رفاقت با معیار عصر سنگ؛ انتخاب دوستان هنوز تحت‌تأثیر فشارهای تکاملی است

خیلی پیش‌تر از آن‌که شب‌گردی، گروه‌های گفت‌وگو یا گردش در مراکز خرید به بخشی از زندگی روزمره تبدیل شود، دوست‌ها همان کسانی بودند که با آن‌ها شکار می‌رفتیم، منابع موردنیازمان را گردآوری یا برای زنده‌ماندن در طبیعت وحشی، با هم همکاری می‌کردیم.

اکنون، پژوهشی تازه می‌گوید ترجیح‌های تکاملی شکل‌گرفته در عصر سنگ، هنوز هم با ما مانده‌اند؛ یعنی به‌طور خودکار به سمت دوستی با افرادی کشیده می‌شویم که انگار همراهان مفیدتری در غار خواهند بود. البته دوستی‌های واقعی در گذر زمان شکل می‌گیرند و عمیق می‌شوند و از عوامل گوناگونی مانند شیمی شخصی، علایق و تجربه‌های مشترک اثر می‌پذیرند، اما نویسندگان مطالعه فرض را بر این گذاشتند که نخستین برداشت ما از دوست‌های بالقوه، هنوز تحت‌تأثیر نیازهای اجدادی‌مان قرار دارد.

به‌گزارش آی‌اف‌ال‌ساینس، منطق اصلی پژوهش این بود که چون دوستی‌ها برای بقای انسان‌های پیشاتاریخی اهمیت زیادی داشتند، همه‌ی ما هنوز کششی ذاتی به سوی افرادی داریم که شایسته، همکاری‌پذیر و نیرومند به نظر می‌رسند؛ حتی اگر دیگر نیازی نداشته باشیم دوستانمان دقیقاً چنین ویژگی‌هایی را نمایش دهند.

در مجموع، شرکت‌کنندگان بیشتر می‌خواستند با کسانی رفاقت کنند که همکاری‌پذیر، مسلط، جذاب و دارای جایگاه اجتماعی بالاتر به نظر می‌رسیدند. چنین نتیجه‌ای نشان می‌دهد ترجیح‌های دوستی هنوز هم به‌طور ذاتی از نیاز اجدادی به متحدانی هدایت می‌شود که شاید در یک محیط پیشاتاریخی به بقا کمک کنند.

نتایج همچنین نشان داد مردان بیش از زنان تمایل داشتند اطلاعات تماس خود را با آشنای تازه‌شان به اشتراک بگذارند؛ موضوعی که شاید بازتاب اجتماعی‌ بودن تقویت‌شده در مردان باشد که برای ایجاد پیوند آسان با هم‌تیمی‌های شکار یا همرزمان جنگی در روند تکامل شکل گرفته است.

در آزمایش دوم، نویسندگان از ۴۴۴ نفر خواستند هدف اصلی زندگی خود را بیان کنند و بعد، عکس‌هایی از افراد ناآشنای هم‌جنس را به‌عنوان دوست‌های بالقوه مورد ارزیابی قرار دهند. سپس گروه دوم همین عکس‌ها را از نظر ویژگی‌های مرتبط با بهره‌وری نیاکانی بررسی کردند.

نتایج به‌دست‌آمده بار دیگر نشان داد که انسان‌ها همچنان تمایل بیشتری دارند تا با افرادی پیوند دوستی برقرار کنند که به نظر می‌رسد ویژگی‌های یک شکارچی گردآورنده‌ی موفق را دارند؛ هرچند که این توانمندی‌ها هیچ ارتباطی با اهداف واقعی و مسیر زندگی امروز آن‌ها ندارد.

چنین یافته‌ای به وضوح اثبات می‌کند که اشتیاق درونی ما برای دوست‌شدن با دیگران، از نیازهای واقعی و ملموس امروزی‌مان سرچشمه نمی‌گیرد، بلکه ریشه در کشش عمیق نیاکانی دارد. این تمایل تکاملی ما را ناخودآگاه به سمت افرادی جذب می‌کند که گویی برای بقا و شکوفایی در دوران عصر سنگ طراحی شده‌اند.

البته در روزگار امروز، برای پیش‌بردن امور مختلف زندگی، بدون شک به مجموعه مهارت‌ها و ویژگی‌های کاملا متفاوتی نسبت به گذشته نیاز داریم؛ به‌طوری که امروزه فردی بامهارت در برنامه‌نویسی کامپیوتر ممکن است برای همراهی و مدیریت چالش‌های زندگی، شریک و همراه بسیار مناسب‌تری نسبت به فردی با عضلات بزرگ و نیروی بدنی بالا به شمار رود.

بر همین اساس، پژوهشگران در تحلیل‌های خود نتیجه گرفته‌اند که تمایل، گرایش و کشش همیشگی و مداوم انسان امروزی به ویژگی‌ها و الگوهای رفتاری متعلق به تیپ‌های شکارچی‌ گردآورنده، نشان‌دهنده‌ی ناهمخوانی، ناسازگاری و شکافی عمیق و آشکار است؛ شکافی که میان ساختار ذهن‌های تکامل‌یافته‌ی ما از دوران‌های کهن گذشته و شرایط بوم‌شناختی، محیطی و زیستی حاکم بر جهان مدرن و کنونی ایجاد شده است و فقدان انطباق میان این دو حوزه را به تصویر می‌کشد.

مطالعه در مجله‌ی Evolution and Human Behavior منتشر شده است.