین شکلهای نقاشی در غار به شمار میروند.
نمیتوان با قطعیت گفت دیانای به فردی تعلق دارد که اثر هنری را خلق کرده است
پژوهشگران در غارها تراشههای بسیار کوچکی از رنگ را جدا کردند و یا لایهای از کلسیت را برداشتند؛ مادهای معدنی که بر اثر رسوب آب روی دیواره غار شکل میگیرد. از آنجایی که غارنگارهها اغلب با فوتکردن رنگ یا با استفاده از دست و انگشتان خلق شدهاند، پژوهشگران بررسی کردند آیا اثری از دیانای هنرمندان در این آثار باقی مانده است یا خیر.
پیش از این، حدود یک دهه بود که میدانستیم دیانای انسان باستانی میتواند در رسوبات کف غار حفظ شود، اما این مادهی ژنتیکی هرگز روی دیوارههای غار دیده نشده بود. وضعیت اکنون تغییر کرده است، زیرا دیانای انسان باستانی در برخی از نشانههای سرخرنگ در غار اسکورا در پرتغال که شبیه علامت نقطهویرگول هستند، شناسایی شده است.
آلبا بوسومس مسا، پژوهشگر مؤسسه انسانشناسی تکاملی ماکس پلانک در لایپزیگ آلمان، میگوید: «نخستینبار است که دیانای انسان باستانی روی دیوارهی غار پیدا میشود، اما هنوز نمیتوان با قطعیت گفت آیا این دیانای به همان فردی تعلق دارد که اثر هنری را خلق کرده است یا خیر.
پژوهشگران میافزایند ممکن است دیانای از کسی باشد که بعدها به غارنگاره دست زده، یا کسی که فقط عطسه کرده است. بااینحال، همین کشف دری را باز میکند که شاید روزی بتواند هویت افراد سازندهی این آثار هنری پیشاتاریخی را آشکار کند.
